Muğla'nın Marmaris ilçesi, kruvaziyer turizminde hareketli günlerinden birini daha yaşadı. Malta bayraklı Aroya adlı kruvaziyer, 3 bin 633 yolcusuyla Marmaris Limanı'na demirledi.

Kazakistan, nesli onlarca yıl önce bölgede tükenen kaplanları yeniden doğaya kazandırma hedefi doğrultusunda önemli bir adım attı. Almatı bölgesindeki İle-Balhaş Devlet Doğa Rezervi'nde, "Ümit" adı verilen dişi Amur kaplanı düzenlenen törenle doğal yaşam alanına bırakıldı.

THY İletişim Başkanlığından yapılan açıklamaya göre, 1 Ağustos'ta 248 bin 922 yolcu taşıyan Türk Hava Yolları, günlük yolcu sayısında yeni rekora imza attı.

Rekor performansını 2 Ağustos'ta da sürdüren bayrak taşıyıcı hava yolu şirketi, 248 bin 318'i THY, 104 bin 397'si ise AJet yolcusu olmak üzere toplam 352 bin 715 yolcu taşıdı.

Aynı gün Türk Hava Yolları'nın gerçekleştirdiği 1388 uçuş ve AJet operasyonlarıyla birlikte toplam 1970 sefer düzenlendi. Turkish Cargo operasyonlarının da eklenmesiyle günlük toplam sefer sayısı 2 bin 34'e ulaşarak şirket tarihinin en yüksek günlük operasyon rakamı kaydedildi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Kiralık Sosyal Konut Uygulaması'nın ilk adımının İstanbul'da atılacağını açıkladı. Dar gelirli vatandaşların uygun koşullarda kiralık konuta erişimini amaçlayan uygulamanın başvuru süreci ve şartlarına ilişkin ayrıntılar merak konusu oldu.

Peki, TOKİ kiralık konut başvuruları ne zaman başlayacak? Kimler başvuru yapabilecek, başvuru şartları neler? Konutlar ne zaman kiraya verilecek?

ABD'de yürütülen yeni bir araştırma, evliliklerde yaşanan dikkat çekici bir demografik değişimi ortaya koydu. Ulusal Ekonomik Araştırma Bürosu (NBER) tarafından ABD’deki doğum kuşakları incelenerek gerçekleştirilen çalışmaya göre, üniversite mezunu kadınların sayısı arttıkça eş seçimindeki dinamikler de köklü bir şekilde değişiyor.

Araştırmaya göre; ABD’de kadınların lisans derecesi alma oranının erkekleri belirgin şekilde geride bırakması üzerine, üniversite mezunu kadınlar eş arayışlarını diplomasız erkek grubuna doğru genişletti. Kadının dört yıllık üniversite mezunu, erkeğin ise diplomasız olduğu evliliklerin oranı 1930 doğumlu kuşakta yüzde 2,3 seviyesindeyken, 1980 doğumlularda bu oran yüzde 9,6’ya kadar yükseldi. Bu uyum sayesinde eğitimli kadınların evlilik oranları yüzde 70’in üzerinde seyretmeye devam etti.

İki ana grubu dezavantajlı konuma getirdi

Ancak veriler, bu evliliklerin rastgele gerçekleşmediğini gösteriyor. Üniversite mezunu kadınlar, diploması olmayan erkekler arasından özellikle en yüksek gelir grubunda yer alan nitelikli zanaatkarları, iş sahiplerini ve uzman teknisyenleri tercih ediyor. Üniversite mezunu bir kadınla evli olan diplomasız erkeklerin ortalama yıllık kazancı 61 bin 400 dolardan 68 bin 400 dolara yükselirken, eğitimli bir kadınla evli olmayan diplomasız erkeklerin kazancı ise yaklaşık 10 bin dolar düşerek 46 bin dolar seviyesine geriledi.

Yüksek gelirli diplomasız erkeklerin üniversiteli kadınlarla evli olması, iki ana grubu dezavantajlı konuma düşürdü. Çift gelir beklentisinin artmasıyla birlikte ekonomik istikrarın evlilik için ön şart haline gelmesi, düşük gelirli diplomasız erkeklerin evlilik ihtimalini zayıflattı. Diğer yandan, en çok kazanan diplomasız erkeklerin bu şekilde evlenmesi, üniversite eğitimi almamış kadınlar için finansal açıdan güvenceli partner bulma havuzunu iyice daralttı. Bu durum, diplomasız kadınların evlilik oranının incelenen dönemde yüzde 78,7’den yüzde 52,4’e gerilemesine yol açtı.

Uzmanlar, ABD’de ortaya çıkan bu tabloyu hane gelirine dayalı bir eşleşme trendi olarak değerlendiriyor. Eşler arasındaki eğitim düzeyi farkı açılsa da finansal uyum beklentisi güçlü kalmayı sürdürüyor. Bu durum yüksek kazançların giderek daha az sayıdaki çift gelirli hanede toplanmasına ve toplumdaki genel ekonomik eşitsizliğin daha da derinleşmesine neden oluyor.

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, KOSGEB'de düzenlenen "11. Verimlilik Proje Ödülleri Töreni"nde yaptığı konuşmada, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde planlı sanayileşmeyi yaygınlaştırarak, AR-GE ve yenilik altyapısını güçlendirerek, nitelikli insan kaynağına yatırım yaparak Türkiye Yüzyılı'na güçlü şekilde hazırlandıklarını söyledi.

Sanayi ve teknolojide, imalat sanayi katma değerini 41 milyar dolardan 250 milyar doların üzerine, ihracatı da 36 milyar dolardan 278 milyar dolara taşıdıklarını bildiren Kacır, "Türkiye, Çin'den sonra Orta Avrupa'ya kadar uzanan geniş kuşakta ürün ve pazar çeşitliliği açısından en önde gelen ihracatçı ülkedir. Üretim gücüyle küresel tedarik zincirlerinin güvenilir halkasıdır. Türkiye Yüzyılı'nda daha güçlü ve müreffeh Türkiye'yi inşa etmeye kararlıyız" diye konuştu.

Kacır, kaynaklarını verimli yöneten, üretirken doğaya ve geleceğe saygılı davranan, yeniliği katma değere dönüştüren ülkelerin, geleceğin dünyasında söz sahibi olacağını anlattı.

Sürdürülebilirliği ve yüksek katma değerli üretimi kalkınma politikalarının merkezine yerleştirdiklerini ifade eden Kacır, konuşmasını şöyle sürdürdü:

"Göstergeler, bu yaklaşımın üretim gücümüze ve verimlilik performansımıza doğrudan yansıdığını ortaya koyuyor. Çalışan başına reel üretimimiz 2002-2025 döneminde yüzde 105 arttı. Bu oran, Ekonomik Kalkınma ve İş Birliği Örgütü (OECD) ülkeleri ortalamasının yaklaşık 3,5 katına karşılık geliyor. Sanayimiz, verimlilik artışını 2026'da da sürdürüyor. Bu yılın ilk çeyreğinde, sanayide çalışılan saat başına üretim, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5,1 artış gösterdi"

Kacır, bu ivmeyi kalıcı hale getirmek ve daha ileri taşımak için işletmelerin verimliliğini, sürdürülebilirliğini ve teknolojik yetkinliğini artıran teşvik ve destek mekanizmalarını Bakanlık olarak devreye aldıklarını kaydetti.

"Model fabrika sayısı 16'ya çıkarılacak"

Ekonominin lokomotif sektörlerinin sürdürülebilirlik ve verimlilik odaklı dönüşümünü desteklemek üzere Dijital ve Yeşil Dönüşüm programlarını hayata geçirdiklerini anlatan Kacır, "Bakanlığımızın ikiz dönüşüm yolculuğunda firmalara rehberlik ettiği programlarda, 226 milyon liraya kadar destek, yatırımların yüzde 40'ına kadar vergi indirimi sağlıyoruz. Dünya Bankası işbirliği ile yürüttüğümüz 'Türkiye Yeşil Sanayi', 'Türkiye Organize Sanayi Bölgeleri' ve 'Türkiye Sosyal Kapsayıcı Yeşil Geçiş' projeleriyle 1 milyar doların üzerinde finansmanı sanayicilerimize, KOBİ'lerimize ve yeşil teknoloji girişimlerine sunduk" ifadesini kullandı.

