Gereksinim duyulduğunda gerçek ve tüzel kişiler İstanbul Ticaret Odasına kayıt yaptırabilmeleri söz konusudur. Sizin için ITO firma sorgulama işlemi nasıl yapılır? ITO şirket ve unvan sorgulama şeklinde belirlenmiş olan konu başlıklarını tüm ayrıntılarıyla derledik.

Bireyler yüklü miktarlarda mal aldıklarında bu malın ödemesini anında karşı tarafa yapamayabilir. Böyle durumlarda şirketler bireylere proforma fatura kesme ihtiyacı duyar. Birçok insan proforma faturanın gerekli olduğu durumları tam olarak bilmeyebilir. Bu konuda bilinçli olmak yapılan alışverişlerin sağlıklı yürütülmesi için önem arz etmektedir. Bu amaçla proforma faturanın ne olduğu, nasıl kesildiği, hangi alanda kullanıldığı ve nasıl düzenlendiği konularına dair detayları derledik.

Ticari işletmeler belirli nedenlere bağlı olarak iş yerlerini farklı bölge veya illere taşımalarından ötürü bazı kurumlara bildirim yapma yükümlülükleri bulunmaktadır. Bu bildirimlerin zamanında veya hiç yapılmaması idari yaptırım ile ticari işletmelerin karşı karşıya kalması sonucunu doğuracaktır. İş yeri taşınmak istendiği zaman Mersis sistemine kayıt yaptırılması gereklidir. Özellikle il dışında taşınma halinde sistem farklı bir ticaret sicil istemektedir. Şirket adres değişikliği nasıl ve nereden yapılır? Şirket adres değişikliği için gerekli belgeler/evraklar hakkında detayları derledik.

Bir işletmenin bilançosunda bulunan ve para karşılığı olan değerlerin bütünün izlendiği hesaplar varlık hesapları olarak adlandırılır. Varlık hesapları duran varlıklar ve dönen varlıklar olarak ikiye ayrılır. Dönen varlıklar nedir? Dönen varlıklar nelerdir? İşte, merak edilen tüm detaylar.

İşletmeler için vergi levhası olmazsa olmazlar arasında yer alır. İşletmelerin vergiye tabi olan kazanç miktarını ve buna karşılık gelen vergi tutarını belirleyen belgeye işletmelerin de sahip olması gerekir. Önceden vergi levhasının işletmenin duvarında rahatça okunabilir bir şekilde asılı olması zorunluluğu bulunuyordu. Fakat 2011 yılında yapılan yasa değişikliği sonrasında bu kural kaldırıldı. E-Vergi levhası nedir ve nasıl sorgulanır? İşte, merak edilen tüm detaylar.

Muğla’nın Fethiye ilçesinde hayatını kaybeden Kazım Özüdoğru’nun (77) bedeni, vasiyeti üzerine tıp eğitiminde kullanılmak üzere Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi (MAKÜ) Tıp Fakültesi’ne bağışlandı. Fırıncılık yapan ve çevresinde 'Kazım Baba' olarak tanınan Özüdoğru, fakültenin ilk beden bağışçısı oldu.

Zorlu Holding Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Nazif Zorlu, İstanbul'da kılınan cenaze namazının ardından son yolculuğuna uğurlandı.

İş insanı Steven Sadettin Saran ve spiker Ela Rümeysa Cebeci hakkında açılan uyuşturucu davasında savcı esasa ilişkin mütalaasını açıkladı. Mütalaada, Sadettin Saran ve Ela Rümeysa Cebeci’nin “uyuşturucu madde temin etmek” suçundan 10 yıldan az olmamak üzere hapisle cezalandırılmalarını istendi. Mütalaaya karşı konuşan Cebeci, “Hangi delile dayanarak anlamış değilim, suçlamaları kabul etmiyorum, beraatimi talep ederim.” diyerek gözyaşlarına hakim olmadı.

Kahramanmaraş ve Şanlıurfa'daki okul saldırılarının ardından sosyal medyada yeni saldırılar yapılacağına yönelik tehdit içerikli paylaşımlar yaptıkları belirlenen 11'i tutuklu 13 sanık hakkında dava açıldı. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca hazırlanan iddianamede, sanıkların "halk arasında korku ve panik yaratmak amacıyla tehdit" suçundan 4'er yıla kadar hapisle cezalandırılması istendi.

Esenyurt'ta Haramidere-Sanayi Durağı'nda yolcu alan metrobüse arkadan gelen metrobüs çarptı. Kazada 6 kişi yaralandı. İhbar üzerine olay yerine itfaiye ve polis ekipleri sevk edildi.

ABD'deki ara seçimlere dair tüm sıcak gelişmeleri Milliyet.com.tr canlı bloğundan takip edebilirsiniz.

Ülkede kayıtlı yaklaşık 29,2 milyon seçmen için 23 bin 696 merkezde yerel saatle 07.00’de başlayan oy verme işlemi, saat 21.00’de sona erecek. Güney Afrika Seçim Komisyonu (IEC) verilerine göre, ülke genelindeki 257 belediyede toplam 10 bin 526 meclis üyeliği için 136 bin 790 aday yarışıyor.

Seçimlerde 8 büyükşehir, 44 ilçe ve 205 yerel belediyenin meclis üyeleri belirlenecek.

Yerel seçimlerde seçmenler, büyükşehirlerde iki, diğer yerel belediyelerde ise üç ayrı oy pusulası kullanacak.

Belediye başkanları, seçimlerin ardından oluşacak belediye meclisleri tarafından belirlenecek.

Oy verme işleminin sona ermesinin ardından başlayacak sayımda ilk sonuçların gece saatlerinde gelmesi, nihai sonuçların ise 8 Kasım Pazar günü açıklanması bekleniyor.

SEÇMENLERİN DEĞİŞİM BEKLENTİSİ

Cape Town’da oy kullanan Tasha, apartheid döneminde siyahların, melezlerin ve Hint kökenli Güney Afrikalıların oy kullanma hakkından mahrum bırakıldığını hatırlatarak, seçimlere katılmanın demokratik toplumun önemli bir parçası olduğunu söyledi.

Güney Afrika'da siyasi yöneticilerin hesap verebilir olduğu bir değişim görmek istediğini belirten Tasha, "Siyasilerin kendi çıkarları yerine Güney Afrika halkının çıkarları doğrultusunda hareket etmek zorunda kaldığı bir toplumun oluşmasını umuyorum" dedi.

Tasha, "Aslında oy kullanmamın önemli nedenlerinden biri yalnızca değişim yaratmak değil, siyasetçilerin davranışlarını belirleyen etkenlerin ve ülkemizdeki siyasetçilerin düşünce biçimlerinin değişmesini sağlamak" ifadesini kullandı.

Güney Afrikalı seçmen Sophia ise bu seçimlerin vatandaşların yerel yönetimlerde daha fazla söz sahibi olabilmesi açısından önemli olduğunu belirtti.

Sophia, "Bu seçimlerin, sıradan vatandaşların yaşadıkları bölgelerin nasıl yönetildiği konusunda daha fazla söz sahibi olmasını sağlayabileceğine inanıyorum. Vatandaşlar olarak kaynakların nasıl harcandığı ve dağıtıldığı konusunda söz sahibi olmalıyız" diye konuştu.

Yerel yönetimlerden beklentilerine de değinen Sophia, "Siyasi parti liderlerinin kaynaklarımızı daha sorumlu ve etik bir şekilde yönetmelerini istiyorum" dedi.

KRİTİK SEÇİM

Ülkenin ilk siyahi Cumhurbaşkanı Nelson Mandela'nın partisi Afrika Ulusal Kongresi (ANC), apartheid rejiminin sona erdiği 1994’ten itibaren 30 yıl tek başına iktidarda kaldıktan sonra 2024 genel seçimlerinde yüzde 40,18 oy alarak parlamentodaki çoğunluğunu ilk kez kaybetmişti.

ANC, 2021'de düzenlenen son yerel seçimlerde de oyların yüzde 50'sinin altında kalarak çok sayıda belediyede çoğunluğunu yitirmişti.

Eylül ve ekim aylarında açıklanan kamuoyu araştırmaları, ülkenin en büyük şehri Johannesburg, yasama başkenti Cape Town ve yürütme başkenti Pretorya'da Demokratik İttifakı (DA), Durban'da ise eski Cumhurbaşkanı Jacob Zuma'nın liderliğindeki Ulusun Mızrağı Partisi'ni (MK) ilk sırada gösteriyor.

4 Kasım yerel seçimleri, büyükşehirlerdeki siyasi dengelerin, belediyelerde kurulacak olası koalisyonların ve ülkeyi yöneten ulusal koalisyon hükümetindeki partilerin siyasi konumlarının değerlendirilmesi açısından kritik önem taşıyor.

Jerusalem Post gazetesinde yayımlanan "ABD'de Demokratik tsunami: Cumhuriyetçilerin yenilgisinden sonra İsrail'in karşı karşıya olduğu üç büyük zorluk" başlıklı analiz haberinde, seçim sonuçlarının İsrail'e muhtemel etkileri ele alındı.

