İstanbul'da doğalgaz ve fosil yakıt kullanmadan, yalnızca su ve elektrikle çalıştığı belirtilen plazma-hidrojen teknolojili kombi geliştiren Fikret Özçelik, uzun yıllar süren Ar-Ge çalışmalarının sonucunda ortaya çıkardıkları teknolojiyi "Doğalgazın olmadığı yerlerde de kullanılabilecek bir ürün. Çünkü herhangi bir boru hattına ihtiyacımız yok. Elektrik ve suyun olduğu yerde sistemimizi çalıştırabiliyoruz" şeklinde anlattı.

İstanbul'da Fikret Özçelik isimli vatandaş, doğalgaz olmadan ve fosil yakıtlar kullanmadan çalışan kombi geliştirdi. Kombinin çalışma prensibinde sudan üretilen hidrojen ve oksijeni moleküllerinin bulunduğunu ifade eden Özçelik; herhangi bir yakıt kullanılmaması ve kombinin bacasının olmaması sayesinde elektrik ve suyun olduğu her yerde kullanılabildiğini aktardı. Öte yandan Özçelik, doğalgaz altyapısının bulunmadığı köylerde ısınmanın önemli bir maliyet oluşturduğunu belirterek, geliştirdikleri sistemin bu bölgelerde kullanılmasını hedeflendiklerini söyledi.

"Hidrojeni depolamıyoruz, ihtiyaç halinde üretiyoruz"

Sistemin en önemli özelliklerinden birinin hidrojenin depolanmaması olduğunu ifade eden Fikret Özçelik, "Biz hidrojeni depolamıyoruz. İhtiyaç halinde üretiyor ve ısı enerjisine dönüştürüyoruz. Plazma yöntemiyle suyun moleküler yapısını ayrıştırıyoruz ve aynı anda ısı enerjisine dönüştürüyoruz. Dolayısıyla depolanmış olarak sadece su var. Herhangi bir depolama olmadığı için hidrojenin depolama tehlikeleri de ortadan kalkmış oluyor" dedi.

Kombinin doğalgaz hattına ihtiyaç duymadığını belirten Özçelik, "Bu kombi doğalgaz olmadan, fosil kökenli yakıtları kullanmadan çalışıyor. Ana kaynağında sudan üretilen hidrojen ve oksijeni moleküler yapıda ayrıştırıyoruz. Bunu yakıt olarak kullanıyoruz. Dolayısıyla bacası yok. Elektrik ve suyun olduğu her yerde kullanabiliyorsunuz. Herhangi bir boru hattına ihtiyacı yok" diye konuştu.

Evleri ısıtmanın yanı sıra sıcak su da sağlıyor

Sistemin yalnızca ısınma amacıyla değil, sıcak su ihtiyacını karşılamak için de kullanılabildiğini ifade eden Özçelik, cihazın elektrik ve suyun bulunduğu alanlarda kullanılabileceğini söyledi. Özçelik, "Suyun ve elektriğin olduğu her yerde ısıtma ve sıcak su ihtiyacını karşılayabiliyoruz. Bunu herhangi bir boru hattına ihtiyaç duymadan, yerinde ürettiğimiz hidrojenle gerçekleştiriyoruz" ifadelerini kullandı.

Sistemin çalışma sırasında hidrojen depolamaması nedeniyle ayrıca hidrojen tankı gibi bir depolama sistemine ihtiyaç duyulmadığını belirten Özçelik, bunun teknolojinin güvenlik açısından öne çıkan özelliklerinden biri olduğunu dile getirdi.

"Baca ve doğalgaz hattı gerektirmiyor"

Kombinin geleneksel doğalgazlı sistemlerden farklı olarak baca bağlantısına ihtiyaç duymadığını belirten Özçelik, cihazın kurulumu açısından da farklı bir kullanım imkanı sunduğunu ifade etti. Özçelik, "Doğalgazın olmadığı yerlerde de kullanılabilecek bir ürün. Çünkü herhangi bir boru hattına ihtiyacımız yok. Elektrik ve suyun olduğu yerde sistemimizi çalıştırabiliyoruz" ifadelerini kullandı.

Güneş enerjisiyle birlikte kullanılabiliyor

Sistemin yenilenebilir enerji kaynaklarıyla birlikte kullanılabileceğini belirten Özçelik, özellikle güneş enerjisiyle entegrasyonun önemli olduğunu söyledi. Özçelik, "Güneş enerjisiyle entegre edersek sıfır maliyetli bir ısıtma sistemine de kavuşmuş oluyorsunuz. Bu özellikle köylerde önemli. Çünkü köylerde en büyük sıkıntılardan biri yakıt giderleri" diye konuştu.

Köylerde ısınma sorununa çözüm

Doğalgaz altyapısının bulunmadığı köylerde ısınmanın önemli bir maliyet oluşturduğunu belirten Özçelik, geliştirdikleri sistemin bu bölgelerde kullanılmasının hedeflendiğini söyledi. Özçelik, "Köylerde yakıt giderlerini bu sistemle çözebildiğimiz zaman, köylerden şehirlere olan göçü de azaltmış olacağız. Çünkü herhangi bir boru ihtiyacı olmadan, yerinde ürettiğimiz hidrojenle ısıtma ve sıcak su ihtiyacınızı karşılayabiliyorsunuz" dedi.

"Tamamen Türkiye'de geliştirdik"

Teknolojinin yerli üretim olduğunu vurgulayan Özçelik, "Bu tamamen Türkiye'nin milli üretim mücadelesiyle üretilmiş bir Türk ürünüdür. Tamamen yerli üretim teknolojisi. Yazılımı dahil Türkiye'de gerçekleştirdik. Uzun yıllar süren Ar-Ge çalışmalarının sonucunda bu ürünü ortaya çıkardık" diye aktardı. Özçelik ayrıca geliştirdikleri sistemin Türkiye'de çeşitli kamu projelerinde kullanıldığını belirterek, seracılık, bilim merkezleri, belediyeler ve valilikler gibi farklı alanlarda uygulamalar yaptıklarını söyledi.