Kacır, 'Türkiye Sanayi Karbonsuzlaştırma Yatırım Platformu'yla sanayinin yeşil dönüşüm yatırımlarına 2030'a kadar 5 milyar avroluk uluslararası finansman sağlama yolunda önemli adım attıklarını söyledi.

TÜBİTAK eliyle son 23 yılda kaynak verimliliği, süreç iyileştirme, enerji verimliliği ve yalın üretim alanlarında 2 bin 844 projeye 15,8 milyar lira destek verdiklerini bildiren Kacır, "Adana, Ankara, Bursa, Denizli, Eskişehir, Gaziantep, İzmir, Kayseri, Kocaeli, Konya, Mersin ve Samsun'da sanayimizin yalın ve dijital dönüşüm yolculuğuna rehberlik eden 12 model fabrika kurduk. Model fabrikalarda bugüne kadar 800'ün üzerinde Öğren-Dönüş Programı gerçekleştirdik, 220 proje uygulama çalışması yaptık ve 3 binin üzerinde katılımcıya farkındalık eğitimi verdik. Hizmet sunduğu işletmelere yüzde 76'ya varan verimlilik artışı sağlayan model fabrikalarımızın sayısını önümüzdeki yılın sonuna kadar 16'ya çıkaracağız" değerlendirmesinde bulundu.

Kacır, üretimin, istihdamın ve ihracatın omurgasını oluşturan KOBİ'lerin dijitalleşmeyi, yalın ve sürdürülebilir üretimi benimsemesinin, ekonominin rekabetçiliği açısından büyük önem taşıdığını kaydetti.

KOBİ'lerin bu dönüşümü başarıyla gerçekleştirebilmesi için finansman imkanlarının yanı sıra nitelikli danışmanlığa, ileri teknolojiye, eğitim altyapısına ve kurumsal işbirliklerine erişmesinin güçlendirilmesi gerektiğine işaret eden Kacır, şöyle devam etti:

"KOBİ'lerimize eğitim, danışmanlık, teknoloji adaptasyonu ve süreç iyileştirme alanlarında rehberlik eden merkezlerin kurumsal kapasitesini güçlendirmek üzere Sektörel Gelişim Merkezi Destek Programı'nı hayata geçirdik. Program kapsamında dijital, yalın ve yeşil dönüşüme hizmet eden altyapılara 10 yıl boyunca yıllık 6,5 milyon liraya kadar geri ödemesiz KOSGEB desteği sağlıyoruz"

"Yenilikçi uygulamaları görünür kılıyoruz"

Kacır, verimliliğin, kurumların karar alma süreçlerine, işletmelerin üretim anlayışına ve bireylerin davranışlarına yerleşmesinin önemine işaret etti.

Akademi, kamu ve özel sektör arasında bilgi ve tecrübe paylaşımını güçlendiren çalışmaların uzun yıllardır sürdürüldüğünü belirten Kacır, "Verimlilik Dergisi'yle 1967'den bu yana akademisyenlerin ve sektör profesyonellerinin verimlilik odaklı çalışmalarını geniş kitlelerle buluşturuyoruz. 2014'ten itibaren icra ettiğimiz 'Verimlilik Proje Ödülleri' ile kamu ve özel sektörde verimliliği artıran yenilikçi uygulamaları görünür kılıyor, başarıları teşvik ediyoruz" diye konuştu.

Kacır, finale kalan projelerin, kamu kurum ve işletmelerinde 3,7 milyar liralık tasarrufa imkan sağladığına işaret ederek, şu ifadeleri kullandı:

"Üretimde katma değeri artıran projeleri taltif eden bu platforma 2025'te 49 ilden 451 proje ve 64 ilden 413 bağımsız değerlendirici başvurusu yapılması, programın gördüğü yoğun ilginin en somut göstergelerinden biridir. Bağımsız değerlendiricilerimiz titiz ve objektif incelemeler sonucunda 72 projeyi finale taşıdı. Süreçleri iyileştiren ve yeni yatırım maliyetlerini düşüren uygulamalar da kurumlarımızın bütçelerinde tek seferlik yaklaşık 611 milyon liralık ilave kaynak oluşturdu"

Projelerin çevresel kazanımlarının ekonomik kazanımlar kadar kıymetli olduğunu kaydeden Kacır, söz konusu projelerin çevreye duyarlı üretim ve hizmet modellerinin, yıllık 25 bin tonun üzerinde karbon salımının önüne geçtiğini söyledi.

Kacır, endüstriyel süreçlerde israfı azaltan uygulamaların yaklaşık 114 bin metreküp suyu koruduğunu belirterek, "Ödül jürimiz, bağımsız değerlendirme sürecinin ardından sağladığı etki, yenilikçi yaklaşımı, sürdürülebilirliği ve yaygınlaştırılabilirliğiyle öne çıkan 28 projeyi 10 kategoride ödüle layık gördü" dedi.

Kamu kurumlarına davet

Verimlilik Proje Ödülleri'nde 2026 yılı için başvuru sürecinin devam ettiğini hatırlatan Kacır, şunları kaydetti:

"Temennimiz, bugün ödüllendirdiğimiz çalışmaların ülkemizin dört bir yanındaki kurumlara ve işletmelere ilham kaynağı olması, sürekli iyileştirme anlayışının yaygınlaşmasına ve verimlilik kültürünün daha sağlam biçimde kökleşmesine katkı sunmasıdır. Kamu kurumlarımızı, işletmelerimizi ve proje ekiplerimizi yenilikçi çalışmalarını bu platforma taşımaya davet ediyorum"

450'nin üzerinde proje için başvuru yapıldı

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Stratejik Araştırmalar ve Verimlilik Genel Müdürü Abdullah Başar da bu programla, başarılı proje ödüllerini vitrine çıkarmayı amaçladıklarını söyledi.

Başvuru ve değerlendirme sürecinin uzun bir maraton olduğunu belirten Başar, 450'nin üzerinde proje başvurusu aldıklarını kaydetti.

Temmuzda 158,8 milyon liralık doğal gaz desteği

Elektrikli otomobillerde beklenen özellik için kritik engel: Türkiye’yi de etkileyecek

Piyasayı sarsan haber: Ünlü marka konkordato ilan etti

İki ay sürecek eğitim programı, Albayrak Grubu bünyesinde faaliyet gösteren ve Türkiye’nin motor, transmisyon ve savunma sanayii alanındaki önemli üretim merkezlerinden biri olan TÜMOSAN tesislerinde gerçekleştiriliyor. Program boyunca katılımcılar, teorik eğitimin yanı sıra modern üretim hatlarında uygulamalı çalışmalar yaparak ileri üretim teknolojileriyle tanışacak. TÜMOSAN, motor, güç aktarma sistemleri ve savunma sanayi projelerinde uzun yıllara dayanan mühendislik tecrübesine sahip bir üretim altyapısı sunmaktadır.

Eğitim programı; CNC üretim sistemleri, teknik resim okuma, kalite kontrol, üretim planlama, bakım-onarım, iş güvenliği ve modern fabrika yönetimi gibi alanları kapsıyor. Amaç, Libya’da yeniden yapılandırılan askerî sanayi tesislerinde görev alacak nitelikli teknik personelin uluslararası standartlarda yetiştirilmesi.

Yetkililer, bu programın yalnızca bir staj faaliyeti olmadığını, aynı zamanda bilgi ve teknoloji transferini esas alan uzun vadeli bir kalkınma modelinin başlangıcı olduğunu belirtiyor. Eğitimlerini başarıyla tamamlayacak gençler, ülkelerine döndükten sonra Libya’nın askerî sanayi fabrikalarında üretim, bakım, modernizasyon ve teknik geliştirme süreçlerinde aktif görev üstlenecek.