ABD ara seçim sonuçlarının Washington yönetiminin İran politikasından ABD-İsrail ilişkilerine kadar birçok alanda etkili olabileceği ve İsrail-ABD ilişkisini yeniden şekillendirebileceğine dikkat çekilen makalede, "Bu yenilgi, Demokrat Parti içinde İsrail, İran'la savaş ve Tel Aviv ile Washington arasındaki stratejik ilişki konusunda geniş kapsamlı değişimlerin yaşandığı bir dönemde geldi" ifadelerine yer verildi.

Makalede, seçim sonuçlarının özellikle ABD Başkanı Trump'ın İran politikasını, Kongre'deki güç dengelerini ve 2028 başkanlık seçimlerini etkileyebilecek üç önemli gelişmeyi beraberinde getirdiği ifade edildi.

Demokrat Parti içinde İsrail'e yönelik tutumun değiştiğine dikkati çekilen makalede, bu değişimin Washington ile Tel Aviv arasındaki stratejik ilişkilerin geleceği açısından önem taşıdığı vurgulandı.

İRAN SAVAŞI TRUMP'A SİYASİ MALİYET GETİRDİ

Analizde, İran'la yaşanan savaşın Cumhuriyetçi Parti açısından seçim sürecinde önemli bir siyasi maliyet oluşturduğu değerlendirmesine yer verildi.

Cumhuriyetçilere yakın medya kuruluşu Fox News'in yorumcularının dahi seçim sonuçlarının "savaş olmasaydı çok daha farklı olabileceğini" dile getirdiği aktarılan makalede, Trump'ın da İran meselesinin seçim yenilgisinde etkili olduğunu "İran'ın kayıpta payı vardı" diyerek kabul ettiği belirtildi.

Sandık çıkışı anketlerinde katılımcıların yüzde 62'sinin İran savaşına karşı olduğunu bildirdiği aktarılan analiz haberde, "Trump'a verilen siyasi mesaj açık: Amerikan halkı Orta Doğu'da uzun sürecek bir savaşa daha pek sıcak bakmıyor. Peki Başkan bu mesajı politikaya nasıl yansıtacak?" sorusu soruldu.

Analizde, Trump yönetiminin önünde iki muhtemel senaryonun bulunduğu ifade edildi. İlk senaryoya göre Trump, diplomatik girişimleri yoğunlaştırarak Tahran'la müzakerelerde taviz verebilir ve muhtemel bir anlaşmayı ABD'yi çatışmadan çıkaran "diplomatik bir başarı" olarak sunabilir.

İkinci senaryonun ise savaşın "kısa süreli ancak etkili" bir operasyonla sona erdirilmesini içerebileceği ve böyle bir adımın Trump'a "zafer" ilan etme, ABD'nin "hedeflerine ulaştığını" açıklama ve ülkesinin bölgedeki askeri varlığını hızla azaltma imkanı sağlayabileceği değerlendirildi.

Buna karşılık her iki senaryoda da İsrail'in çıkarlarının Beyaz Saray'ın öncelikleriyle örtüşmeyebileceğine dikkat çekilen analizde, bu durumun iki ülke arasındaki ilişkilerde başlıca gerilim kaynaklarından biri haline gelebileceği ifade edildi.

KONGRE'DEKİ GÜÇ DENGESİ İSRAİL'İ ETKİLEYEBİLİR

Analizde, Cumhuriyetçilerin Kongre'deki çoğunluğu kaybetmesinin İsrail açısından önemli sonuçlar doğurabileceği vurgulandı.

Demokrat Parti içerisinde İsrail'e yaklaşıma, İran savaşı ve ABD-İsrail stratejik ilişkisine ilişkin görüşlerin değiştiğine işaret edilen makalede, Kongre'deki yeni siyasi dengenin Washington'ın İsrail politikasına yansıyabileceği ifade edildi.

Analizde ayrıca, Demokrat Parti içinde ABD'nin İsrail'e askeri yardımının azaltılması, yardımların belirli siyasi koşullara bağlanması ve iki ülke arasındaki özel ilişkinin yeniden değerlendirilmesi yönündeki çağrıların giderek daha fazla destek bulduğu belirtildi. Daha önce parti içinde sınırlı bir kesim tarafından savunulan bu görüşlerin artık daha görünür hale geldiğine işaret edildi.

2028 BAŞKANLIK SEÇİMLERİ İSRAİL AÇISINDAN ÖNEM TAŞIYOR

Analizde, seçim sonuçlarının İsrail açısından en önemli uzun vadeli etkilerinden birinin 2028 ABD başkanlık seçimleri olabileceği değerlendirmesine yer verildi.

Demokrat Parti içerisinde İsrail'e yönelik tutumun değiştiği belirtilen makalede, bu değişimin 2028 başkanlık yarışı öncesinde ABD'nin Orta Doğu politikasına ilişkin tartışmaları şekillendirebileceği kaydedildi.

Özellikle İsrail'in Filistinlilere yönelik soykırımına ve İsrail'in ABD siyasetindeki etkisine karşı yüksek sesle itiraz eden Zohran Mamdani ve Abdul El-Sayed gibi isimlerin siyasi başarılarının diğer Demokrat adaylara örnek olabileceği kaydedilen analizde, 2028 başkan adaylarının geçmiş seçim dönemlerine kıyasla İsrail konusunda daha eleştirel bir tutum benimseyebileceği değerlendirildi.

Metin Aktaşoğlu / metin.aktasoglu@milliyet.com.tr - ABD'de ara seçimler Demokratların Kongre'nin her iki kanadında da net zaferiyle sonuçlanmak üzere. Toplam 100 sandalyelik Senato'da dağılım 4 Kasım TSİ 12.30 itibarıyla 53-47 Cumhuriyetçiler lehine bir tablodan, sayımın söz konusu saatte devam ettiği Nebraska, Alaska ve Mississippi'de Cumhuriyetçiler kazansa dahi 54-46 Demokratlar lehine dönmüş durumda. 218 sandalye ile çoğunluk sağlanan Temsilciler Meclisi'nde ise Demokratlar, 218-214'lük aleyhlerindeki tabloyu yine saat 12.30 itibarıyla 228-139 lehlerine çevirdi. Donald Trump, “Pusulada ben yoktum. Ben olsaydım büyük farkla kazanırdık” diyerek partisini kendine has üslubuyla eleştirirken seçim sonuçlarını kabul edeceğini ve Demokratlar'ın çoğunlukta olduğu bir Kongre'yle çalışmaya hazır olduğunu ifade etti. Trump veto hakkının her zaman mevcut olduğunu vurgularken bununla birlikte Beyaz Saray'da kalan iki yılı boyunca her şeyi veto edip durmayacağını da söyledi.

Elbette ortaya çıkan tablo sadece ABD iç siyasetini değil tüm dünyayı ciddi anlamda etkileyecek bir sonuç doğurma potansiyelini taşıyor. Bununla birlikte seçimin Türkiye üzerinde de etkileri olması bekleniyor. Zira Trump'ın bir siyasi kavram olarak “topal ördeğe” dönmesi F-35'ler, F-16'ların modernizasyonu, KAAN motorları, CAATSA yaptırımlarının kaldırılması gibi ABD ile masada olan konuları akıllara getirmekte. Türkiye’nin eski Los Angeles Başkonsolosu Gülru Gezer ve Beykoz Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Burak Küntay, Milliyet.com.tr için değerlendirdi.

Kongre aritmetiğinin iki kanatta da değişmesi, Türkiye'nin uzun süredir gündeminde olan F-35 ortaklığı, F-16 modernizasyon süreçleri, KAAN'ın motoru ve CAATSA yaptırımlarının esnetilmesi konusundaki mevcut durumları nasıl etkiler?

Gülru Gezer: Bazı koşulların yerine getirilmesi isteniyordu S-400'lerin bir şekilde Türkiye'nin sınırlarının dışına çıkartılması gibi. Bu olduğu takdirde de 2021 Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasa Tasarısı'nın (NDAA) da değiştirilmesi lazım. Bugüne kadar aslında Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Savunma Bakanı bir yazı yazarak, Türkiye, S-400'leri kendi topraklarından çıkarttıktan sonra Kongre'ye, “Türkiye koşulları yerine getirdi” diyerek NDAA'i değiştirebilirlerdi. Yani bugüne kadar Trump'ın güçlü olduğu bu dönem zarfında maalesef bu olamadı. Bundan sonra tabii Demokratların hem Temsilciler Meclisi hem de Senato'da ağırlıklı konumda olması işleri zorlaştırabilir. İmkânsız demem ama daha zor olacağı kesin.

Prof. Dr. Burak Küntay: Türkiye ayağında hep şu soruldu. “Cumhuriyetçiler bize yakın, Demokratlar uzak. Cumhuriyetçiler gider de Demokratlar gelirse Türkiye'ye karşı müspet hava kesilir mi?” CAATSA konusunda, F-35'lerde, F-16'larda 'Bugün, yarın' denmesine rağmen bir değişiklik olmadı. Demek ki yarın Trump yerine bir Demokrat gelse daha büyük bir yakınlaşma olabilir, başka bir Cumhuriyetçi gelse belki negatif bir durum oluşabilir. Yani kısacası bu sonuçların Türk-Amerikan ilişkilerini kökten etkileyeceğini düşünmüyorum ve böyle bir şeyi katî surette varsaymıyorum. İlişkiler ve atılacak adımlar o günkü dinamiklerle alakalıdır, o günkü dengelerle alakalıdır.