Türkiye’nin önde gelen otomotiv kalıp üreticilerinden Karel Kalıp tarafından geliştirilen yerli elektrikli mobilite markası Karea’nın ilk modeli Fit, yeni dönem siparişleriyle yeniden kullanıcılarla buluşuyor.

Karea Fit, üretim kapasitesinin artırılmasıyla birlikte 1 Eylül itibarıyla yeniden siparişe açıldı. Karea’nın internet sitesinden yeni siparişler alınırken, model 799 bin TL satış fiyatıyla sunuluyor.

Ödeme seçenekleri belli oldu

Karea Fit’i satın almak isteyen kullanıcılar için yeni dönemde 79 bin TL ön ödeme seçeneği sunuluyor. Kalan ödeme ise kredi kartına taksit veya taşıt kredisi seçenekleriyle gerçekleştirilebiliyor.nbsp;

Karea’nın ödeme seçenekleri kapsamında kredi kartına 3, 6, 9 veya 12 ay taksit uygulanırken, satış bedelinin yüzde 50’sine kadar 36 ay vadeli taşıt kredisi de kullanılabiliyor.

Kullanıcılar ayrıca havale-EFT yoluyla ya da araç değerinin yüzde 50’sine bireysel taşıt kredisi ile de ödeme gerçekleştirebiliyor.

Üretim kapasitesi 3 katına çıkarıldı

Karea Fit, yollara çıkmasının ardından bireysel kullanıcıların yanı sıra kurumsal firmalardan da yoğun ilgi gördü. İstanbul’dan Hatay’a, Ankara’dan İzmir’e kadar Türkiye’nin farklı şehirlerinden gelen taleplere karşılık verebilmek amacıyla üretim kapasitesini 3 katına çıkaracak yatırım sürecini başlatan Karea, bu yatırımla birlikte büyüme ivmesini de güçlendirdi.

Karea, üretim tarafındaki büyümesini kullanıcı deneyimi ve satış noktalarındaki yatırımlarıyla da destekledi. Maslak UNIQ’te hizmet veren ilk Karea Deneyim Merkezi’nin ardından Bağdat Caddesi’nde ikinci merkez açıldı.nbsp;

Bağdat Caddesi 259/A, Kadıköy adresindeki merkezde Karea Fit yakından incelenebiliyor, test sürüşü yapılabiliyor, satış, finansman ve teslimat süreçleri hakkında bilgi alınabiliyor.

Kompakt boyutları ve düşük kullanım maliyetiyle dikkat çekiyor

Kompakt boyutları, düşük kullanım maliyeti, ev tipi prizden şarj edilebilmesi ve otomobil konforuna yaklaşan donanımlarıyla öne çıkan Karea Fit, tamamen elektrikli ve iki kişilik yapısıyla şehir içi ulaşım ihtiyaçlarına cevap verecek şekilde geliştirildi. Karea’nın güncel teknik verilerine göre 12 kW gücünde motora ve 9,98 kWh kapasiteli LFP bataryaya sahip olan Fit, yaklaşık 135 kilometre menzil ve 90 km/saat azami hız sunuyor.

2.631 mm uzunluğa, 1.481 mm genişliğe ve 1.655 mm yüksekliğe sahip olan Karea Fit, kompakt ölçüleri sayesinde dar şehir sokaklarında kolay manevra kabiliyeti sunuyor. 184 litrelik bagaj hacmi, klima, PTC ısıtıcı, elektrikli camlar, merkezi kilit ve elektrik destekli direksiyon gibi donanımların yanı sıra geri görüş kamerası, park sensörü, rejeneratif fren ve çelik kafes yapısı da modelin günlük kullanımını destekliyor.

Ev tipi AC priz üzerinden şarj edilebilen Karea Fit’in bataryası yüzde 20’den yüzde 80’e yaklaşık 2 saatte doldurulabiliyor. Şehir içi mobilite için geliştirilen model, köprü ve otoyollarda da kullanılabilir altyapısıyla yalnızca kısa mesafeli şehir içi ulaşımın değil, şehir çevresindeki günlük yolculukların da elektrikli alternatifi olarak konumlanıyor.

nbsp;“Chinese Automobile, Global Champion” temasıyla fuarda yer alan Chery Grubu; Chery, EXEED, JETOUR, iCAR ve ZONGHENG markalarından oluşan 5 markalı yapısıyla toplam 38 modeli ziyaretçilerle buluşturdu.nbsp;

Chery markası ise aralarında FULWIN T7, FULWIN A9L ULTRA AWD, yeni ARRIZO 7 ve QQ3 Modern Edition’ın da bulunduğu 12 modelle fuardaki yerini aldı. Grup, yeni nesil ürünlerini yalnızca Çin pazarı için geliştirip daha sonra ihracata uyarlamak yerine, geliştirme sürecinin ilk aşamasından itibaren farklı ülke ve pazarların ihtiyaçlarını dikkate alan “native global” yaklaşımını öne çıkardı.

Orta Doğu'daki gelişmeler bu hafta varlık fiyatlarını etkilemeye devam etti. ABD'nin İran'a yönelik yeni ekonomik yaptırım kararlarının yanı sıra, savaş sırasında bölgeden tahliye edilen diplomatlarını Orta Doğu'daki büyükelçiliklerine geri göndermeye hazırlandığına yönelik haber akışı, jeopolitik risklerin bir ölçüde dengelenmesini sağladı.