Uzmanlara göre, insan kaynağına yapılan bu yatırım, Libya’nın savunma sanayisinde dışa bağımlılığı azaltma ve yerli üretim kapasitesini güçlendirme hedefleri açısından büyük önem taşıyor. Nitelikli personelin yetiştirilmesi, kurulacak üretim altyapısının sürdürülebilirliği açısından en kritik aşamalardan biri olarak değerlendiriliyor.

Türkiye ile Libya arasında son yıllarda savunma ve teknik eğitim alanlarında gelişen iş birliklerinin yeni bir halkası olarak görülen bu programın, ilerleyen dönemde farklı mühendislik branşlarını kapsayacak yeni eğitim gruplarıyla devam etmesi bekleniyor.

Libya’nın sanayi vizyonu doğrultusunda başlatılan bu eğitim seferberliği, yalnızca 22 gencin mesleki yolculuğunu değil, aynı zamanda iki ülke arasında bilgi, teknoloji ve mühendislik alanında kurulacak uzun soluklu stratejik ortaklığın da önemli bir kilometre taşı olarak değerlendiriliyor.

Ülker, McVitie’s ve GODIVA markalarını bünyesinde barındıran ve Yıldız Holding çatısı altında faaliyet gösteren global atıştırmalık şirketi pladis, tüketicilerin yaşam tarzlarına ve iyi olma hallerine uygun atıştırmalık taleplerine inovasyonla yanıt vermeye devam ediyor. Şirket bu doğrultuda, ürün geliştirme, tarif iyileştirme (reformülasyon) ve pazarlama süreçlerine yön verecek yeni bir “pladis global beslenme modeli“ oluşturdu.

Şirketin bilim insanları tarafından geliştirilen bu yaklaşım, Fransa’nın Nutri-Score, Avustralya’nın Health Star Rating ve Birleşik Krallık’ın Nutrient Profile Model (HFSS) gibi uluslararası kabul görmüş beslenme değerlendirme sistemleri temel alınarak şekillendirildi.

Tüm pladis ürünlerine yönelik oluşturulan “pladis global beslenme modeli”, lif ve protein gibi tüketimi teşvik edilen besin öğelerinin artırılmasını, tuz, şeker ve yağ miktarlarının ise azaltılmasını içeriyor. pladis, bu yaklaşım doğrultusunda global olarak toplam satış hacminin yaklaşık %10’unu oluşturan, daha dengeli beslenmeye katkı sağlayan ürünlerinin satış hacmini 2030 yılına kadar iki katına çıkarmayı taahhüt ediyor. Şirket bu hedefe ilerlerken, ürünlerini lezzetinden ödün vermeden yeniden formüle edecek, yeni ürünler geliştirecek ve başarılı ürün serilerini daha fazla pazara ulaştıracak.

Söz konusu taahhüt, pladis’in kısa süre önce hayata geçirdiği küresel sürdürülebilirlik stratejisi Happy People, Happy Planet kapsamında atılan önemli adımlardan birini oluşturuyor.

İnovasyon için lezzetten ödün verilmeyecek

pladis Ar-Ge Başkanı Dr. Jennifer Moss şöyle konuştu:

“Tüketicilerin keyif için satın aldıkları ürünlerimizde lezzet her zaman önceliğimiz olmaya devam edecek. Değişen şu ki tüketiciler artık daha fazla seçenek istiyor. Yaşam tarzlarına ve iyi olma hedeflerine uygun ürünler ararken, alıştıkları lezzetten de ödün vermek istemiyorlar. Biz de bu iki beklentiyi bir arada karşılayabilen markaların başarılı olacağına inanıyoruz. Bu nedenle, markalarımızın sunduğu keyfi korurken tüketicilerimize daha fazla seçenek sunmaya kararlıyız”

pladis Global Beslenme Modeli

Yaklaşık 16 bin kişiye istihdam sağlayan ve ürünlerini 110’dan fazla ülkede tüketiciyle buluşturan pladis’in 2030 taahhüdü, iyi olma hali ve dengeli beslenmeye yönelik uzun yıllardır devam eden portföy geliştirme çalışmalarının devamı niteliği taşıyor. Bu doğrultuda pladis Birleşik Krallık’taki ürün tariflerinden 169 milyon çay kaşığı şeker eş değerindeki 676 ton şekeri çıkardı. Hollanda’da Sultana meyveli bisküvilerinin tarifleri yeniden düzenlenerek şeker ve tuz oranları azaltılırken lif miktarı artırıldı.

Türkiye’de ise şekeri meyveden, yüksek lifli kuruyemiş ve meyve barlarının yanı sıra protein barını da kapsayan Ülker Go Ahead markası tüketicilerle buluştu. Ülker, bu yeni ürün lansmanıyla tüketicilere besleyici ve fonksiyonel atıştırmalık seçeneklerinden oluşan daha geniş bir ürün portföyü sunmayı hedefliyor.

Ülker, ürün portföyündeki şeker, tuz ve yağ oranlarını azaltmaya yönelik reformülasyon çalışmalarını uzun yıllardır sürdürüyor. Bu kapsamda son 10 yılda ürünlerinde toplam 5.706 ton şeker, 28 ton tuz ve 549 ton yağ azaltımı sağladı.

Murat Ülker'den pladis'in 10. yılına özel mesaj: Rakamların ötesinde bir başarı hikayesi

'Fikirleriyle Işıldayan' 1030 takım bizz@kampüs’ün 15. yılında GODIVA için yarıştı

McVitie’s’ten İstanbul’da 100'üncü yıl kutlaması

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, yaptığı yazılı açıklamada, ihtiyaç sahibi vatandaşlara yönelik hayata geçirilen Doğal Gaz Tüketim Desteği'nin 2023 yılında düzenli sosyal yardımlar kapsamına alınarak vatandaşların hizmetine sunulduğunu belirtti. Düzenli Doğal Gaz Tüketim Desteği'nden hanelerin yararlanabilmesi için başvuru sahibinin Türk vatandaşı olması, e-Devlet üzerinden destek programına başvuruda bulunması ve doğal gaz arzı sağlanan ilçe veya beldede ikamet etmesi gerektiğini söyleyen Bakan Göktaş, ayrıca Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı tarafından hak sahipliği kararı verilmesi kriterlerinin de karşılanması gerektiğini vurguladı.

'YENİDEN BAŞVURU YAPMAKSIZIN YARARLANILIYOR'

Bakan Göktaş, vatandaşların yardım programından her ödeme döneminde yeniden başvuru yapmaksızın yararlanabildiğini belirterek, ikamet ettikleri haneye ait faturalarını e-ailem.aile.gov.tr adresindeki fatura ödeme hizmeti üzerinden ya da Halkbank şubelerinden teslim aldıkları Aile Kartları ile Halkbank/TAM ATM'leri aracılığıyla ödeyerek, illeri için belirlenen tahsisat tutarından düzenli olarak faydalanabildiklerini ifade etti.

Destek programı kapsamında ödeme tutarlarının, iller arasındaki sıcaklık farklılıkları dikkate alınarak değişiklik gösterdiğini belirten Bakan Göktaş, "Desteğimiz, yıl içinde ekim-mayıs aylarını kapsayan 8 aylık dönem için iki ayda bir ödenmektedir. Düzenli Doğal Gaz Tüketim Destek Programı kapsamında 2026 yılı Temmuz dönemi ödemelerinde 504 bin 638 hak sahibine toplam 158 milyon 836 bin lira ödeme gerçekleştirdik. 2026 yılında ise 617 bin 680 hak sahibine toplam 1 milyar 69 milyon lira destek sağladık" dedi.

Bakan Göktaş duyurdu: Selden etkilenen ailelere 10 bin lira yardım ödemesi yapılacak

81 ilde eş zamanlı 'Aile Kampı' düzenlenecek: Tarih belli oldu

Bakan Göktaş'tan başlık parası yüzünden evlenemeyen gence sürpriz telefon

Avrupa Birliği'nin büyük üyelerinden Fransa, Tesla'nın Tam Otonom Sürüş (FSD) sisteminin Avrupa'da kullanımını onaylamaya ret kararı çıkartan ilk ülke oldu.