'TAM SAHA PRES YAPMAMIZ LAZIM!'

Türkiye-ABD ilişkilerinde liderler arasındaki kişisel diyaloglar bir önem arz ediyor peki Kongre'de ortaya çıkan bu tabloda Ankara'nın nasıl adımlar atması gerekiyor?

Gülru Gezer: ABD ile ilişkilerde bu işin üç ayağı var: Birincisi Beyaz Saray, ikincisi Pentagon, üçüncüsü de Kongre. Mesela Milli Savunma Bakanlığımız bu bağlamda bir lobi şirketiyle çalışmaya başladı fakat Kongre burada çok önemli. Trump'ın idare ettiği bir Kongre'nin olmayacağı gözüküyor. Dolayısıyla Kongre nezdinde TBMM'den Kongre'ye parlamenter diplomasi yoluyla olabilir, Türkiye-Amerika Dostluk Grubu'nun canlandırılması gibi hareketler olabilir ya da lobi şirketleri üzerinden olabilir. Yani Amerika'daki dinamikleri Amerika'nın kurallarına göre oynamak gerekiyor. O yüzden Kongre'yi burada göz ardı edemeyiz. Ben de yıllardır televizyonlarda Kongre'nin ihmal edilmemesi gerektiğinin altını çiziyorum ve Kongre'ye yönelik bundan sonra artan oranda, çok daha yoğun, futbol tabiriyle tam saha pres yapmamız lazım.

Prof. Dr. Burak Küntay: Türkiye'nin ilişkiler açısından parlak dönemlerinden biri Demokrat Bill Clinton döneminde yaşandı. Yine parlak dönemlerden biri Baba Bush döneminde yaşandı o da Cumhuriyetçi'ydi. Türkiye'nin ilişkiler açısından en iyi ve en kötü dönemleri de Trump dönemlerinde yaşandı. Diplomaside liderler arası ilişkiler tabii ki çok önemlidir, ekstra bir kanal anlamına gelir. Ama her şeyi de onun üzerinden okumak doğru değil. "Demokratlar geldi, artık Türkiye ile ilişkiler kötü olacak” gibi okumamak lazım. Tamamen o günkü konjonktür, o günün ivmesi, “Türkiye nerede, ABD nerede, menfaatler nerede buluşuyor, nerede çakışıyor?” meseleleri önemli.

'İKİ YIL SONRASI İÇİN ŞİMDİDEN ÇALIŞMAYA BAŞLAMAK GEREK'

ABD Kongresi'ndeki olası sandalye değişimi, Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) yanlısı lobilerinin Kongre üzerindeki baskısı düşünülünce Doğu Akdeniz’i nasıl etkileyecektir? Aynı zamanda soruyu Türkiye'nin bölgesel bir enerji merkezi olma vizyonu çerçevesinden de ele alabilir misiniz?

Gülru Gezer: Kesinlikle kurumsal ilişkilerin geliştirilmesi çok önemli. Çünkü Trump 2 yıl sonra yok. Yani sadece Doğu Akdeniz değil; Suriye, Amerika'nın Suriye politikası, Orta Doğu politikası... Bunların hepsi nasıl şekillenecek? Amerika bir daha fabrika ayarlarına döner mi? Bunların Türkiye açısından yansımaları ne olur? Dolayısıyla bir yandan liderler düzeyinde o iyi ilişkiler sürerken süratle kurumsal ilişkilerin güçlendirilmesi lazım. Muhakkak devletimiz gereğini yapıyordur ama 2 yıl sonra başka bir tabloyla karşılaşabiliriz. Çünkü Rum-Yunan lobisi, İsrail lobisi... Ermeni lobisi biraz yeni gelişmeler çerçevesinde etkisiz kaldı ama yine bu üç lobi için çalışan Ermeni lobisi de; Türkiye karşıtlığından vazgeçemez. Dolayısıyla bu lobiler uyumuyor, çalışmaya devam ediyor. O yüzden bizim de bu süreçte artan oranda çalışmamız lazım. Yani ilişkilerin Biden dönemine dönüşmemesi için yoğun bir mesai harcamamız gerekiyor.

Şimdi baktığımız vakit, bundan bir iki ay evvel Amerikan Enerji Bakanı'nın ev sahipliğinde GKRK, Yunanistan ve onların enerji bakanları Texas'ta buluştular ve iş birliğinin geliştirilmesi konusunda da bir mutabakata vardılar. Yani bir yandan Rum-Yunan lobisi, İsrail, bunlar Doğu Akdeniz'de Türkiye'yi çevrelemek için durmuyor. Ama Türkiye'ye karşı bir hamle noktasında hâlâ önümüzde 2 yıllık bir sürecimiz var. Bu süreci iyi değerlendirmemiz lazım.

Türkiye ile de çok proje üstlenebilir Amerika. Ki enerji iş birliği konusunda önemli adımlar da attık Amerikalı şirketlerle. Geçtiğimiz aylarda bunların mutabakat muhtıraları imzalandı. Yani bu süreç bir anda böyle Biden dönemine dönüşmeyecek zira Trump hâlâ başkan. Ve yönetim içerisinde de Türkiye'nin bölgesinde önemli olduğunu bilen, her açıdan anlayan bir ekip var. Ama bir yandan onlarla iş birliğimizi sürdürürken bir yandan diğer alanlarda da —genel bakacak olursak— Beyaz Saray, Kongre, Dışişleri ve Pentagon dörtlüsüyle çok iyi ilişkiler yürütmemiz gerekiyor.

Prof. Dr. Burak Küntay: Türkiye savunma sanayiinde çok iyi işler yapıyor. Ülkemizin içinde başka bir ülkenin ordusu veya silahını tutmak zorunda değiliz. Bu çok önemli bir lüks. Çok önemli bir bağımsızlık göstergesidir Türkiye için. Açık söylemek gerekirse bağımsızlık açısından Yunanistan için hoş bir durum değil. İç siyasette devamlı bir Türkiye tehdidi ki Türkiye'nin umurunda bile değil... Yani biz bambaşka şeyler konuşuyoruz ama Yunanistan'da açın televizyonu, her akşam 'Türkiye nereden saldıracak?' konuşması olur. Bu Yunanistan için kötü bir ekosistem yarattı ve ülkenin içini başka ülkelerin savunma sanayiyle İsrail'in, oranın, buranın silahlarıyla doldurdular. Şunu demek istiyorum; aslında bizim için bir değişiklik yok. Biz aynı vizyonumuzla, aynı misyonumuzla devam ediyoruz. Buradaki değişiklik diğer ülkelerin daha çok düşünmesi gereken bir nokta. Artık Türkiye'nin bölgesindeki gücü, seçimlerin, sonuçların vs. üstünde bir gerçeklik.

Ortaya çıkan tablo Trump'ı kalan başkanlık sürecinde iç siyasete dönmek zorunda bırakır mı?

Gülru Gezer: Yani Trump için işler kolay olmayacak. Mesela ben merak ediyorum, bu bütçe dönemi nasıl geçecek? Geçen sene biliyorsunuz tarihin en uzun kapanması yaşandı. Bir önceki en uzun kapanma yine Trump'ın dönemindeydi. Yani şimdi burada Demokratlar ciddi mukavemet göstermeye başlayacaklar. Yine baktığımda başka bir soru— Pete Hegseth ya da Bob Kennedy'nin azil süreçleri başlayacak mı? Çünkü bunu yapabilecek durumda artık Demokratlar Kongre'de.

Şimdi bunların hiçbiri tabii Trump açısından kolay olmayacak. Onun dışında birtakım atamalar Senato'da... Büyükelçilerden tutun da Yüksek Mahkeme üyelerine kadar Senato'dan geçirebilecek mi bakalım, bu atamaları yapabilecek mi Trump? Yani mesaisinin büyük bir kısmını biraz daha içeriye yönelik harcaması gerekecek. Çünkü Kongre zorlayacak onu.

Prof. Dr. Burak Küntay: Reaksiyon hep dediğiniz gibi olur. Amerika için değil, dünyanın her yerinde bu böyledir. İçeride işler karışırsa önce içeriye bakarsın. Fakat onu nasıl kullanacağını kestirmek zor. Yani şiddetlenerek mi? Benim kanaatim daha yumuşayarak. Ama bunu bilmek gerçekten şu an çok zor. Ama şunu sanmayın, hani iç politikada artık bir bölünmüşlük var, bundan sonra iç politikaya yönelecek. İç politikaya yönelmesi demek dış politikanın temellerini içeride kullanmak anlamına geliyor, oy toplamak ya da partisine avantaj sağlamak için. Ama asıl sorumuz bunu hangi yöne doğru yapacağı asıl sorumuz.