ABD ile İran arasında diplomatik temasların yeniden başlayabileceği beklentileri ile ABD Hazine Bakanı Scott Bessent'in açıkladığı İran'a karşı "ekonomik dışlama" operasyonuna ilişkin net bir tarih vermemesi yatırımcıların daha çok olumlu gelişmelere odaklanma eğilimini destekledi.

Jeopolitik gelişmeler, ABD'deki makroekonomik veriler ve çip şirketi Nvidia'nın bilançosunun öne çıktığı yoğun hafta, Fed Başkanı Kevin Warsh'un cuma günü Jackson Hole Ekonomi Politikası Sempozyumu'nda yaptığı açıklamalarla tamamlandı.

Fed Başkanı Warsh enflasyonu önceliklendiren mesajlar verdi

Bu sempozyumda Fed Başkanı olarak ilk kez konuşan Warsh, enflasyonu önceliklendiren mesajlar vererek para politikasında şahin kanada yakın bir duruş sergiledi. Warsh, Fed'in yüzde 2'lik enflasyon hedefinin esnetilemez sabit bir ilke olduğunu belirterek, mevcut finansal koşulların henüz yeterince sıkılaşmadığını söyledi.

Warsh'un söz konusu açıklamalarının ardından piyasalarda Fed'in gelecek dönemde olası şahin adımlarına yönelik tahminler güçlendi. Para piyasalarındaki fiyatlamalarda bankanın eylül toplantısında politika faizini 25 baz puan artıracağı ihtimalleri yüzde 35'ten yüzde 60'a yükselirken, aralık ayında ilave bir faiz artışı yapabileceği beklentileri de öne çıkmaya başladı.

Fed'in enflasyonun seyri açısından yakından takip ettiği kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksinin temmuzda aylık bazda yüzde 0,2 artarak piyasa beklentilerini aşması, fiyatlar genel düzeyindeki yukarı yönlü hareketin gelecek dönemde de sürebileceğine ilişkin soru işaretlerinin artmasına neden oldu.

"Enflasyon konusunda artık harekete geçme zamanı"

Bu hafta Fed yetkililerinin açıklamaları da yakından takip edilirken Kansas City Fed Başkanı Jeffrey Schmid, enflasyonun inatçı ve katı bir seyir izlediğini söyledi.

Cleveland Fed Başkanı Beth Hammack, enflasyon konusunda artık harekete geçme zamanının geldiğini vurgulayarak, "Enflasyon hedefimizin üzerinde ne kadar uzun süre kalırsa onu tekrar düşürmemiz o kadar zorlaşacak ve bireyler ile işletmelerin yaşayacağı sıkıntılar da o kadar artacaktır." değerlendirmesinde bulundu.

Chicago Fed Başkanı Austan Goolsbee de Warsh'un değerlendirmelerine genel olarak katıldığını ve enflasyonu temel sorun olarak gördüğünü belirtti.

ABD'de enflasyon konusunda ileriye dönük soru işaretlerinin varlığını koruması, dolara olan talebi desteklerken tahvil faizlerinde yeniden satış baskısının oluşmasına neden oldu. ABD tahvilleri içinde politika faizine en çok duyarlı olan 2 yıllık tahvil faizi, Warsh'un açıklamalarının ardından Fed'e yönelik güç kazanan şahin beklentilerle cuma günü yaklaşık 10 baz puan artarak yüzde 4,35 seviyesine yükseldi.

Analistler, gelecek hafta ülkede açıklanacak tarım dışı istihdam verisinin yatırımcıların odağına yerleştiğini söyleyerek iş gücü piyasasına ışık tutacak makroekonomik verilerin piyasalarda oynaklığı artırabileceği konusunda uyardı.

Trump: "İran'la savaş çok yakında sona erecek"

Öte yandan enerji tedariki açısından kritik olan Hürmüz Boğazı'ndaki trafiği hızlandırabilecek gelişmeler yakından izlendi. İran Devrim Muhafızları Ordusu Sözcüsü Tuğgeneral Hüseyin Muhibbi, Umman ile Hürmüz Boğazı konusunda yapılan görüşmelerde, iki ülkenin Boğaz'dan elde edilecek gelirlerden payları da dahil olmak üzere bazı konularda mutabakata vardığını ve Boğaz'ın açılmasının ABD'nin İran'ın şartlarını kabul etmesine bağlı olduğunu söyledi. Bu gelişme boğazın açılabileceğine dair beklentileri artırdı.

ABD Başkanı Donald Trump ise Hürmüz Boğazı'nın kontrolünün tamamen kendilerinde olduğunu savunarak İran'la savaşın "çok yakında" sona ereceğini belirtti.

Bu gelişmelerle, haftalık bazda ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi yatay seyirle yüzde 4,72'de seyrederken, dolar endeksi de yüzde 0,9 artarak 99,7 seviyesine çıktı.

Fed'in olası "şahin" adımlarına ilişkin artan öngörülerle güçlenen dolar ve yüksek seyreden tahvil faizleriyle alternatif maliyeti artan altının ons fiyatı haftayı yüzde 3,2 düşüşle 4 bin 455 dolarda tamamladı. Hürmüz Boğazı'nda gemi geçişlerinin artabileceği umutlarıyla ekim vadeli Brent petrolün varil fiyatı da haftalık bazda yüzde 4,7 düşüşle 88,3 dolara indi.

New York borsası pozitif bir seyir izledi

ABD'de pay piyasaları geçen hafta pozitif seyretti. Haftalık bazda New York borsasında Samp;P 500 yüzde 0,49, Nasdaq endeksi yüzde 0,85 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,53 yükseldi.

Makroekonomik verilere göre ABD ekonomisi, bu yılın ikinci çeyreğinde yüzde 1,5 ile tahminlere paralel büyüdü.