Hollanda öncülüğünde Belçika, Danimarka, Estonya ve Litvanya gibi ülkelerin izin adımlarına rağmen Fransız hükümeti sistemin henüz güvenli olmadığını savundu.

Güvenlik riski var

Fransız hükümeti tarafından yapılan açıklamada, sistemin özellikle hız sınırı ihlallerine ve sürücülerin dikkatsizliğinin artmasına yol açabileceği belirtildi.

FSD'nin getirdiği teknolojik yenilikler kabul edilmekle birlikte, mevcut güvenlik açıklarının şu aşamada kabul edilebilir seviyede olmadığı vurgulandı.

Yeniden inceleme ihtimali var

Araç güvenlik mevzuatında AB ile UNECE standartlarını baz alan Türkiye'de Tesla FSD sistemi teknik olarak Gelişmiş Otopilot (EAP) adıyla işlev görüyor.

Fransa'nın itirazı neticesinde AB içinde ortak karara varılamaması, Tesla'nın Türkiye özelinde yaptığı FSD başvurusunun da yeniden incelemeye alınmasına yol açabilir.

Horon ve kemençeden sonra Yunanistan'ın gözü şimdi de Laz böreğinde: Bakın ne isim verdiler

Çanta araması, devamsızlık, disiplin ve kayıt... MEB'den okul yönetmeliğinde kapsamlı revizyon

Piyasaların gözü bu kararda: Altın yatırımcısını ters köşe yapan karar beklentisi

Bu keşif dengeleri değiştirebilir: Ülke daha da zenginleşecek

Sakarya’nın Adapazarı ilçesinde, her yıl tekrarlanan ve milyonlarca kelebeğin ölümüyle sonuçlanan doğa olayı yeniden gerçekleşti. Milyonlarca söğüt kelebeğinin, eski Sakarya Köprüsü'ndeki ışıkların etrafında uçuştuktan sonra köprü üzerine düşerek öldüğü 'kelebeklerin ölüm dansı' olarak adlandırılan doğa olayı ilginç görüntüler oluşturdu.

Milyonlarca söğüt kelebeği ışıkların etrafında toplandı

Genellikle temmuz ayının sonunda gerçekleşen ilginç doğa olayı bu yıl da gerçekleşti. Güneşler Köprü Mahallesi’ndeki eski Sakarya Köprüsü’ne Sakarya Nehri boyunca uçarak gelen beyaz renkli milyonlarca söğüt kelebeği ‘ölüm dansı’ olarak adlandırılan uçuşlarının ardından köprü üzerindeki ışıkların etrafında toplandı. Havanın kararmasıyla başlayan bu ilginç doğa olayında kelebekler, ışıkların çevresinde saatlerce uçuştuktan sonra köprü üzerine düşerek ölmeye başladı. Kar yağışı görüntüsünü andıran milyonlarca kelebeğin ölüm dansı görenleri şaşırttı.

Araçlar ilerlemekte güçlük çekti

Köprünün üzerindeki sokak lambalarının etrafında dönen kelebekler, yoldan geçen araçların ışıklarına doğru da hareket etti. Bu etkileyici manzara, köprü üzerinde ilerleyen araçların zorluk yaşamasına neden oldu. Bisiklet ve motosiklet sürücüleri de bu doğa olayı yüzünden ilerlemekte zorluk çekti.

İstanbul'da bir vatandaş 'kulağımda kıpraşma var' diyerek gittiği hastanede şoka uğradı: İçinden canlı kelebek çıktı

Doğu Karadeniz'de istilacı tür alarmı: Amerikan beyaz kelebeği hızla yayılıyor

Mardin’in Nusaybin ilçesinde kontrolden çıkan otomobilin takla atması sonucu 3 kişi yaralandı.

Kaza, Beylik Mahallesi mevkisinde meydana geldi. Edinilen bilgiye göre, sürücüsünün direksiyon hakimiyetini kaybettiği otomobil kontrolden çıkarak takla attı.

Yaralılara ilk müdahale olay yerinde

Çevredekilerin ihbarı üzerine olay yerine sağlık ve polis ekipleri sevk edildi. Kazada yaralanan 3 kişi, sağlık ekiplerinin olay yerindeki ilk müdahalesinin ardından ambulanslarla hastaneye kaldırıldı.

Kazayla ilgili inceleme başlatıldı.

Midyat'ta kadınlar güçlerini birleştirdi: El emeği turşuları üretip yurdun dört bir yanına gönderiyorlar

Tartışma kanlı kavgaya dönüştü

Mardin'de traktörle çarpışan otomobildeki dört kişi yaralandı

Kırıkkale’de, FETÖ’ye üye olma suçundan hakkında 6 yıl 3 ay kesinleşmiş hapis cezası bulunan hükümlü ihraç subay, jandarma ekiplerince yakalanarak cezaevine gönderildi.

Yapılan çalışmayla yakalandı

Kırıkkale Cumhuriyet Başsavcılığı talimatıyla İl Jandarma Komutanlığı ekiplerince aranan şahısların yakalanmasına yönelik çalışma gerçekleştirildi. Yapılan çalışmalar sonucunda, Fetullahçı Terör Örgütü’ne (FETÖ) üye olma suçundan aranan ihraç subay Y.K. (37) yakalandı. Jandarmadaki işlemleri tamamlanan hükümlü, 6 yıl 3 aylık kesinleşmiş hapis cezası nedeniyle tutuklanarak ceza infaz kurumuna teslim edildi.

Kavgada Kızılırmak’a düşmüştü: Cansız bedenine ulaşıldı

41 çocuğa unutulmaz sünnet şöleni: Tekne turu yapıp, klasik araçlarla şehir turuna çıktılar

Bir izmarit faciaya yol açıyordu: Alevler mandıra ve evlere kadar ilerledi

Kayseri’nin Melikgazi ilçesinde polis ekiplerinin ‘dur’ ihtarına uymayan sürücü kısa sürede yakalanırken, alkollü olduğu belirlenen sürücüye 602 bin TL idari para cezası uygulandı. Polisten kaçan alkollü sürücü, polis tarafından kovalandığından haberinin olmadığını söyleyerek kendisini savundu.

Kısa süreli kovalamaca sonucu yakalandı

Edinilen bilgiye göre, Hunat Mahallesi Mehmet Özhaseki Bulvarı üzerinde uygulama yapan polis ekipleri, B.C. yönetimindeki 06 BPZ 876 plakalı hafif ticari araca ‘dur’ ihtarında bulundu. Ekiplerin ihtarına uymayan B.C. kaçmaya başladı. B.C. ile ekipler arasında yaşanan kısa süreli kovalamaca sonucu şahıs otomobille birlikte yakalandı. Haber verilmesi üzerine olay yerine gelen Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü’ne bağlı polis ekipleri tarafından yapılan kontrollerde B.C.‘nin 1.63 promil alkollü olduğu belirlendi.

"Kovalandığımdan haberim yoktu"

Ehliyetine daha önceden el konulduğu öğrenilen B.C.’ye Trafik Kanunu’nun ilgili maddelerince 602 bin TL idari para cezası yazıldı. B.C.’nin ehliyetine 2037 yılına kadar el konulurken, muayenesiz ve sigortasız olan araçta trafikten men edilerek çekiciyle kaldırıldı. Öte yandan, B.C. ekiplerin bir çok ikazına rağmen kovalandığından haberi olmadığını söyleyerek, kendini savundu.

Yasal sınırın üzerine alkollü araç kullanan B.C. hakkında adli işlem başlatılırken, ifadesi alınmak üzere karakola götürüldü.