27 Ekim’deki seçimlerde sandıktan koalisyon belirsizliği çıkarken, Ortak Liste, Eisenkot öncülüğünde bir hükümet kurulması fikrine sıcak bakıyor. Diğer taraftan muhalefet bloğundaki bazı sağcı isimler ise İsrail vatandaşı Filistinlilerle koalisyon kurulması halinde desteğini çekeceğini belirtiyor.

MUHALEFET BLOĞUNUN KURULMA İHTİMALİ

İsrailli milletvekili Ofer Cassif, Ortak Liste ve Eisenkot liderliğindeki muhalefet bloğunun hükümet kurma ihtimalini değerlendirdi.

Muhalif partilerin ortak hükümet kuramamasının temel sebebinin blok içerisinde çok sayıda ırkçı unsurun yer alması olduğunu kaydeden Cassif, muhalif blok içerisindeki bu unsurların İsrail vatandaşı Filistinlilerin ve onların temsilcileriyle iş birliğine yanaşmadığını vurguladı.

Cassif, muhalif blok içerisindeki ırkçı kişiliklerin İsrail vatandaşı Filistinlilerin desteğine dayalı herhangi bir formülü reddettiğinden bahsederek şunları söyledi:

"Umarım ve inanıyorum ki Sayın Eisenkot sonunda İsrailliler ve bölge açısından en büyük tehlikenin, Netanyahu'nun kendisi ve faşist müttefikleri olduğunu anlayacaktır. Diğer muhalefet unsurları da bunu anlarsa mevcut hükümeti devirmek için iş birliği yapmaktan başka seçenek olmadığını görecekler.

Ortak Liste olarak biliyoruz ki kurulacak bir sonraki hükümet bizim arzu ettiğimiz türden bir hükümet olmayacak. Görüşlerimizden ve inançlarımızdan oldukça uzak olacak. Ancak şu anda asıl düşmanımızın Netanyahu ve onun çetesi olduğunu biliyoruz. Onu iktidardan uzaklaştırmak için elimizden gelen her şeyi yapmalıyız."

Meclis Başkanı Amir Ohana'nın son 4 yıldır Meclisin değil de Netanyahu ve koalisyonun temsilcisi ve hatta hizmetçisi gibi davrandığı değerlendirmesinde bulunan Cassif, Ohana'nın değiştirilmesi gerektiğini ve bunu sağlayacak çoğunluğa muhalefetin sahip olduğunu belirtti.

‘ORTAK LİSTE OLARAK EİSENKOT ÖNERİLECEK’

Cassif, perşembe günü Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'a hükümet kurma görevini vermesi için Ortak Liste olarak Eisenkot'u tavsiye edeceklerini ve gelecek hafta Meclis Başkanını değiştirmek için muhalefetin diğer unsurlarıyla birlikte hareket edeceklerini kaydetti.

Yeni kurulacak hükümetle de anlaşmazlık yaşayacaklarını bilmelerine rağmen Netanyahu ve ortaklarını iktidardan uzaklaştırma konusunda kararlı olduklarını vurgulayan Cassif, "İsrail, Filistinliler, bölge ve hatta daha geniş bir coğrafya açısından en büyük düşman ve en büyük risk Netanyahu ve ekibidir" diye konuştu.

TERÖRİST BEN-GRİV: SONUÇLARA KARŞI ÇIKACAĞIM

İsrail'in soykırım destekçisi ve aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir, yabancı ülkelerin İsrail'deki seçimlere müdahale ettiği iddiasını yineledi. Seçimlerin manipüle edildiğini ve sonuçların sahte olduğunu öne süren Ben-Gvir, bugün Merkez Seçim Komitesi'nde yapılacak oylamada seçim sonuçlarının onaylanmasına karşı oy kullanacaklarını bildirdi.

⁠SEÇİMLERE HİLE KARIŞTIRILDIĞI İDDİALARI

İsrail'de 27 Ekim'de yapılan seçimlerin kesinleşmemiş sonuçlarına göre, sandıktan koalisyon belirsizliği çıkmıştı.

Netanyahu liderliğindeki iktidar bloku 53, Gadi Eisenkot liderliğindeki muhalefet bloku 48 milletvekili çıkarırken iki grup da 120 sandalyeli İsrail Meclisinde koalisyon hükümeti kurmak için gerekli 61 milletvekili sayısına ulaşamamıştı.

İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden iki liste ise tarihi bir başarı elde ederek 19 sandalyeye ulaşarak Meclis aritmetiğinde kilit bir konuma yerleşmişti.

Seçim sonuçlarının 4 Kasım'a kadar kesinleşmesi beklenirken, Netanyahu'nun partisi Likud başta olmak üzere aşırı sağcı partiler, İsrail vatandaşı Arapların seçimlerde elde ettiği başarı üzerine Katar'ın Arap seçmenlerin katılım oranını artırmaya yönelik çabaları finanse ettiğini ileri sürmüş, iddialar üzerine İsrail iç istihbarat teşkilatı Şin-Bet (Şabak) soruşturma başlatmıştı. Katar Dışişleri Bakanlığı ise iddiaları reddetmişti.

Netanyahu ve müttefiklerinin “seçimler çalındı” iddiasına karşı Merkez Seçim Komitesi, bugün resmi sonuçları açıklayacağını duyurmuştu.

ABD'deki ara seçimlere dair tüm sıcak gelişmeleri Milliyet.com.tr canlı bloğundan takip edebilirsiniz.

Ülkede kayıtlı yaklaşık 29,2 milyon seçmen için 23 bin 696 merkezde yerel saatle 07.00’de başlayan oy verme işlemi, saat 21.00’de sona erecek. Güney Afrika Seçim Komisyonu (IEC) verilerine göre, ülke genelindeki 257 belediyede toplam 10 bin 526 meclis üyeliği için 136 bin 790 aday yarışıyor.

Seçimlerde 8 büyükşehir, 44 ilçe ve 205 yerel belediyenin meclis üyeleri belirlenecek.

Yerel seçimlerde seçmenler, büyükşehirlerde iki, diğer yerel belediyelerde ise üç ayrı oy pusulası kullanacak.

Belediye başkanları, seçimlerin ardından oluşacak belediye meclisleri tarafından belirlenecek.

Oy verme işleminin sona ermesinin ardından başlayacak sayımda ilk sonuçların gece saatlerinde gelmesi, nihai sonuçların ise 8 Kasım Pazar günü açıklanması bekleniyor.

SEÇMENLERİN DEĞİŞİM BEKLENTİSİ

Cape Town’da oy kullanan Tasha, apartheid döneminde siyahların, melezlerin ve Hint kökenli Güney Afrikalıların oy kullanma hakkından mahrum bırakıldığını hatırlatarak, seçimlere katılmanın demokratik toplumun önemli bir parçası olduğunu söyledi.

Güney Afrika'da siyasi yöneticilerin hesap verebilir olduğu bir değişim görmek istediğini belirten Tasha, "Siyasilerin kendi çıkarları yerine Güney Afrika halkının çıkarları doğrultusunda hareket etmek zorunda kaldığı bir toplumun oluşmasını umuyorum" dedi.

Tasha, "Aslında oy kullanmamın önemli nedenlerinden biri yalnızca değişim yaratmak değil, siyasetçilerin davranışlarını belirleyen etkenlerin ve ülkemizdeki siyasetçilerin düşünce biçimlerinin değişmesini sağlamak" ifadesini kullandı.

Güney Afrikalı seçmen Sophia ise bu seçimlerin vatandaşların yerel yönetimlerde daha fazla söz sahibi olabilmesi açısından önemli olduğunu belirtti.

Sophia, "Bu seçimlerin, sıradan vatandaşların yaşadıkları bölgelerin nasıl yönetildiği konusunda daha fazla söz sahibi olmasını sağlayabileceğine inanıyorum. Vatandaşlar olarak kaynakların nasıl harcandığı ve dağıtıldığı konusunda söz sahibi olmalıyız" diye konuştu.

Yerel yönetimlerden beklentilerine de değinen Sophia, "Siyasi parti liderlerinin kaynaklarımızı daha sorumlu ve etik bir şekilde yönetmelerini istiyorum" dedi.

KRİTİK SEÇİM

Ülkenin ilk siyahi Cumhurbaşkanı Nelson Mandela'nın partisi Afrika Ulusal Kongresi (ANC), apartheid rejiminin sona erdiği 1994’ten itibaren 30 yıl tek başına iktidarda kaldıktan sonra 2024 genel seçimlerinde yüzde 40,18 oy alarak parlamentodaki çoğunluğunu ilk kez kaybetmişti.

ANC, 2021'de düzenlenen son yerel seçimlerde de oyların yüzde 50'sinin altında kalarak çok sayıda belediyede çoğunluğunu yitirmişti.

Eylül ve ekim aylarında açıklanan kamuoyu araştırmaları, ülkenin en büyük şehri Johannesburg, yasama başkenti Cape Town ve yürütme başkenti Pretorya'da Demokratik İttifakı (DA), Durban'da ise eski Cumhurbaşkanı Jacob Zuma'nın liderliğindeki Ulusun Mızrağı Partisi'ni (MK) ilk sırada gösteriyor.