Kurumsal tarafta ise ABD'li çip üreticisi Nvidia'nın geliri, üç aylık dönemde yıllık bazda yüzde 106 artışla 96,2 milyar dolara yükselerek piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşti. Nvidia'nın net karı da söz konusu çeyrekte yıllık yüzde 126 artarak 59,7 milyar dolara yükseldi.

Nvidia'nın kurucusu ve Üst Yöneticisi (CEO) Jensen Huang, finansal sonuçlara ilişkin yaptığı açıklamada, yapay zekanın ürettiği tokenların artık verimli ve karlı bir yapıya büründüğüne dikkati çekerek, "Günümüzde işlem gücü, gelir anlamına geliyor. Üstelik talep giderek hızlanıyor." ifadelerini kullandı.

Gelecek hafta pazartesi günü Dallas Fed imalat aktivite endeksi, salı inşaat harcamaları, Samp;P Global ile ISM'nin imalat sanayi Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI) verileri, çarşamba ADP istihdam raporu, imalat sanayi yeni siparişleri, dayanıklı mal siparişleri, perşembe dış ticaret dengesi, haftalık işsizlik maaşı başvuruları, Samp;P Global hizmet sektörü PMI, cuma tarım dışı istihdam ve işsizlik oranı verileri takip edilecek.

Avrupa'da enflasyon verileri piyasaların odağında yer alacak

Avrupa tarafında enerji maliyetlerindeki nispeten azalma ve Avrupa Merkez Bankasının (ECB) faiz patikasına yönelik tahminler bu hafta bölge piyasalarının yönü üzerinde etkili oldu. Avrupa borsalarında karışık bir seyir izlenirken, gelecek hafta Avro Bölgesi'nde enflasyon verisi yatırımcıların odağında olacak.

Avrupa Merkez Bankasının (ECB) para politikası toplantı tutanakları, enflasyon düşmezse bankanın yakın zamanda yeni bir faiz artırımına gitmeye hazırlandığını ortaya koydu. ECB Üyesi Isabel Schnabel, faiz oranlarının daha yüksek seviyelerde olması gerektiğini söyledi.

EBC faiz artırımına gidecek mi?

Piyasalarda ECB'nin gelecek ay faiz artırımına gideceği fiyatlanırken, 2027 Mart dönemine kadar ikinci bir faiz artırımı yapabileceğine yönelik öngörüler de öne çıkıyor.

Diğer taraftan Almanya Ekonomi Araştırma Enstitüsü (Ifo) verilerine göre, temmuzda eksi 2,8 puan olan Sanayi İhracat Beklenti Endeksi, ağustosta 9,6 puana çıktı. Böylece endeks, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın başladığı Şubat 2022'den beri en yüksek seviyeye ulaştı.

Bölgede açıklanan verilere göre Almanya'da, 2. çeyreğe ilişkin Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH) bir önceki çeyreğe göre yüzde 0,3, yıllık ise yüzde 1 yükselerek beklentilerin üzerinde arttı. Bu veri, Almanya’nın Orta Doğu kaynaklı enerji şokunu beklentilerden daha iyi yönettiğini gösterdi.

ABD ve İran arasındaki gerginlikten kaynaklanan tedarik sıkıntılarına karşın ülkede fabrika üretimi ve ihracat son aylarda artış gösterdi. Merkezi Münih'te bulunan Ekonomi Araştırma Enstitüsü (Ifo) tarafından açıklanan Almanya İş Ortamı Güven Endeksi, ağustosta beklentileri aşarak 88,8 puana yükseldi ve üst üste 4. ayında da artış kaydetti.

Bu gelişmelerle haftalık bazda İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 0,06 ve Almanya'da DAX endeksi yüzde 1,66 yükselirken Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,98 ve İtalya'da MIB 30 endeksi yüzde 0,10 düştü.

31 Ağustos ile başlayacak haftada pazartesi Almanya'da enflasyon, salı Avro Bölgesi'nde enflasyon, işsizlik oranı, Samp;P Global imalat sanayi PMI, İngiltere'de imalat sanayi PMI, perşembe Avro Bölgesi'nde üretici enflasyonu, Almanya, İngiltere ve Avro Bölgesi'nde hizmet sektörü PMI, cuma Avro Bölgesi'nde perakende satışlar, Almanya'da imalat sanayi yeni siparişler verileri açıklanacak.

Pazartesi günü İngiltere'de tatil nedeniyle piyasalar kapalı olacak.

Asya tarafında PMI verileri izlenecek

Çip şirketi Nvidia'nın güçlü bilançosu Asya borsalarında risk iştahını desteklerken, enflasyonist baskıların sürdüğüne işaret eden veriler ise piyasalardaki iyimserliği sınırladı. Bu doğrultuda bölge piyasaları bu hafta karışık bir seyir izledi.

Gelecek hafta ise bölge genelinde sektörel PMI verileri yakından izlenecek.

Bölgede açıklanan verilere göre Japonya'da enflasyon hızlanma işaretleri verdi. Ülkede bugün açıklanan verilere göre, ağustos ayında Tokyo Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) yıllık bazda yüzde 1,9 artarak önceki ayki veriye göre hızlandı. Ayrıca taze gıda ve enerji hariç Tokyo çekirdek TÜFE de ağustosta yüzde 2 arttı. Temmuzdaki artış yüzde 1,8 seviyesindeydi.

Öte yandan Çin'in önde gelen e-ticaret ve teknoloji şirketi Alibaba'nın, yapay zeka alanındaki yatırımlarını finanse etmek için 10,2 milyar dolar tutarında hisse satışı yapmayı planladığına yönelik haber akışı ile Güney Kore merkezli elektronik şirketi Samsung Electronics'in, bu yıl hissedarlara 90 ila 110 trilyon vonluk (yaklaşık 65 ila 80 milyar dolar) kaynak aktarılacağını duyurması teknoloji hisselerindeki risk iştahını baskıladı.