Düğün konvoyundaki otomobil bariyerlere çarptı: Ölü ve yaralılar var

Kayseri'de ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasıyla aranan hükümlü yakalandı

Kayseri'de aranan 2 hükümlü yakalandı: Cezaevine gönderildiler

Gülistan Doku soruşturması kapsamında şüpheli sıfatıyla daha önce ifadeleri alınan ve halen cezaevinde tutuklu bulunan dönemin Tunceli Valisi Tuncay Sonel, koruma polisi Şükrü Eroğlu ile eski polis memuru Gökhan Ertok’un Erzurum Adliyesi’ndeki ek ifade verme ve adli işlemleri tamamlandı. Şüpheliler, nöbetçi sulh ceza mahkemesi tarafından 6 ayrı suçtan tutuklandı.

Dört suçtan daha tutuklama kararı

Gülistan Doku soruşturmasında eski Vali Tuncay Sonel ile eski polis memuru Gökhan Ertok arasında yasa dışı teknik takip ve dijital verilere müdahale içerikli WhatsApp yazışmaları olduğu tespit edilmişti. Yapılan MASAK incelemelerinde ise bu faaliyetler karşılığında koruma polisi Şükrü Eroğlu’nun banka hesabı üzerinden Gökhan Ertok’a para transferleri yaptığı belgelenmişti. Bilişim sistemini bozma, yok etme veya verileri değiştirme, cebir, tehdit veya hile kullanarak kişiyi hürriyetinden yoksun bırakma, nitelikli yağma ile kişisel verileri hukuka aykırı olarak ele geçirme ve yayma suçlarının da aralarında bulunduğu suçlar yöneltilen Tuncay Sonel, Şükrü Eroğlu ve Gökhan Ertok, sabah saat 10.15’de yoğun güvenlik önlemleri altında üç cezaevi aracıyla Erzurum Şehir Hastanesi’ne getirildi. Şüpheliler, sağlık kontrolünün ardından Erzurum Adliyesi’ne sevk edildi. Sulh ceza hakimliği, başka suçtan tutuklu bulunan 3 kişinin bu suçlardan da tutuklanmasına karar verdi.

"Kamu gücünü ve resmi himaye zırhlarını kullandılar"

Erzurum Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından dönemin Tunceli Valisi Tuncay Sonel’in koordinesinde üst düzey mülki ve emniyet idarecilerinin yerel bürokratik unsurlar ve kamu görevlileriyle birlikte kamu gücünü, resmi himaye zırhlarını ve bürokratik nüfuzlarını kullanmak suretiyle adli, dijital ve tıbbi sistemlere müdahale ettiği, tüm bu veriler ışığında olayın birçok suç fiilini barındıran organize bir yapı içerisinde işlendiği hususunda soruşturma verileri ve maddi delillerle desteklenen güçlü bir kanaat oluştuğu belirtildi. Yapılan açıklamada, Tunceli’de yürütülen soruşturma kapsamında görev alan kolluk görevlilerinden şüpheli işlemler yaptığı değerlendirilen toplamda 19 şahsa yönelik bugün 16 ilde eş zamanlı operasyon düzenlendiği, 18 şüphelinin yakalandığı kaydedildi.

Gülistan Doku cinayetinin şüphelileri Tuncay Sonel Şükrü Eroğlu ve Gökhan Ertok tutuklandıktan sonra ilk kez görüntülendi

Üç ayrı operasyonda 112 şüpheliye adli işlem: 20 milyarlık para trafiği ortaya çıktı

Adalet Bakanı Gürlek'ten Gülistan Doku açıklaması: 1 şüphelinin Türkiye’ye iade süreci başlatılmıştır

Alibaba, yeni nesil amiral gemisi yapay zeka modeli Qwen3.8-Max’i dünya genelindeki kullanıcıların erişimine sundu. Model, geliştiriciler tarafından Alibaba Cloud’un Model Studio API’leri üzerinden kullanılabiliyor. Aynı şekilde model, şirketin iş yeri odaklı yapay zeka ajanı platformu QwenWork’e de entegre edildi. Alibaba, Qwen3.8-Max’in model ağırlıklarını gelecek hafta yayımlamayı planlıyor. Böylece geliştiriciler modeli kendi altyapılarında çalıştırabilecek ve farklı kullanım senaryolarına uyarlayabilecek.

Toplam 2,4 trilyon parametreye sahip olan Qwen3.8-Max, çıkarım sırasında bunların yaklaşık 95 milyarını etkinleştiren bir mimari kullanıyor. Bu yaklaşım, modelin tamamını her sorguda çalıştırmadan işlem maliyetini ve yanıt süresini düşürmeyi amaçlıyor. Bir milyon token’a varan bağlam penceresi sunan model; uzun belgeler, büyük kod depoları, görseller ve videolar gibi kapsamlı içerikleri tek seferde işleyebiliyor.

Qwen3.8-Max, uzun süre devam eden, çok adımlı ajan görevleriyle de öne çıkıyor. Alibaba’nın aktardığına göre model; planlama, kodlama, hata ayıklama ve optimizasyon süreçlerini kapsayan bir yazılım mühendisliği projesi üzerinde 16 gün boyunca çalışabildi. Bu özellik, Qwen3.8-Max’in yalnızca sorulara yanıt veren bir sohbet modelinden ziyade karmaşık iş akışlarını daha bağımsız biçimde yürütebilen bir sistem olarak konumlandırıldığını gösteriyor.

Modelin yerleşik çok modlu yapısı ise metin, görsel ve video içeriklerini birlikte değerlendirmesine imkan tanıyor. Alibaba, Qwen3.8-Max’in uzun belgelerden televizyon dizilerine ve canlı yayınlara kadar farklı içerikleri analiz ederek aranabilir bilgi tabanları oluşturabildiğini belirtiyor. Model ayrıca ekran görüntülerinden yazılım uygulamaları geliştirebiliyor, etkileşimli oyunlar ve eğitici animasyonlar oluşturabiliyor ve iki boyutlu kat planlarını üç boyutlu görselleştirmelere dönüştürebiliyor.

Qwen3.8-Max ile birlikte genel beta sürecine giren QwenWork, web ve masaüstü uygulamaları üzerinden bireysel ve kurumsal kullanıcılara sunuluyor. Üretkenlik platformu QwenWork; Tencent’in WorkBuddy, Moonshot AI’ın Kimi Work, Anthropic’in Claude Cowork ve OpenAI’ın ChatGPT Work ürünleriyle rekabet edecek.

Alibaba’nın paylaştığı sonuçlara göre Qwen3.8-Max, kullanıcı oylarına dayanan Arena.AI sıralamasında metin modelleri arasında beşinci, görsel analiz modelleri arasında ise ikinci sıraya yerleşti. Model böylece metin kategorisinde en yüksek sıraya ulaşan Çin merkezli yapay zeka modeli oldu.

Alibaba, Qwen3.8-Max’in ağırlıklarını yayımlama kararıyla üst düzey modellerinde yeniden açık ağırlık yaklaşımına yöneliyor. Şirket, bu yılın önceki dönemlerinde tanıttığı bazı amiral gemisi modellerini tescilli olarak kullanıma sunmuştu. Yeni modelle birlikte Alibaba, performansın ötesinde geliştirici erişimi, kurumsal üretkenlik araçları ve modellerin özelleştirilebilmesi konusunda da Çin ve ABD merkezki rakipleriyle rekabetini güçlendiriyor.

Yapay zeka şirketi Olix, 312 milyon dolar yatırım aldı. Şirketin 312 milyon dolarlık B serisi yatırım turunda Fundomo, Arm ve Hudson River Trading, Hummingbird Ventures, Crane, Plural, Creandum, Phoenix Court, Transition'ın yanı sıra Netflix’in kurucu ortağı Reed Hastings yer aldı. 

Londra merkezli şirketin değerlemesi 3,3 milyar dolara yükseldi. 2024 yılında kurulan Olix, yeni yatırımı DX-1 yapay zeka çipini 2027’nin ikinci yarısında müşterilere ulaştırmak, özel silikon platformunu geliştirmek ve üretim altyapısını ölçeklendirmek için kullanacağını açıkladı. 