4 Kasım yerel seçimleri, büyükşehirlerdeki siyasi dengelerin, belediyelerde kurulacak olası koalisyonların ve ülkeyi yöneten ulusal koalisyon hükümetindeki partilerin siyasi konumlarının değerlendirilmesi açısından kritik önem taşıyor.

Jerusalem Post gazetesinde yayımlanan "ABD'de Demokratik tsunami: Cumhuriyetçilerin yenilgisinden sonra İsrail'in karşı karşıya olduğu üç büyük zorluk" başlıklı analiz haberinde, seçim sonuçlarının İsrail'e muhtemel etkileri ele alındı.

ABD ara seçim sonuçlarının Washington yönetiminin İran politikasından ABD-İsrail ilişkilerine kadar birçok alanda etkili olabileceği ve İsrail-ABD ilişkisini yeniden şekillendirebileceğine dikkat çekilen makalede, "Bu yenilgi, Demokrat Parti içinde İsrail, İran'la savaş ve Tel Aviv ile Washington arasındaki stratejik ilişki konusunda geniş kapsamlı değişimlerin yaşandığı bir dönemde geldi" ifadelerine yer verildi.

Makalede, seçim sonuçlarının özellikle ABD Başkanı Trump'ın İran politikasını, Kongre'deki güç dengelerini ve 2028 başkanlık seçimlerini etkileyebilecek üç önemli gelişmeyi beraberinde getirdiği ifade edildi.

Demokrat Parti içinde İsrail'e yönelik tutumun değiştiğine dikkati çekilen makalede, bu değişimin Washington ile Tel Aviv arasındaki stratejik ilişkilerin geleceği açısından önem taşıdığı vurgulandı.

İRAN SAVAŞI TRUMP'A SİYASİ MALİYET GETİRDİ

Analizde, İran'la yaşanan savaşın Cumhuriyetçi Parti açısından seçim sürecinde önemli bir siyasi maliyet oluşturduğu değerlendirmesine yer verildi.

Cumhuriyetçilere yakın medya kuruluşu Fox News'in yorumcularının dahi seçim sonuçlarının "savaş olmasaydı çok daha farklı olabileceğini" dile getirdiği aktarılan makalede, Trump'ın da İran meselesinin seçim yenilgisinde etkili olduğunu "İran'ın kayıpta payı vardı" diyerek kabul ettiği belirtildi.

Sandık çıkışı anketlerinde katılımcıların yüzde 62'sinin İran savaşına karşı olduğunu bildirdiği aktarılan analiz haberde, "Trump'a verilen siyasi mesaj açık: Amerikan halkı Orta Doğu'da uzun sürecek bir savaşa daha pek sıcak bakmıyor. Peki Başkan bu mesajı politikaya nasıl yansıtacak?" sorusu soruldu.

Analizde, Trump yönetiminin önünde iki muhtemel senaryonun bulunduğu ifade edildi. İlk senaryoya göre Trump, diplomatik girişimleri yoğunlaştırarak Tahran'la müzakerelerde taviz verebilir ve muhtemel bir anlaşmayı ABD'yi çatışmadan çıkaran "diplomatik bir başarı" olarak sunabilir.

İkinci senaryonun ise savaşın "kısa süreli ancak etkili" bir operasyonla sona erdirilmesini içerebileceği ve böyle bir adımın Trump'a "zafer" ilan etme, ABD'nin "hedeflerine ulaştığını" açıklama ve ülkesinin bölgedeki askeri varlığını hızla azaltma imkanı sağlayabileceği değerlendirildi.

Buna karşılık her iki senaryoda da İsrail'in çıkarlarının Beyaz Saray'ın öncelikleriyle örtüşmeyebileceğine dikkat çekilen analizde, bu durumun iki ülke arasındaki ilişkilerde başlıca gerilim kaynaklarından biri haline gelebileceği ifade edildi.

KONGRE'DEKİ GÜÇ DENGESİ İSRAİL'İ ETKİLEYEBİLİR

Analizde, Cumhuriyetçilerin Kongre'deki çoğunluğu kaybetmesinin İsrail açısından önemli sonuçlar doğurabileceği vurgulandı.

Demokrat Parti içerisinde İsrail'e yaklaşıma, İran savaşı ve ABD-İsrail stratejik ilişkisine ilişkin görüşlerin değiştiğine işaret edilen makalede, Kongre'deki yeni siyasi dengenin Washington'ın İsrail politikasına yansıyabileceği ifade edildi.

Analizde ayrıca, Demokrat Parti içinde ABD'nin İsrail'e askeri yardımının azaltılması, yardımların belirli siyasi koşullara bağlanması ve iki ülke arasındaki özel ilişkinin yeniden değerlendirilmesi yönündeki çağrıların giderek daha fazla destek bulduğu belirtildi. Daha önce parti içinde sınırlı bir kesim tarafından savunulan bu görüşlerin artık daha görünür hale geldiğine işaret edildi.

2028 BAŞKANLIK SEÇİMLERİ İSRAİL AÇISINDAN ÖNEM TAŞIYOR

Analizde, seçim sonuçlarının İsrail açısından en önemli uzun vadeli etkilerinden birinin 2028 ABD başkanlık seçimleri olabileceği değerlendirmesine yer verildi.

Demokrat Parti içerisinde İsrail'e yönelik tutumun değiştiği belirtilen makalede, bu değişimin 2028 başkanlık yarışı öncesinde ABD'nin Orta Doğu politikasına ilişkin tartışmaları şekillendirebileceği kaydedildi.

Özellikle İsrail'in Filistinlilere yönelik soykırımına ve İsrail'in ABD siyasetindeki etkisine karşı yüksek sesle itiraz eden Zohran Mamdani ve Abdul El-Sayed gibi isimlerin siyasi başarılarının diğer Demokrat adaylara örnek olabileceği kaydedilen analizde, 2028 başkan adaylarının geçmiş seçim dönemlerine kıyasla İsrail konusunda daha eleştirel bir tutum benimseyebileceği değerlendirildi.

Metin Aktaşoğlu / metin.aktasoglu@milliyet.com.tr - ABD'de ara seçimler Demokratların Kongre'nin her iki kanadında da net zaferiyle sonuçlanmak üzere. Toplam 100 sandalyelik Senato'da dağılım 4 Kasım TSİ 12.30 itibarıyla 53-47 Cumhuriyetçiler lehine bir tablodan, sayımın söz konusu saatte devam ettiği Nebraska, Alaska ve Mississippi'de Cumhuriyetçiler kazansa dahi 54-46 Demokratlar lehine dönmüş durumda. 218 sandalye ile çoğunluk sağlanan Temsilciler Meclisi'nde ise Demokratlar, 218-214'lük aleyhlerindeki tabloyu yine saat 12.30 itibarıyla 228-139 lehlerine çevirdi. Donald Trump, “Pusulada ben yoktum. Ben olsaydım büyük farkla kazanırdık” diyerek partisini kendine has üslubuyla eleştirirken seçim sonuçlarını kabul edeceğini ve Demokratlar'ın çoğunlukta olduğu bir Kongre'yle çalışmaya hazır olduğunu ifade etti. Trump veto hakkının her zaman mevcut olduğunu vurgularken bununla birlikte Beyaz Saray'da kalan iki yılı boyunca her şeyi veto edip durmayacağını da söyledi.

Elbette ortaya çıkan tablo sadece ABD iç siyasetini değil tüm dünyayı ciddi anlamda etkileyecek bir sonuç doğurma potansiyelini taşıyor. Bununla birlikte seçimin Türkiye üzerinde de etkileri olması bekleniyor. Zira Trump'ın bir siyasi kavram olarak “topal ördeğe” dönmesi F-35'ler, F-16'ların modernizasyonu, KAAN motorları, CAATSA yaptırımlarının kaldırılması gibi ABD ile masada olan konuları akıllara getirmekte. Türkiye’nin eski Los Angeles Başkonsolosu Gülru Gezer ve Beykoz Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Burak Küntay, Milliyet.com.tr için değerlendirdi.

Kongre aritmetiğinin iki kanatta da değişmesi, Türkiye'nin uzun süredir gündeminde olan F-35 ortaklığı, F-16 modernizasyon süreçleri, KAAN'ın motoru ve CAATSA yaptırımlarının esnetilmesi konusundaki mevcut durumları nasıl etkiler?

Gülru Gezer: Bazı koşulların yerine getirilmesi isteniyordu S-400'lerin bir şekilde Türkiye'nin sınırlarının dışına çıkartılması gibi. Bu olduğu takdirde de 2021 Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasa Tasarısı'nın (NDAA) da değiştirilmesi lazım. Bugüne kadar aslında Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Savunma Bakanı bir yazı yazarak, Türkiye, S-400'leri kendi topraklarından çıkarttıktan sonra Kongre'ye, “Türkiye koşulları yerine getirdi” diyerek NDAA'i değiştirebilirlerdi. Yani bugüne kadar Trump'ın güçlü olduğu bu dönem zarfında maalesef bu olamadı. Bundan sonra tabii Demokratların hem Temsilciler Meclisi hem de Senato'da ağırlıklı konumda olması işleri zorlaştırabilir. İmkânsız demem ama daha zor olacağı kesin.