Söz konusu gelişmelerle, haftalık bazda Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 1,79, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,63 gerilerken, Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,59 ve Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,20 yükseldi.

Pazartesi günü Japonya’da sanayi üretimi, Çin’de imalat sanayi ve hizmet sektörü PMI, salı Çin’de imalat sanayi PMI, perşembe Çin’de hizmet sektörü PMI, büyüme, sanayi üretimi, kapasite kullanım oranı ve perakende satışlar, Japonya’da dış ticaret dengesi ve Çin’de faiz kararı, cuma günü ise Japonya’da enflasyon verileri takip edilecek.

Yurt içinde gözler enflasyon ve büyüme verilerinde

Yurt içinde ise geçen hafta alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi haftalık bazda yüzde 0,87 yükselişle 14.641,56 puandan kapandı.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB), geçen pazar, 1 Mart 2026'da ara verilen bir hafta vadeli repo ihalelerine tekrar başlama kararı alması yurt içindeki alıcılı seyri destekledi.

Yurt içinde gelecek hafta büyüme ve enflasyon verileri açıklanacak. AA Finans'ın beklenti anketine katılan ekonomistler, gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH), ikinci çeyrekte yıllık bazda yüzde 2,80 artacağını tahmin etti.

Öte yandan Türkiye'nin 5 yıllık kredi risk primi (CDS), Orta Doğu'da jeopolitik risklerin azalabileceği beklentileri ve yurt içinde likidite yönetimine ilişkin atılan adımların etkisiyle 217 baz puana inerek 18 Şubat'tan bu yana en düşük seviyesine geriledi.

Dolar/TL de haftayı önceki haftalık kapanışın yüzde 0,4 üzerinde 48,2380'den tamamladı.

Gelecek hafta yurt içinde pazartesi büyüme, işsizlik oranı, salı imalat sanayi PMI, perşembe enflasyon, cuma TÜFE bazlı reel efektif döviz kuru, TCMB aylık fiyat gelişmeleri raporu verileri takip edilecek.

SPK'nin yayımladığı duyuruda, Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber'e yönelik, "Kurul Karar Organı'nın 28 Ağustos 2026 tarih ve 52/1589 sayılı kararı ile Kurulumuzun i-SPK.52.4 (20.06.2014 tarih ve 19/614 s.k.) sayılı İlke Kararı olarak kabul edilen Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber’in 'Tanımlar' başlıklı bölümü ile (1.2.), (2.), (4.2.3.), (4.2.5.1.), (4.2.5.2.), (4.3.), (4.4.), (4.9.), (6.1.), (6.8.), (9.5.), (12.5.) maddelerinde değişiklik yapılmasına ve Rehber’e (4.2.10.), (4.10.), (6.12.), (9.8.) maddelerinin eklenmesine karar verilmiştir." ifadelerine yer verildi.

Yatırım fonlarına ilişkin yeni düzenlemeler

Kurul, III-55.1 sayılı Portföy Yönetim Şirketleri ve Bu Şirketlerin Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Tebliği'nin (PYŞ Tebliği) 41. maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde, PYŞ Tebliği'nin "Portföy yönetim şirketinin kuruluş şartları" başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde yer alan başlangıç sermayesi tutarının ve "Sermaye yeterliliğine ilişkin yükümlülükler" başlıklı 28. maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan asgari ödenmiş sermaye tutarının her birinin 2027 yılı için geçerli olmak üzere geniş yetkili portföy yönetim şirketleri için 500 milyon lira ve faaliyetleri sınırlı portföy yönetim şirketleri için 250 milyon lira olarak belirlendiğini de duyurdu.

Duyuruda, VII-128.1 sayılı Pay Tebliği'nin (Pay Tebliği) 27. maddesinin birinci fıkrası kapsamındaki kişiler tarafından, herhangi bir 12 aylık dönemde, fiili dolaşımdaki pay oranı yüzde 50'nin üzerindeki ortaklıklar için ortaklık sermayesini temsil eden payların veya oy haklarının yüzde 2'sinden fazlasının ve fiili dolaşımdaki pay oranı yüzde 50 ve bunun altındaki ortaklıklar için ortaklık sermayesini temsil eden payların veya oy haklarının yüzde 4'ünden fazlasının, özel emir, BİAŞ Toptan Satışlar Pazarı (TSP) veya virman/devir yöntemleri ile yapılan satışlar dahil, Borsa dışında satılamayacağı ve fiili dolaşımdaki pay oranı olarak, satışın yapıldığı tarihte geçerli olan fiili dolaşım oranının dikkate alınacağı kaydedildi.

Söz konusu oranları aşan tutarda payların anılan yöntemlerle devredilmek istenmesi halinde Pay Tebliği'nin 27. maddesinin beşinci fıkrası ile 15. maddesindeki şartlar uygulanmaksızın devir öncesi pay satış bilgi formunun düzenleneceği ve bu formun Kurul'un onayına sunulacağı belirtilen duyuruda, "Kurulca onaylı pay satış bilgi formu düzenlenmeden anılan devirler Borsada özel emre veya TSP işlemlerine konu edilemez, devredilemez/virman yapılamaz. Bu konudaki sorumluluk, payını devreden ortak ile devre aracılık eden yatırım kuruluşlarındadır. 29 Ağustos 2026 tarihinden önce Borsa dışında yapılan satışlar ise herhangi bir 12 aylık dönem içerisinde yapılabilecek satış oranı hesaplamalarına dahil edilmez." ifadelerine yer verildi.

Dolandırıcılık önleme girişimi Yardstik, 30 milyon dolar yatırım aldı. Şirketin 30 milyon dolarlık B serisi yatırım turuna Harbert Growth Partners liderlik etti. ABD merkezli Yardstik'in yatırım turunda Rally Ventures, MissionOG, Crosslink Capital, Grotech Ventures ve Great North Ventures yer aldı. 2020 yılında kurulan şirketin toplam yatırım miktarı 65 milyon dolara yükseldi. 