Olix, özellikle büyük yapay zeka modellerinin yanıt üretme süreci olan AI inference aşamasına odaklanıyor. Günümüzde bu işlemler çoğunlukla genel amaçlı GPU’lar üzerinde gerçekleştirilirken Olix, farklı görevler için özel olarak tasarlanmış çiplerin kullanıldığı daha verimli bir mimari geliştirmeyi hedefliyor.

Şirketin yaklaşımı, yapay zeka modellerini tek bir güçlü çip üzerinde çalıştırmak yerine çok sayıda özel çipe dağıtmak üzerine kurulu. Olix'in geliştirdiği X-1 platformu, her çipin modelin belirli bir bölümüne odaklanmasını sağlayarak daha yüksek performans ve daha düşük enerji tüketimi sağlamayı amaçlıyor.

Platformun ilk ürünü olan DX-1 çipi ise yapay zeka modellerinin akıl yürütme ve çıktı üretme aşamalarına yönelik geliştiriliyor. Olix ayrıca çipler arasındaki veri aktarımını hızlandırmak için bakır bağlantılar yerine ışık tabanlı optik bağlantı teknolojileri kullanıyor. Şirket, bu altyapıyla gelecekte daha büyük yapay zeka modellerinin daha düşük maliyet ve enerji tüketimiyle çalıştırılmasını sağlamayı hedefliyor.

Olix, geliştirdiği özel silikon, fotonik ve yazılım çözümleriyle yapay zeka veri merkezleri için komple raf (rack) seviyesinde sistemler sunmayı planlıyor.

Hugging Face’e yönelik siber saldırıyla ilgili soruşturmasını genişleten OpenAI, otonom yapay zeka ajanlarının güvenli test ortamlarından çıktığı başka vakalara da ulaştı. Yeni olayların OpenAI’ın kendi ağıyla sınırlı kaldığı belirtilse de gelişmeler, şirketlerin giderek güçlenen yapay zeka ajanlarını ne ölçüde kontrol edebildiğine dair tartışmaları büyütüyor.

Reuters’ın aktardığına göre OpenAI, temmuz ayında bir yapay zeka ajanının izole test ortamından çıkarak Hugging Face’in sistemlerine erişmesinin ardından başlattığı inceleme kapsamında benzer davranışlar sergileyen başka ajanlar tespit etti.

Konuya yakın iki kaynağa dayandırılan haberde, yeni vakaların kapsamının sınırlı olduğu ve ajanların OpenAI’ın ağı dışına çıktığına dair herhangi bir bulguya ulaşılmadığı belirtiliyor. Bununla birlikte kaç olayın tespit edildiği, bunların ne zaman gerçekleştiği ve hangi koşullar altında ortaya çıktığı henüz bilinmiyor.

Paylaşılan bilgilere göre; OpenAI ve dışarıdan görevlendirilen uzmanlar, yılın daha önceki dönemlerine ait kayıtları inceleyerek ajanların faaliyetlerini anlamaya çalışıyor. Bu noktada OpenAI sözcüsü ise şirketin Hugging Face saldırısının yanı sıra modellerin daha geniş kapsamdaki faaliyetlerini de değerlendirdiğini açıkladığı ilgili duyuruyu hatırlatıyor.

Soruşturma Hugging Face saldırısıyla başladı

OpenAI’ın incelemesinin merkezinde, temmuz ayının başında düzenlenen bir siber güvenlik değerlendirmesi bulunuyor. Kontrollü bir ortamda çalışması gereken yapay zeka ajanı, testin yanıtlarına ulaşmak amacıyla izole ortamdan çıkarak internete erişmeyi başardı.

Şirketin daha önce paylaştığı bilgilere göre ajan, paket kayıt sisteminde bulunan ve o tarihe kadar bilinmeyen bir güvenlik açığından yararlandı. Ardından Hugging Face’in altyapısına ulaşarak testte kendisine avantaj sağlayacak gizli bilgilere erişmeye çalıştı.

Ajanın Hugging Face ağı içinde günler boyunca faaliyet gösterdiği ve saldırı sürecinde farklı şirketlerde bulunan dört hesabın da etkilendiği belirtiliyor. New York merkezli bulut bilişim şirketi Modal, söz konusu şirketlerden biri olduğunu doğruladı.

OpenAI, Hugging Face olayının ölçeğinde veya ciddiyetinde başka bir saldırı tespit etmediğini söylüyor. Şirketin açıklamasına göre diğer vakalarda modeller, herkese açık servislerde yanlışlıkla ifşa edilmiş hesap bilgilerini kullandı. OpenAI, bu servislerde daha geniş kapsamlı bir etki olduğuna dair kanıt bulunmadığını belirtiyor.

Bu arada Anthropic'in de OpenAI’ın modellerinden birinin izole bir test ortamından çıkarak Hugging Face’in sistemlerine eriştiğini açıklamasının ardından kendi siber güvenlik değerlendirmelerini geriye dönük olarak incelemeye başladığını belirtelim. Bunun neticesinde Anthropic, Claude modellerinin siber güvenlik yeteneklerini ölçmek için gerçekleştirilen testler sırasında üç farklı şirketin gerçek sistemlerine izinsiz eriştiğini açıkladı.

Düzenleme çağrıları güçleniyor

Art arda gelen açıklamalar, ABD ve Avrupa’daki düzenleme tartışmalarını da hızlandırdı. ABD Başkanı Donald Trump, yönetimin yapay zeka sistemleri için yeni kontrol mekanizmalarını değerlendirdiğini ifade etti. Avrupa Komisyonu da siber güvenlik olayları hakkında OpenAI ve Anthropic ile görüşmeler gerçekleştirdi. ABD Senatosu İstihbarat Komitesi’nin en kıdemli Demokrat üyesi Mark Warner ise gelişmiş modeller için zorunlu yetenek testleri getirilmesi gerektiğini savundu.

OpenAI’ın tespit ettiği yeni vakaların şirket ağıyla sınırlı kalması, olayların doğrudan etkisini azaltıyor. Ancak soruşturmanın geriye dönük kayıt incelemeleri sonucunda genişlemesi, asıl sorunun yalnızca ajanların test ortamlarından çıkabilmesi olmadığını gösteriyor. Bu davranışların gerçekleştiği anda fark edilmemesi de yapay zeka laboratuvarlarının gözetim ve güvenlik sistemlerinin, geliştirdikleri ajanların yetenekleriyle aynı hızda ilerleyip ilerlemediği sorusunu gündeme getiriyor.

Bilişsel çalışma ortamı standardı sunan XRack, kurumların tercih ettikleri büyük dil modellerini, yalnızca soru yanıtlayan yazılımlar olmaktan çıkararak, kendi hafızası, yetkileri, sorumluluk sınırları ve gözlem/denetim mekanizmaları tanımlanmış yapay zeka sistemlerine dönüştüren kurumsal bir işletim sistemi geliştiriyor.

XRack'in çalışma prensibi

Girişimin belirttiğine göre; günümüzde dil modelleri oldukça güçlü analizler yapabiliyor ve farklı görevler için çeşitli araçları kullanabiliyor. Ancak bir modelin belirli bir eylemi önermesi, o eylemi gerçekleştirmeye yetkili olduğu anlamına gelmiyor. Benzer şekilde, bir aracın “işlem başarılı” yanıtı vermesi de beklenen sonucun gerçek dünyada kesin olarak meydana geldiğini tek başına kanıtlayamıyor. XRack ise tam olarak bu boşluğu yönetmeye odaklanıyor.

XRack'in sistemi, yapay zekanın karar alırken hangi bilgilere ve kaynaklara dayandığını, hangi varsayımları kullandığını, geçmişteki hangi deneyimlerden yararlandığını ve neden belirli bir eylemi seçtiğini yapılandırılmış biçimde takip ediyor. Eyleme geçilmesi gerektiğinde kimlik, rol, kurumsal politika, risk seviyesi ve yetki kapsamı kontrol ediliyor. İşlem gerçekleştirildikten sonra da mümkün olan durumlarda dış sistem yeniden gözlemlenerek beklenen sonucun gerçekten oluşup oluşmadığı doğrulanıyor.