Prof. Dr. Burak Küntay: Türkiye ayağında hep şu soruldu. “Cumhuriyetçiler bize yakın, Demokratlar uzak. Cumhuriyetçiler gider de Demokratlar gelirse Türkiye'ye karşı müspet hava kesilir mi?” CAATSA konusunda, F-35'lerde, F-16'larda 'Bugün, yarın' denmesine rağmen bir değişiklik olmadı. Demek ki yarın Trump yerine bir Demokrat gelse daha büyük bir yakınlaşma olabilir, başka bir Cumhuriyetçi gelse belki negatif bir durum oluşabilir. Yani kısacası bu sonuçların Türk-Amerikan ilişkilerini kökten etkileyeceğini düşünmüyorum ve böyle bir şeyi katî surette varsaymıyorum. İlişkiler ve atılacak adımlar o günkü dinamiklerle alakalıdır, o günkü dengelerle alakalıdır.

'TAM SAHA PRES YAPMAMIZ LAZIM!'

Türkiye-ABD ilişkilerinde liderler arasındaki kişisel diyaloglar bir önem arz ediyor peki Kongre'de ortaya çıkan bu tabloda Ankara'nın nasıl adımlar atması gerekiyor?

Gülru Gezer: ABD ile ilişkilerde bu işin üç ayağı var: Birincisi Beyaz Saray, ikincisi Pentagon, üçüncüsü de Kongre. Mesela Milli Savunma Bakanlığımız bu bağlamda bir lobi şirketiyle çalışmaya başladı fakat Kongre burada çok önemli. Trump'ın idare ettiği bir Kongre'nin olmayacağı gözüküyor. Dolayısıyla Kongre nezdinde TBMM'den Kongre'ye parlamenter diplomasi yoluyla olabilir, Türkiye-Amerika Dostluk Grubu'nun canlandırılması gibi hareketler olabilir ya da lobi şirketleri üzerinden olabilir. Yani Amerika'daki dinamikleri Amerika'nın kurallarına göre oynamak gerekiyor. O yüzden Kongre'yi burada göz ardı edemeyiz. Ben de yıllardır televizyonlarda Kongre'nin ihmal edilmemesi gerektiğinin altını çiziyorum ve Kongre'ye yönelik bundan sonra artan oranda, çok daha yoğun, futbol tabiriyle tam saha pres yapmamız lazım.

Prof. Dr. Burak Küntay: Türkiye'nin ilişkiler açısından parlak dönemlerinden biri Demokrat Bill Clinton döneminde yaşandı. Yine parlak dönemlerden biri Baba Bush döneminde yaşandı o da Cumhuriyetçi'ydi. Türkiye'nin ilişkiler açısından en iyi ve en kötü dönemleri de Trump dönemlerinde yaşandı. Diplomaside liderler arası ilişkiler tabii ki çok önemlidir, ekstra bir kanal anlamına gelir. Ama her şeyi de onun üzerinden okumak doğru değil. "Demokratlar geldi, artık Türkiye ile ilişkiler kötü olacak” gibi okumamak lazım. Tamamen o günkü konjonktür, o günün ivmesi, “Türkiye nerede, ABD nerede, menfaatler nerede buluşuyor, nerede çakışıyor?” meseleleri önemli.

'İKİ YIL SONRASI İÇİN ŞİMDİDEN ÇALIŞMAYA BAŞLAMAK GEREK'

ABD Kongresi'ndeki olası sandalye değişimi, Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) yanlısı lobilerinin Kongre üzerindeki baskısı düşünülünce Doğu Akdeniz’i nasıl etkileyecektir? Aynı zamanda soruyu Türkiye'nin bölgesel bir enerji merkezi olma vizyonu çerçevesinden de ele alabilir misiniz?

Gülru Gezer: Kesinlikle kurumsal ilişkilerin geliştirilmesi çok önemli. Çünkü Trump 2 yıl sonra yok. Yani sadece Doğu Akdeniz değil; Suriye, Amerika'nın Suriye politikası, Orta Doğu politikası... Bunların hepsi nasıl şekillenecek? Amerika bir daha fabrika ayarlarına döner mi? Bunların Türkiye açısından yansımaları ne olur? Dolayısıyla bir yandan liderler düzeyinde o iyi ilişkiler sürerken süratle kurumsal ilişkilerin güçlendirilmesi lazım. Muhakkak devletimiz gereğini yapıyordur ama 2 yıl sonra başka bir tabloyla karşılaşabiliriz. Çünkü Rum-Yunan lobisi, İsrail lobisi... Ermeni lobisi biraz yeni gelişmeler çerçevesinde etkisiz kaldı ama yine bu üç lobi için çalışan Ermeni lobisi de; Türkiye karşıtlığından vazgeçemez. Dolayısıyla bu lobiler uyumuyor, çalışmaya devam ediyor. O yüzden bizim de bu süreçte artan oranda çalışmamız lazım. Yani ilişkilerin Biden dönemine dönüşmemesi için yoğun bir mesai harcamamız gerekiyor.

Şimdi baktığımız vakit, bundan bir iki ay evvel Amerikan Enerji Bakanı'nın ev sahipliğinde GKRK, Yunanistan ve onların enerji bakanları Texas'ta buluştular ve iş birliğinin geliştirilmesi konusunda da bir mutabakata vardılar. Yani bir yandan Rum-Yunan lobisi, İsrail, bunlar Doğu Akdeniz'de Türkiye'yi çevrelemek için durmuyor. Ama Türkiye'ye karşı bir hamle noktasında hâlâ önümüzde 2 yıllık bir sürecimiz var. Bu süreci iyi değerlendirmemiz lazım.

Türkiye ile de çok proje üstlenebilir Amerika. Ki enerji iş birliği konusunda önemli adımlar da attık Amerikalı şirketlerle. Geçtiğimiz aylarda bunların mutabakat muhtıraları imzalandı. Yani bu süreç bir anda böyle Biden dönemine dönüşmeyecek zira Trump hâlâ başkan. Ve yönetim içerisinde de Türkiye'nin bölgesinde önemli olduğunu bilen, her açıdan anlayan bir ekip var. Ama bir yandan onlarla iş birliğimizi sürdürürken bir yandan diğer alanlarda da —genel bakacak olursak— Beyaz Saray, Kongre, Dışişleri ve Pentagon dörtlüsüyle çok iyi ilişkiler yürütmemiz gerekiyor.

Prof. Dr. Burak Küntay: Türkiye savunma sanayiinde çok iyi işler yapıyor. Ülkemizin içinde başka bir ülkenin ordusu veya silahını tutmak zorunda değiliz. Bu çok önemli bir lüks. Çok önemli bir bağımsızlık göstergesidir Türkiye için. Açık söylemek gerekirse bağımsızlık açısından Yunanistan için hoş bir durum değil. İç siyasette devamlı bir Türkiye tehdidi ki Türkiye'nin umurunda bile değil... Yani biz bambaşka şeyler konuşuyoruz ama Yunanistan'da açın televizyonu, her akşam 'Türkiye nereden saldıracak?' konuşması olur. Bu Yunanistan için kötü bir ekosistem yarattı ve ülkenin içini başka ülkelerin savunma sanayiyle İsrail'in, oranın, buranın silahlarıyla doldurdular. Şunu demek istiyorum; aslında bizim için bir değişiklik yok. Biz aynı vizyonumuzla, aynı misyonumuzla devam ediyoruz. Buradaki değişiklik diğer ülkelerin daha çok düşünmesi gereken bir nokta. Artık Türkiye'nin bölgesindeki gücü, seçimlerin, sonuçların vs. üstünde bir gerçeklik.

Ortaya çıkan tablo Trump'ı kalan başkanlık sürecinde iç siyasete dönmek zorunda bırakır mı?

Gülru Gezer: Yani Trump için işler kolay olmayacak. Mesela ben merak ediyorum, bu bütçe dönemi nasıl geçecek? Geçen sene biliyorsunuz tarihin en uzun kapanması yaşandı. Bir önceki en uzun kapanma yine Trump'ın dönemindeydi. Yani şimdi burada Demokratlar ciddi mukavemet göstermeye başlayacaklar. Yine baktığımda başka bir soru— Pete Hegseth ya da Bob Kennedy'nin azil süreçleri başlayacak mı? Çünkü bunu yapabilecek durumda artık Demokratlar Kongre'de.

Şimdi bunların hiçbiri tabii Trump açısından kolay olmayacak. Onun dışında birtakım atamalar Senato'da... Büyükelçilerden tutun da Yüksek Mahkeme üyelerine kadar Senato'dan geçirebilecek mi bakalım, bu atamaları yapabilecek mi Trump? Yani mesaisinin büyük bir kısmını biraz daha içeriye yönelik harcaması gerekecek. Çünkü Kongre zorlayacak onu.