Yardstik, yeni yatırımı dolandırıcılığı önleme teknolojilerini geliştirmek, süresi dolan ehliyet ve sigorta poliçelerini tespit etmek ve federal sağlık programlarından men edilen kişileri izleyen yeni sistemler geliştirmek için kullanacağını açıkladı.

Şirket, Matt Meents tarafından hayata geçirildi. Yardstik şirketlerin çalışan ve iş adaylarının güvenilirliğini değerlendirmesine yardımcı olan bir iş gücü tarama ve dolandırıcılık önleme platformu geliştiriyor. Şirket, klasik geçmiş kontrollerinin yalnızca işe alım sırasında yapılmasının yetersiz olduğunu savunuyor. Bu nedenle kimlik doğrulama, sabıka kaydı ve ehliyet kontrolü gibi süreçleri tek bir platformda birleştiriyor.

Yardstik'in farkı ise çalışanları işe alındıktan sonra da izlemeye devam etmesi. Platform; yapay zeka destekli dolandırıcılık tespiti, kimlik doğrulama, çalışanların sahip olduğu lisans ve sertifikaların kontrolü ve sürekli geçmiş taraması yapıyor. Böylece bir çalışanın işe girdikten sonra ortaya çıkan yeni bir risk, örneğin ehliyetinin geçerliliğini yitirmesi veya yeni bir adli kaydının oluşması, işverene bildirilebiliyor.

Şirket özellikle gig ekonomisi, insan kaynakları, taşımacılık, sağlık ve perakende gibi çok sayıda çalışanı hızlı şekilde işe alan sektörlere hizmet veriyor.

Yapay zeka gündeminde bu hafta yeni ürün ve modellerin yanı sıra siber güvenlik, AGI tartışmaları ve milyarlarca dolarlık yatırım anlaşmaları öne çıktı. Perplexity, Google, Alibaba ve Z.ai yeni ürün ve modellerini tanıtırken, yapay zeka destekli siber saldırılardaki artış dikkat çekti.

Sam Altman'ın yıl sonuna ilişkin AGI açıklaması ve Bill Gates'in yapay zeka dönüşümüne yönelik uyarıları da haftanın önemli başlıkları arasında yer aldı. Öte yandan Nvidia ve Anthropic'in merkezinde olduğu satın alma, yatırım ve altyapı hamleleri, yapay zeka yarışının artık yalnızca modeller üzerinden değil, bu modelleri çalıştıracak hesaplama kapasitesi üzerinden de hızlandığını gösterdi.

Yeni ürünler, özellikler ve öne çıkan gelişmeler 

Perplexity ve Nvidia cihaz üzerinde çalışan yapay zeka ajanı Portable Computer'ı duyurdu. Perplexity'nin Nvidia ile geliştirdiği Portable Computer, yapay zeka modellerini ve ajan iş akışlarını buluta ihtiyaç duymadan kullanıcıların kendi donanımında çalıştırıyor.

Google Cloud hukuk ekiplerine özel yapay zeka platformu Gemini Enterprise for Legal'ı duyurdu. Google Cloud'un hukuk sektörüne özel yeni yapay zeka çözümü Gemini Enterprise for Legal, sözleşme inceleme, hukuki araştırma ve mevzuat takibi gibi süreçleri otomatikleştiriyor.

Ayrıca şirket, finans sektörüne özel ajan tabanlı yapay zeka çözümü Gemini Enterprise for Financial Services'ı da tanıttı. Google Cloud'un yeni ajan tabanlı yapay zeka çözümü Gemini Enterprise for Financial Services; finansal araştırma, KYC, portföy analizi ve tahvil ihracı gibi iş akışlarına odaklanıyor.

Bunlara ek olarak Google, Gemini Live platformuna sesli komutlarla çalışan dört yeni özellik ekledi. Google, sesli asistanı Gemini Live'a arka planda bağımsız işlem yürütebilen Spark aracını ve Workspace uygulamaları için eller serbest kontrol özelliklerini entegre etti.

Claude'un hafızası artık Chat ve Cowork arasında ortaklaşa çalışıyor. Anthropic, Claude'un hafıza sistemini Chat ve Cowork arasında birleştirdi. Böylece iki ortamda edinilen bilgiler karşılıklı olarak hatırlanabiliyor.

OpenAI, ChatGPT Plus kullanıcıları için 5 saatlik kullanım sınırını geri getiriyor. OpenAI, ChatGPT Plus abonelerinin Codex ve ChatGPT Work kullanımına uygulanan 5 saatlik sınırı yeniden devreye alıyor.

ChatGPT ile oluşturulan çıkartmalar iMessage ve WhatsApp'a aktarılabiliyor. OpenAI, ChatGPT Images'a fotoğraf ve fikirlerden özel çıkartma paketleri oluşturmayı sağlayan yeni bir özellik ekledi. Hazırlanan çıkartmalar iMessage ve WhatsApp'a doğrudan aktarılabiliyor.

Yeni Siri, iOS 27 ile bekleme listesi üzerinden kullanıma sunulabilir. iOS 27, iPadOS 27 ve macOS Golden Gate'in beta sürümlerinde, yeni Siri özelliklerine erişimi kademeli olarak açmak için kullanılacak bekleme listesi altyapısı tespit edildi.

Avustralya, tamamen yapay zeka ile üretilen şarkıları müzik listelerinden çıkarıyor. Avustralya Kayıt Endüstrisi Birliği, müzikte insan unsurunu korumak amacıyla tamamen yapay zeka tarafından üretilen parçaların resmi müzik listelerinden çıkarılacağını duyurdu.