Örneğin yapay zeka bir müşteriye iade sözü verdiğinde, ödeme başlattığında veya kurumsal bir belge üzerinde değişiklik yaptığında, modelin “işlem tamamlandı” demesi yeterli kabul edilmiyor. Önce bu işlemin kim adına ve hangi yetkiyle yapılabileceği belirleniyor, gerekli ön koşullar kontrol ediliyor, işlem kayıtlı ve sınırlandırılmış bir eylem olarak yürütülüyor, ardından gerçek sonuç beklentiyle karşılaştırılıyor ve bu sayede sistem kendini kalibre edebiliyor.

Tüm bu süreçte oluşan kararlar, iddialar, varsayımlar, taahhütler, yetki kontrolleri, eylem girişimleri ve doğrulanmış sonuçlar geriye dönük olarak birebir olarak incelenebilen bir kanıt zincirine, blockchain teknolojisi kullanılarak bağlanıyor. Blockchain kullanılması, tüm bu kanıtların denetçilere tam, değiştirilemez ve eksiksiz olarak sunulabilmesini sağlıyor.

Bu kanıt sistemi öncelikle kurumun kendi altyapısında, şifreli ve hash zincirli olarak çalışıyor; ihtiyaç duyulması halinde özel blockchain ağlarına da sabitlenebiliyor ve bu sayede kötü niyetle kayıtların değiştirilmesi imkansız hale getirilebiliyor.

Dolayısıyla XRack’in amacı, kurumsal sonuç doğuran bir kararın hangi bilgiye dayandığının, hangi yetkiyle uygulandığının, gerçekte ne olduğunun ve sistemin bu sonuçtan ne öğrendiğinin tam anlamıyla yeniden kurulabilmesini sağlamak. XRack ekibi, geleneksel olarak kara kutu şeklinde çalışan yapay zeka sistemlerini, kurumların sınırlandırabildiği, yönetebildiği ve hesap sorabildiği yapılara dönüştürdüklerini belirtiyor. 

XRack, kurumun kendi sunucularında, özel bulutunda, VPC ortamında veya yerel modellerle internete kapalı sistemlerde çalışabilecek şekilde tasarlanıyor. Kurumlar kullanacakları model sağlayıcısını kendileri seçiyor; kurumsal hafıza, yetki politikaları, operasyon kayıtları ve denetim kanıtları müşterinin kontrolünde kalıyor.

Girişimin ekibi

Girişim, 2024 yılında Ege Doğan Dursun ve Hüseyin Ersay tarafından kuruldu. Ege Doğan, yapay zeka mühendisliği, bilişsel mimari ve teknik ürün geliştirme tarafına; Hüseyin ise hukuk, yasal uyumluluk, yapay zeka regülasyonları ve yönetişim alanlarına liderlik ediyor.

Şu anda 8 kişilik multidisipliner bir ekiple çalışmalarını sürdüren şirket, 3 yapay zeka mühendisi, 2 full-stack geliştirici, 1 UX tasarımcısı, ürün ile proje yönetiminden sorumlu olarak da 2 kişiye ev sahipliği yapıyor. Yapay zeka ve yazılım mühendisliği ekipleri bilişsel çalışma zamanı, veri, entegrasyon ve güvenlik altyapısını geliştirirken; UX ve ürün ekipleri oldukça karmaşık karar, yetki ve denetim süreçlerini kurumların anlayabileceği ve günlük operasyonlarında kullanabileceği ürün yüzeylerine dönüştürüyor.

Girişimin geliştirme süreci

Yaklaşık 2 yıldır kesintisiz biçimde geliştirilen ürünün araştırma ve mimari temelleri XRack'in kuruluşundan daha eskiye dayanıyor. Kurucu ortak Ege Doğan Dursun, yaklaşık 5 yıldır beynin bilişsel işlevleri tek bir merkezden değil, birbirinden ayrışan ancak sürekli etkileşim halinde bulunan nöral ağlar üzerinden nasıl yürüttüğü üzerine araştırmalar yapıyor. Bu çalışmalar özellikle algı, dikkat, yürütücü kontrol, episodik ve kalıcı hafıza, planlama, eylem seçimi, tahmin, hata fark etme ve öğrenme işlevlerinin birbirleriyle nasıl koordine olduğu üzerinde yoğunlaşıyor.

Aslında XRack insan beynini birebir taklit etmeyi veya biyolojik bir beyin simülasyonu geliştirmeyi amaçlamıyor. Ekip, beyindeki işlevsel ayrışma prensibini, yapay zeka sistemlerini daha gözlemlenebilir ve denetlenebilir hale getirecek bir yazılım mimarisine uyarlıyor.

Girişimin paylaştığına göre; geleneksel bir dil modeli, bağlamı yorumlama, hatırlama, planlama, karar verme ve cevap üretme gibi birçok işlevi tek bir model çıktısının içinde örtük biçimde gerçekleştirebiliyor. Bu durumda hangi bilginin kararı etkilediğini, hangi varsayımın kullanıldığını veya hatanın nerede oluştuğunu anlamak zorlaşıyor. XRack’te ise bağlam oluşturma, hafıza, önceliklendirme, yürütücü kontrol, tahmin, doğrulama, yetkilendirme, eylem yürütme, sonuç değerlendirme ve öğrenme ayrı; fakat birbiriyle bağlantılı sistemler olarak çalışıyor.

Geleneksel ajan sistemlerinde, bir eylemin dayanakları eylem gerçekleşmeden önce yapılandırılmış ve değiştirilemez bir kayıt olarak tutulmayabilir. Bu durumda modele daha sonra “Bunu neden yaptın?” diye sorulduğunda alınan yanıt, karar sürecinin tarihsel kaydı değil, modelin o anda ürettiği yeni bir açıklama olabilir. XRack, eylemin dayanaklarının, kullanılan kanıtların, değerlendirilen alternatiflerin ve yetki kontrollerinin eylemden önce kaydedilmesini; eylemin ise ancak bu aşamalardan sonra gerçekleştirilmesini amaçlıyor.

XRack’in aktardığına göre bu ayrımlar sayesinde sistemde yalnızca nihai cevap değil, kurumsal sorumluluk açısından önem taşıyan ara karar aşamaları da izlenebiliyor. Platform; kullanılan kaynakların güven düzeyini, geçmiş deneyimlerden hangi kayıtların geri çağrıldığını, bir eylemin hangi değerlendirme ve gerekçelere dayanarak seçildiğini ve işlemin hangi yetki kapsamında gerçekleştirildiğini kayıt altına alıyor. Ayrıca eylemden beklenen sonuç ile gerçek dünyada ortaya çıkan sonuç arasındaki fark kontrol edilebiliyor. Bu deneyim sonucunda güncellenen derslerin, güven puanlarının veya diğer öğrenilebilir parametrelerin kaynağı da takip edilebiliyor.

XRack'in geliştirme sürecini, yaklaşık 5 yıllık temel araştırmanın üzerine kurulan 2 yıllık yoğun bir mühendislik ve ürünleştirme çalışması olarak tanımlayabiliriz. Ekip, hazır bir yapay zeka ajanı platformunu alıp üzerine arayüz geliştirmediğini belirtiyor. XRack’in bilişsel döngüsü, hafıza ontolojisi, kimlik ve yetki modeli, eylem hazırlama ve doğrulama sistemi, sonuç uzlaştırma mekanizması, kontrollü öğrenme altyapısı ve kanıt zinciri girişimin kendi geliştirdiği bileşenlerden oluşuyor. Bununla beraber veritabanı, konteyner altyapısı, web servisleri, iş akışı yürütme, model entegrasyonları ve gözlemlenebilirlik gibi genel amaçlı alanlarda güvenilir açık kaynak teknolojilerden yararlanılıyor. 