Prof. Dr. Burak Küntay: Reaksiyon hep dediğiniz gibi olur. Amerika için değil, dünyanın her yerinde bu böyledir. İçeride işler karışırsa önce içeriye bakarsın. Fakat onu nasıl kullanacağını kestirmek zor. Yani şiddetlenerek mi? Benim kanaatim daha yumuşayarak. Ama bunu bilmek gerçekten şu an çok zor. Ama şunu sanmayın, hani iç politikada artık bir bölünmüşlük var, bundan sonra iç politikaya yönelecek. İç politikaya yönelmesi demek dış politikanın temellerini içeride kullanmak anlamına geliyor, oy toplamak ya da partisine avantaj sağlamak için. Ama asıl sorumuz bunu hangi yöne doğru yapacağı asıl sorumuz.

27 Ekim’deki seçimlerde sandıktan koalisyon belirsizliği çıkarken, Ortak Liste, Eisenkot öncülüğünde bir hükümet kurulması fikrine sıcak bakıyor. Diğer taraftan muhalefet bloğundaki bazı sağcı isimler ise İsrail vatandaşı Filistinlilerle koalisyon kurulması halinde desteğini çekeceğini belirtiyor.

MUHALEFET BLOĞUNUN KURULMA İHTİMALİ

İsrailli milletvekili Ofer Cassif, Ortak Liste ve Eisenkot liderliğindeki muhalefet bloğunun hükümet kurma ihtimalini değerlendirdi.

Muhalif partilerin ortak hükümet kuramamasının temel sebebinin blok içerisinde çok sayıda ırkçı unsurun yer alması olduğunu kaydeden Cassif, muhalif blok içerisindeki bu unsurların İsrail vatandaşı Filistinlilerin ve onların temsilcileriyle iş birliğine yanaşmadığını vurguladı.

Cassif, muhalif blok içerisindeki ırkçı kişiliklerin İsrail vatandaşı Filistinlilerin desteğine dayalı herhangi bir formülü reddettiğinden bahsederek şunları söyledi:

"Umarım ve inanıyorum ki Sayın Eisenkot sonunda İsrailliler ve bölge açısından en büyük tehlikenin, Netanyahu'nun kendisi ve faşist müttefikleri olduğunu anlayacaktır. Diğer muhalefet unsurları da bunu anlarsa mevcut hükümeti devirmek için iş birliği yapmaktan başka seçenek olmadığını görecekler.

Ortak Liste olarak biliyoruz ki kurulacak bir sonraki hükümet bizim arzu ettiğimiz türden bir hükümet olmayacak. Görüşlerimizden ve inançlarımızdan oldukça uzak olacak. Ancak şu anda asıl düşmanımızın Netanyahu ve onun çetesi olduğunu biliyoruz. Onu iktidardan uzaklaştırmak için elimizden gelen her şeyi yapmalıyız."

Meclis Başkanı Amir Ohana'nın son 4 yıldır Meclisin değil de Netanyahu ve koalisyonun temsilcisi ve hatta hizmetçisi gibi davrandığı değerlendirmesinde bulunan Cassif, Ohana'nın değiştirilmesi gerektiğini ve bunu sağlayacak çoğunluğa muhalefetin sahip olduğunu belirtti.

‘ORTAK LİSTE OLARAK EİSENKOT ÖNERİLECEK’

Cassif, perşembe günü Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'a hükümet kurma görevini vermesi için Ortak Liste olarak Eisenkot'u tavsiye edeceklerini ve gelecek hafta Meclis Başkanını değiştirmek için muhalefetin diğer unsurlarıyla birlikte hareket edeceklerini kaydetti.

Yeni kurulacak hükümetle de anlaşmazlık yaşayacaklarını bilmelerine rağmen Netanyahu ve ortaklarını iktidardan uzaklaştırma konusunda kararlı olduklarını vurgulayan Cassif, "İsrail, Filistinliler, bölge ve hatta daha geniş bir coğrafya açısından en büyük düşman ve en büyük risk Netanyahu ve ekibidir" diye konuştu.

TERÖRİST BEN-GRİV: SONUÇLARA KARŞI ÇIKACAĞIM

İsrail'in soykırım destekçisi ve aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir, yabancı ülkelerin İsrail'deki seçimlere müdahale ettiği iddiasını yineledi. Seçimlerin manipüle edildiğini ve sonuçların sahte olduğunu öne süren Ben-Gvir, bugün Merkez Seçim Komitesi'nde yapılacak oylamada seçim sonuçlarının onaylanmasına karşı oy kullanacaklarını bildirdi.

⁠SEÇİMLERE HİLE KARIŞTIRILDIĞI İDDİALARI

İsrail'de 27 Ekim'de yapılan seçimlerin kesinleşmemiş sonuçlarına göre, sandıktan koalisyon belirsizliği çıkmıştı.

Netanyahu liderliğindeki iktidar bloku 53, Gadi Eisenkot liderliğindeki muhalefet bloku 48 milletvekili çıkarırken iki grup da 120 sandalyeli İsrail Meclisinde koalisyon hükümeti kurmak için gerekli 61 milletvekili sayısına ulaşamamıştı.

İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden iki liste ise tarihi bir başarı elde ederek 19 sandalyeye ulaşarak Meclis aritmetiğinde kilit bir konuma yerleşmişti.

Seçim sonuçlarının 4 Kasım'a kadar kesinleşmesi beklenirken, Netanyahu'nun partisi Likud başta olmak üzere aşırı sağcı partiler, İsrail vatandaşı Arapların seçimlerde elde ettiği başarı üzerine Katar'ın Arap seçmenlerin katılım oranını artırmaya yönelik çabaları finanse ettiğini ileri sürmüş, iddialar üzerine İsrail iç istihbarat teşkilatı Şin-Bet (Şabak) soruşturma başlatmıştı. Katar Dışişleri Bakanlığı ise iddiaları reddetmişti.

Netanyahu ve müttefiklerinin “seçimler çalındı” iddiasına karşı Merkez Seçim Komitesi, bugün resmi sonuçları açıklayacağını duyurmuştu.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları’nın, genç oyun yazarlarını metinleriyle birlikte seyirciyle buluşturan Muhsin Ertuğrul Okumaları’nda Mahir Bektaş’ın yazdığı “Yıldız Sarayı Tiyatrosu” izlendi.

J.M. Coetzee’nin Romancının Romanı adlı romanından E. Efe Çakmak çevirisiyle Saim Güveloğlu’nun uyarlayıp yönettiği Elizabeth Costello oyunu 4 ve 5 Kasım’da 20.30’da Kadıköy, Paribu Art sahnesinde izleyiciyle buluşuyor.

Timuçin Esen ve Funda Eryiğit’i aynı sahnede buluşturan ‘Değişim / Dönüşüm’, Zorlu PSM’de kapalı gişe gerçekleşen prömiyerinde tiyatroseverlerden büyük ilgi gördü. Dünyaca ünlü yönetmen Thomas Ostermeier’in Türkiye’de yönettiği ilk oyun, uzun süre ayakta alkışlandı.

Netflix, kasım ayında izleyicilere heyecan verici yeni içerikler sunmaya hazırlanıyor. Bu ayın başlarında başlayan ve devam eden popüler dizilerin yeni sezonlarına ek olarak, yeni filmler izleyicileri bekliyor. Kasım ayında yayımlanacak yapımlar arasında gerilim dolu hikayeler, komediler, bilim kurgu maceraları ve daha fazlası bulunuyor. İşte Netflix kasım ayı içerikleri...

İstanbul’un en ikonik kültür sanat sahnelerinden Harbiye Cemil Topuzlu Açık Hava Tiyatrosu, kasım ayında gerçekleşecek konserlerle sezonun son programını tamamlıyor.

Terazi

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ), 61 ilde 725 arsayı 5-6 Kasım'da açık artırma yöntemiyle satışa çıkaracak.

Tarım ve Orman Bakanlığı, 2026 yılının ocak-eylül döneminde çiftçilere toplam 115 milyar 496 milyon lira tarımsal destekleme ödemesi gerçekleştirdi. Bu yıl tarımsal desteklerden yaklaşık 3 milyon çiftçi yararlandı.

Emeklilere ÖTV’siz araç düzenlemesiyle ilgili gelişmeler milyonlarca SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı emeklisi tarafından yakından takip ediliyor. TBMM’ye sunulan kanun teklifinin yasalaşıp yasalaşmadığı, kimleri kapsayacağı ve ÖTV muafiyetinde uygulanacak araç limitinin ne kadar olacağı merak ediliyor. CHP Tokat Milletvekili Kadim Durmaz tarafından hazırlanan teklifin tüm emeklileri kapsamadığı belirtilirken, düzenlemenin hayata geçebilmesi için Meclis’teki yasama sürecinin tamamlanması gerekiyor. Teklifin kabul edilmesi halinde ÖTV’siz alınabilecek araçların kapsamı ve yararlanma şartlarının da netleşmesi bekleniyor. Peki, emekliye ÖTV’siz araç düzenlemesi Meclis’ten geçti mi, kimler yararlanabilecek ve ne zaman yürürlüğe girecek? İşte 2026 emekliye ÖTV muafiyeti teklifinde son durum ve merak edilen ayrıntılar…

Engelli vatandaşların Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) muafiyetiyle satın alabilecekleri sıfır kilometre otomobiller için 2027'de uygulanacak üst limit belli oldu. Bu yıl 2 milyon 873 bin 900 TL olan üst limitin, 1 Ocak 2027 itibarıyla 3 milyon 673 bin 706 TL'ye yükselmesi bekleniyor. Böylece ÖTV muafiyetli araç alımlarında fiyat sınırı yaklaşık 800 bin TL artmış olacak.