Lady Gaga'nın girişimi Outer Bio'nun yeni platformu: Yuna

Lady Gaga ve nişanlısı Michael Polansky'nin ortak kurucuları arasında yer aldığı Outer Bio, insan derisini dört hafta boyunca canlı tutabilen ve bu dokudan elde edilen test verilerini potansiyel cilt bakım bileşenlerini belirlemek için yapay zekaya aktaran Yuna adlı platformuyla gizlilik modundan çıktı.

Yeni modeller

Alibaba 30 saniyelik videolar üretebilen yapay zeka modeli Wan3.0'ı duyurdu. Alibaba, 30 saniyeye kadar 1080p video üretebilen Wan3.0 modelini tanıttı. Model; metin, görsel, ses, PDF ve sunumları video içeriğine dönüştürebiliyor.

Z.ai, gizemli Ox Alpha modelini GLM-5.3-Flash adıyla açık kaynak olarak yayınladı. Geçen hafta OpenRouter'da geliştiricisi açıklanmadan yayınlanan ve kısa sürede dikkat çeken Ox Alpha modelinin arkasındaki şirket olduğunu doğrulayan Z.ai, modeli GLM-5.3-Flash adıyla açık kaynak olarak kullanıma sundu.

Yapay zeka girişimi Yutori, masaüstü görevlerini tamamlamak için tıklama, terminal komutları ve kod kullanımını bir araya getiren Navigator n2 adlı yeni bilgisayar kullanım modelini tanıttı. Modelin, gelişmiş ajan sistemleriyle benzer seviyede performans gösterdiği belirtiliyor.

Google, yapay zeka video üretimini daha esnek hale getiren modeli Gemini Omni 1.1 Flash'ı duyurdu. Google'ın yeni Gemini Omni 1.1 Flash modeli; video uzatma, kareler arası geçiş, 4K yükseltme ve daha düşük maliyetli taslak üretimi özellikleriyle öne çıkıyor.

Siber güvenlik saldırılarında artış 

Çin devletiyle bağlantılı hacker grupları, DeepSeek gibi açık kaynaklı yapay zeka modellerini operasyonlarına entegre ettikten sonra gerçekleştirdikleri saldırıların sayısını iki kattan fazla artırdı. Tayvan merkezli siber güvenlik araştırma şirketi TeamT5'in bulguları, Bloomberg tarafından yayımlanan yeni bir haberde paylaşıldı.

Hacker gruplarının özellikle DeepSeek'i düşük maliyeti ve daha gevşek güvenlik kısıtlamaları nedeniyle tercih ettiği belirtiliyor. Araştırmacılar, Kimi K3 gibi daha pahalı modellerin saldırılarda kullanıldığına dair henüz bir bulguya rastlamadı.

AI Security Institute, mayıs ayında yapay zeka modellerinin siber saldırı yeteneklerinin birkaç ayda bir yaklaşık iki katına çıktığı konusunda uyarıda bulunmuştu. Yeni veriler, saldırıların sayısının da benzer bir hızla arttığını gösteriyor.

Bu gelişmelerin akabinde OpenAI ve Anthropic'in de dahil olduğu 100'den fazla şirket, yapay zeka destekli siber saldırılara karşı ortak çağrıda bulundu. OpenAI, Anthropic, Google ve Microsoft'un da aralarında bulunduğu 100'den fazla şirket, yapay zeka destekli siber saldırılara karşı kamu ve özel sektörün birlikte hareket etmesini istedi.

Bu hafta OpenAI'ın Hugging Face saldırısına ilişkin detaylı raporunu yayımladığını hatırlatalım. .OpenAI, geçtiğimiz ay kendi yapay zeka modellerinin Hugging Face sistemlerine erişmesiyle sonuçlanan güvenlik olayının nasıl gerçekleştiğini ve tekrarını önlemek için aldığı önlemleri açıkladı.

OpenAI'dan AGI modeli açıklaması 

Sam Altman, OpenAI hakkında TIME'da yayımlanan kapsamlı profilde yapay genel zekanın, yani yapay zekanın neredeyse her görevde insanlarla aynı seviyeye ulaşması veya onları aşmasının ne zaman gerçekleşebileceğine dair dikkat çekici bir tarih verdi. Altman, kendi AGI tanımını karşılayan bir modelin yıl sonuna kadar OpenAI bünyesinde mevcut olacağını açıkladı. 

OpenAI araştırma lideri Mark Chen, şirketin AGI'ya giden yolun "yüzde 80'ini" tamamladığını söyledi. Greg Brockman ise insanların gelecekte bugünkü döneme AGI'nın ortaya çıktığı dönem olarak bakabileceğini ifade etti.

OpenAI baş bilim insanı Jakub Pachocki'ye göre şirketin Astra modeli, bir akademik makaleyi alıp tek başına yaklaşık bir haftalık araştırmacı çalışmasını gerçekleştirebiliyor. Böylece OpenAI'ın 2026 için belirlediği "otomatik stajyer" hedefine ulaşıldığı belirtiliyor.

Altman, Astra'nın "gerçekten önemli olacak şekilde yeni şeyler icat eden" ilk model olacağını söyledi. Yeni bilgi üretme becerisini ise "AGI'ya oldukça benzeyen bir özellik" olarak nitelendirdi.

Bill Gates'in uyarısı

Bill Gates, dünyanın yapay zeka dönüşümüne yönelik "hiçbir planı olmadığını" söyleyerek uyarıda bulundu. Gates, yapay zeka token'ları ve robotların vergilendirilmesini, ayrıca yalnızca insanlar tarafından yapılmak üzere ayrılmış "Human Reserved" işlerin oluşturulmasını önerdi.