XRack, henüz gelir elde etmeyen ve ürün doğrulama aşamasında olan bir girişim. Şirket, hukuk, finans ve üretim sektörlerinden üç kurumla tasarım ortaklığı modeliyle pilot çalışmalar yürütüyor. Hukukta hukuki ve sektörel istihbarat, finansta karar desteği ve risk takibi, üretimde ise kestirimci bakım senaryolarına odaklanıyor. Bu aşamada temel başarı göstergeleri gelir yerine pilot sayısı, doğrulanan kullanım alanları, entegrasyon derinliği ve elde edilen operasyonel sonuçlar. XRack’in önceliği, mevcut pilotları ticari sözleşmelere dönüştürmek ve tekrarlanabilir sektörel ürün paketleri geliştirmek.

Girişimin rekabette ayrıştığı nokta

XRack, kurumsal yapay zeka pazarındaki rakiplerini tek bir ürün grubundan ziyade farklı kategorilerde değerlendiriyor. Palantir AIP ve Microsoft Foundry uygulama geliştirme ve entegrasyona; Credo AI ve IBM watsonx.governance yönetişim ve uyumluluğa; LangGraph, LangSmith ve Arize ise ajan iş akışları, izleme ve gözlemlenebilirliğe odaklanıyor.

XRack’in temel olarak farklılaştığı nokta, yapay zeka ajanlarının yalnızca geliştirilmesi veya sonradan izlenmesi yerine tüm karar ve eylem yaşam döngüsünü tek bir çalışma ortamında yönetmesi. Sistem, kimlik, rol, politika, risk ve yetki kontrolleri tamamlanmadan bir işlemin gerçekleştirilmesine izin vermiyor. İşlem sonrasında ise aracın başarılı olduğunu bildirmesi ile beklenen sonucun gerçek dünyada doğrulanmasını birbirinden ayırıyor.

Platform ayrıca hafızayı geçmiş konuşmaların saklanmasının ötesinde; olaylar, çıkarılan dersler, doğrulanmış bilgiler, varsayımlar, taahhütler ve başarılı prosedürler gibi farklı katmanlarda yönetiyor. Öğrenme süreci sınırlandırılmış, izlenebilir ve geri alınabilir şekilde çalışırken temel güvenlik kuralları bu sürecin dışında tutuluyor. XRack, belirli bir modele veya bulut sağlayıcısına bağlı olmadan şirketlerin kendi sunucularında, özel bulutlarında, VPC ortamlarında veya kapalı ağlarında çalışabiliyor. Böylece kurumsal hafıza, politikalar ve denetim kayıtları kurumun kontrolünde kalıyor.

Şirketin kuruluşundan bu yana yürütülen araştırma, ürün geliştirme, ekip yapılanması ve pilot çalışmalar kurucu ortakların öz kaynaklarıyla finanse edildi. Girişimin yatırım arayışı aktif olarak devam ediyor. Girişim, yatırım turunu yalnızca şirketin finansal kaynaklarını artıracak bir işlem olarak değil, XRack’in çevresindeki müşteri, teknoloji, akademi, regülasyon ve iş ortaklığı ekosistemini genişletecek uzun vadeli bir ortaklık süreci olarak değerlendiriyor.

Girişimin gelir modeli

XRack henüz pilot aşamasında olduğu için standart paket veya liste fiyatı açıklamıyor. Şirket, tasarım ortaklıkları üzerinden ürününü ve ticari modelini doğruluyor. Planlanan gelir modeli; müşterinin kendi altyapısında ya da özel bir ortamda çalışan yazılım ve isteğe bağlı donanımı kapsayan yıllık kurumsal lisanslamaya dayanıyor. Fiyatlandırma; ajan sayısı, kullanım alanları, entegrasyonun karmaşıklığı, güvenlik gereksinimleri, dağıtım modeli ve destek seviyesine göre belirlenecek. XRack işlem başına komisyon almayı, elde edilen sonuçlardan pay talep etmeyi veya dil modeli kullanım maliyetlerine marj eklemeyi planlamıyor. Gelirini, yapay zeka sistemlerini güvenli, denetlenebilir ve kurum kontrolünde çalıştıran altyapıdan elde etmeyi hedefliyor.

Girişimin hedefleri 

XRack’in kısa vadeli hedefi, hukuk, finans ve üretim alanlarında yürüttüğü üç pilotu ölçülebilir sonuçlar üreten uzun vadeli ticari sözleşmelere dönüştürmek. Şirket bu süreçte entegrasyonu kolaylaştırmayı, güvenlik ve yetki politikalarını sadeleştirmeyi ve denetim çıktılarının hukuk, risk ve uyumluluk ekipleri tarafından kullanılabilmesini sağlamayı amaçlıyor.

Orta vadede XRack, pilotlarda doğruladığı kullanım alanlarını standart kurulum, lisanslama ve destek modellerine sahip sektörel ürün paketlerine dönüştürmeyi planlıyor. Ardından enerji, sigorta, sağlık, savunma ve kamu gibi yüksek regülasyonlu sektörlere açılmayı; ürün ve mühendislik ekibini büyütmeyi, iş ortaklıkları kurmayı ve uluslararası dağıtım kanalları oluşturmayı hedefliyor.

Uzun vadede ise şirket, yapay zeka sistemlerine güvenli biçimde sorumluluk devredilmesini sağlayan kurumsal bir işletim standardı oluşturmak istiyor. Bu vizyon; tek bir yapay zeka aktörünü yöneten Harness, birden fazla aktörün birlikte çalışmasını sağlayan Grid, farklı yapay zeka organizasyonlarını izleyen Federation ve aynı hesap verebilirlik modelini robotlara taşıyan Embodiment katmanlarından oluşuyor.

XRack’in nihai amacı daha fazla yapay zeka ajanı üretmek değil; bu sistemlerin hangi bilgiyle karar verdiğini, hangi yetkiyle harekete geçtiğini, gerçekte ne yaptığını ve sonuçlardan ne öğrendiğini izlenebilir hâle getiren küresel bir kurumsal standart oluşturmak.

Girişim sermayesi şirketi Index Ventures, teknoloji girişimlerine yönelik yatırımlarını hızlandırmak amacıyla toplam 2 milyar dolarlık yeni fon oluşturdu. İsviçre merkezli şirket, yeni kaynakla birlikte farklı aşamalardaki girişim yatırımlarına hız vermeyi planlıyor.

Toplanan yeni fon; 900 milyon dolarlık erken aşama girişim fonu, 400 milyon dolarlık seed fonu ve şirketin büyüme fonuna eklenen 700 milyon dolarlık yeni kaynaktan oluşuyor. Bu hamleyle birlikte Index Ventures’ın toplam yatırım kapasitesi 3,5 milyar dolara yükseldi. Şirketin büyüme fonu da 1,5 milyar dolardan 2,2 milyar dolara çıktı.

Index Ventures, özellikle yapay zeka, siber güvenlik, fintech ve kurumsal yazılım alanlarında faaliyet gösteren girişimlere yatırım yapıyor. Firmanın portföyünde yapay zeka alanında Anthropic, Cohere ve Mistral AI gibi dikkat çeken şirketler bulunuyor. Şirket, son dönemde yapay zeka girişimi Ineffable Intelligence’ın 1,1 milyar dolarlık yatırım turuna da katıldı.

Şirketin geçmiş yatırımları arasında önemli çıkışlar da yer alıyor. Portföyündeki siber güvenlik şirketi Wiz, Google’ın ana şirketi Alphabet tarafından 32 milyar dolar değerleme üzerinden satın alınma süreciyle gündeme geldi. Tasarım yazılımı şirketi Figma halka arz süreciyle ve fintech şirketi Revolut ise 115 milyar dolar değerleme üzerinden gerçekleştirdiği ikincil hisse satışıyla öne çıktı.

Index Ventures’ın yeni fon açıklaması, girişim sermayesi piyasasında yatırımların yavaşladığı bir dönemde geldi. Küresel ölçekte yatırımcılar daha seçici davranırken, yapay zeka girişimleri yatırım iştahını canlı tutmaya devam ediyor. Şirket de yeni kaynakla birlikte özellikle yapay zeka başta olmak üzere geleceğin teknoloji şirketlerine yatırım yapmayı sürdürecek.