Bir Sürü Olsun projesi nedir, Bir Sürü Olsun başvuruları, 16-48 hayvan desteği, Bir Sürü Olsun şartları, teminat bedeli ne kadar soruları hayvancılıkla uğraşan üreticilerin gündeminde yer alıyor. Küçükbaş hayvancılığı desteklemek ve üreticilerin sürü varlığını artırmak amacıyla hayata geçirilen Bir Sürü Olsun Projesi için başvurular 4-13 Kasım 2026 tarihleri arasında alınacak. Proje kapsamında belirlenen şartları taşıyan yetiştiriciler, 16 ila 48 baş hayvan için başvuruda bulunabilecek. Başvuru sürecinde hayvan sayısına göre değişen 48 bin TL ile 144 bin TL arasında teminat bedeli talep edilirken, üreticiler satış fiyatları ve değerlendirme sonuçlarının açıklanacağı tarihi de yakından takip ediyor.

Şanlıurfa Haliliye Belediye Başkanı Mehmet Canpolat, katıldığı canlı yayında siyasi geleceğine ilişkin dikkat çeken açıklamalarda bulundu. Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Başkanlığına aday olmak istediğini dile getiren Canpolat, "Geleceğe yönelik olarak da Büyükşehir ile ilgili hazırız ve varız" dedi.

CHP'li Silivri Belediyesi'nin AK Parti'ye geçeceği iddiaları yeniden gündem oldu. Son bir haftadır ilginç gelişmelerin olduğunu yerel basının yazdığını belirten gazeteci Türker Akıncı, söz konusu Silivri iddialarını bizzat AK Parti İstanbul İl Başkanı Abdullah Özdemir'e sorduğunu açıkladı. Akıncı, iki belediyeyle ilgili de dikkat çeken iddialarda bulundu.

CHP'den ayrılarak yeni bir parti kuran ekip de cumhurbaşkanlığı adaylığı sürecine ilişkin yeni gelişmeler yaşanıyor. Yeni Parti logosu altında bir araya gelen ekibin  adaylık sürecine ilişkin yeni değerlendirmeleri başkent kulislerini hareketlendirmişti.

CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, "Siyasi ahlak kanunu bizim vazgeçilmezimizdir. Siyaset arınmadığı sürece Türkiye huzur bulamaz" dedi.

Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, “Yeni Parti'yi siz kurdunuz. Adını sokakta siz koydunuz. Bütçesini siz oluşturdunuz . Biri ‘hayvanlarımın bir günlük süt parasıdır’ diye 950 lira yollamış. Partinin müzesine saklıyorum. Size söz veriyorum. O sandığa varacak o teslimi alacağız” dedi.

Euro Bölgesi'nde ekim enflasyonu yüzde 4'e yükselirken enerji fiyatları yıllık yüzde 20,8 arttı. Aynı gün açıklanan PMI, ekonomik faaliyetlerde büyümenin dört ayın en düşük hızına indiğini gösterdi. Gözler ECB'nin aralık kararına çevrildi.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) verilerine göre, TÜFE bazlı Reel Efektif Döviz Kuru (REK) endeksi ekim ayında 2,66 puan artarak 107,76 seviyesine yükseldi. Aynı dönemde Yİ-ÜFE bazlı endeks de 1,67 puan artışla 102,90'a çıktı.

BİM Birleşik Mağazalar A.Ş., tamamına sahip olduğu Dost Finansal Teknolojiler A.Ş.’nin kuruluşunu tamamladı. 250 bin lira sermayeli şirket 3 Kasım’da tescil edildi. Faaliyet alanları yazılım, yapay zekâ ve finansal teknolojileri kapsıyor.

Antalya Havalimanı'nda yolcu sayısı yılın ilk dokuz ayında yüzde 3'ü aşan oranda geriledi. Ortak işletmeci Fraport'un net kârı da yüzde 28,8 düştü. Şirketin finansal sonuçları, Antalya'daki talep baskısını ve yeni işletme takvimini gösterdi.

ABD'de Kongre ara seçimlerinin ilk sonuçlarının Demokratların güçlü bir zaferine işaret etmesi, Elon Musk'ın şirketlerine satış getirdi. Tesla ve SpaceX hisseleri seans sonrası işlemlerde yüzde 5'e varan düşüşler yaşarken yapay zekâ düzenlemeleri ve olası birleşme planlarına ilişkin endişeler öne çıktı.

Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ), Türkiye genelinde 61 ilde bulunan 725 arsayı açık artırmayla satışa sunacağını duyurdu. Satış duyurusunun ardından gözler açık artırmanın ayrıntılarına çevrildi. Peki, TOKİ arsa açık artırması ne zaman ve nerede yapılacak? Satışa çıkarılacak arsalar hangi illerde bulunuyor, ödeme koşulları nasıl olacak?

Alman otomobil üreticisi BMW Group'un faaliyet karı, Çin pazarındaki durgunluk ve maliyetli kurumsal dönüşüm süreçlerinin etkisiyle yılın üçüncü çeyreğinde yıllık bazda yaklaşık yüzde 30 azalarak 1,59 milyar Euro'ya geriledi.

Türk savunma sanayisi bünyesinde geliştirilen hafif zırhlı araç NMS-L 4x4, YETİŞEN ismiyle ilk kez Türkiye'deki güvenlik güçlerinin kullanımına girdi.

Rekabet Kurulu, Kuzey Marmara Otoyolu'ndaki elektrikli araç şarj istasyonlarına yönelik incelemesini, Marmara Otoyolu Yatırım ve İşletme AŞ'nin verdiği taahhütleri kabul ederek tamamladı. Kararla, farklı şarj şirketlerinin otoyolda eşit koşullarda faaliyet göstermesi ve sürücülerin daha fazla şarj seçeneğine ulaşması amaçlanıyor.

TÜBİTAK Uzay Teknolojileri Araştırma Enstitüsü (TÜBİTAK UZAY) tarafından geliştirilen Türkiye'nin yeni mikro uydusu GEZGİN-1'in 2028'in son çeyreğinde fırlatılması planlanıyor.

Baykar tarafından milli ve özgün olarak geliştirilen Bayraktar TB2 Silahlı İnsansız Hava Aracı (SİHA), Skydagger FPV kamikaze dronlar ile gerçekleştirdiği test uçuşunda, havadan bırakılan 2 FPV dron aracılığıyla belirlenen hedefleri tam isabetle vurdu.

Zorlu Holding Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Nazif Zorlu, İstanbul'da kılınan cenaze namazının ardından son yolculuğuna uğurlandı.

Baykar tarafından millî ve özgün olarak geliştirilen Bayraktar TB2 SİHA (Silahlı İnsansız Hava Aracı), muharebe sahasının değişen şartlarına yönelik yeni kabiliyetlerle güçlendiriliyor. Gerçekleştirilen son testte Bayraktar TB2, Skydagger tarafından geliştirilen FPV kamikaze dronlarla belirlenen hedefi tam isabetle vurdu.

Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün, 2 yeni nesil temel eğitim uçağı HÜRKUŞ'un daha kabul işlemlerinin tamamlandığını, Hava Kuvvetleri Komutanlığı envanterindeki HÜRKUŞ sayısının 4'e ulaştığını açıkladı.

Midilli Adası'nı ziyaret eden Türk vatandaşlarının sayısı 2026'nın ilk 10 ayında 125 bin 428'e ulaştı. Geçmiş yılların tüm verilerini geride bırakan adada, yıl sonu için 135 bin ziyaretçi beklentisi oluştu.

Netflix, kullanıcıların izleyecek içerik bulmasını kolaylaştırmak için yapay zeka destekli yeni özelliğini duyurdu. Netflix'in TV uygulamasına eklenen yeni Discover sekmesi, kullanıcıların ruh hali, i...

Apple, Apple Watch için geliştirdiği yapay zeka destekli Audio Intelligence özelliklerini beta testine açıyor. İlk olarak iOS 27.3 güncellemesiyle geliştiricilerin kullanımına sunulan teknoloji, Apple...

Anthropic, yapay zeka modellerinden alınan yanıtların gerçekten belirtilen model tarafından üretildiğini doğrulamayı sağlayacak açık kaynaklı bir sistem üzerinde çalışıyor. FlashProve adı verilen prot...

Squarespace'in çalışanlarının yaklaşık yüzde 19'unu işten çıkardığını dün sizlere aktarmıştık. 2026'da teknoloji dünyasında işten çıkarmalar devam ediyor. Tasarım platformu Canva da şirket genelinde y...

Yapay zeka donanımları platformu Stoa, 212'den yatırım aldığını açıkladı. Yatırım turunun finansal detaylarının henüz açıklanmadığını belirtelim. Stoa, aldığı yatırımı ürünlerini geliştirmek, mühendis...