Anthropic ile Pentagon arasındaki anlaşmazlıkta mahkeme kararı

Pentagon'un Anthropic'i kara listeye alma kararı, hukuka aykırı bulundu. ABD'de federal mahkeme, Anthropic'in "tedarik zinciri riski" olarak sınıflandırılmasının şirketin anayasal haklarını ihlal ettiğine karar verdi. Kaliforniya Kuzey Bölgesi Federal Mahkemesi Yargıcı Rita Lin, Pentagon'un Anthropic'i ulusal güvenlik gerekçesiyle kara listeye alma girişiminin hukuka aykırı olduğunu belirledi.

Yapay zeka yatırım gündemi

Hugging Face, 13 milyar doların üzerinde değerlemeyle satış seçeneğini değerlendirmekteydi. Bu kapsamda Hugging Face'in, 13 milyar dolar veya üzerindeki bir değerlemeyle satılmak üzere potansiyel alıcılarla görüşmeler yürüttüğü belirtiliyordu. Bu hafta Nvidia'nın Hugging Face'i 12,9 milyar dolara satın almak üzere anlaşmaya vardığı bildirildi. Nvidia'nın açık kaynak yapay zeka platformu Hugging Face'i 12,9 milyar dolara satın almak üzere anlaşmaya vardığı bildirildi. İki şirket ise anlaşmayı henüz resmi olarak doğrulamadı.

Bu esnada Perplexity de Nvidia'dan yatırım almak için görüşmeler yürütüyor. Şirketin 30 milyar dolara kadar değerleme üzerinden yeni bir yatırım turuna çıkabileceği belirtilirken, Perplexity'nin yıllık gelirinin bu yıl üç kattan fazla artarak 750 milyon doların üzerine çıktığı aktarılıyor.

Nvidia, ikinci çeyrekte 96,2 milyar dolar gelir elde etti. Nvidia, 2027 mali yılının ikinci çeyreğinde 96,2 milyar dolar gelir elde etti. Şirketin veri merkezi gelirleri ise yıllık bazda yüzde 117 artarak 89 milyar dolara ulaştı.

Altyapı yatırımları 

Ayrıca Nvidia, veri merkezi geliştiricisi Cloverleaf Infrastructure'a yatırım yaptı. Yatırımın finansal koşulları açıklanmazken tutarın birkaç yüz milyon dolara ulaşabileceği belirtiliyor.

SpaceX, uzay tabanlı Starmind veri merkezlerini Nvidia'nın Vera Rubin NVL72 rack sistemi etrafında inşa edeceğini açıkladı. Elon Musk ise sistemin uzay için daha hafif ve sadeleştirilmiş bir versiyonuna ilişkin yeni detaylar paylaşarak, bu donanımı gelecek yılın dördüncü çeyreğine kadar yörüngeye çıkarmayı hedeflediğini belirtti.

Anthropic, Nscale ile yaklaşık 45 milyar dolarlık yapay zeka altyapısı anlaşması imzaladı. Anthropic, yapay zeka hesaplama kapasitesini artırmak için Nscale ile 45 milyar dolarlık anlaşma imzaladı. Anlaşma, Anthropic'in yapay zeka modellerini geliştirmek için ihtiyaç duyduğu işlem gücünü sağlayacak.

Öne çıkan yatırımlar 

Kişisel yapay zeka asistanları geliştiren Instinct, 250 milyon dolar yatırım aldı. ABD merkezli Instinct'in 250 milyon dolarlık B serisi yatırım turuna Index Ventures ve Benchmark ortaklaşa liderlik etti. Şirketin yatırım turunda Conviction Partners ve Greenoaks yer aldı.

Otonom kamyon teknolojileri geliştiren Gatik, 200 milyon dolar yatırım aldı. ABD merkezli Gatik'in 200 milyon dolarlık yatırım turuna Qatar Investment Authority (QIA) ve Koch Disruptive Technologies (KDT) ortaklaşa liderlik etti.

Üretken yapay zeka girişimi Stability AI, 76 milyon dolar yatırım aldı. İngiltere merkezli Stability AI, yeni gelen yatırımı yaratıcı üretim süreçlerini ve yapay zeka araştırmalarını finanse etmek için kullanacağını açıkladı.

Yapay zeka şirketi WRTN, 72,23 milyon dolar yatırım aldı. 2021 yılında kurulan WRTN'in toplam yatırım miktarı 166 milyon dolara ulaşırken şirketin değerlemesi 722 milyon dolar oldu.

Yapay zeka girişimi Deep Cogito, 43 milyon dolar yatırım aldı. ABD merkezli Deep Cogito'nun 43 milyon dolarlık A serisi yatırım turuna TQ Ventures liderlik etti.

Stripe ve Advent'in PayPal için 53,4 milyar dolarlık satın alma teklifi sunduğu iddiasını geçen ay sizlere aktarmıştık. Bloomberg'ün konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberine göre Stripe ve Advent'den oluşan konsorsiyum, PayPal'ı satın alma girişiminden vazgeçme kararı aldı.

PayPal yönetiminin söz konusu teklifi yetersiz bulduğu ve olası anlaşmanın önünde düzenleyici ve finansman kaynaklı engeller bulunduğu belirtilmişti.

Stripe ve Advent, PayPal'a ilk olarak nisan ayında Block ile birlikte yaklaşmıştı. Ancak Block, iki şirketin resmi teklifini sunmasından önce konsorsiyumdan ayrıldı. Böylece satın alma süreci Stripe ve Advent tarafından devam ettirildi.

Söz konusu satın alma girişimi, PayPal'ın Apple Pay ve Google Pay gibi rakipleri karşısında büyüme konusunda zorlandığı bir dönemde gündeme geldi. Şirket, bir yandan yavaşlayan büyümeyi tersine çevirmeye, diğer yandan da gerileyen hisse değerini toparlamaya çalışıyor.

Mart ayında CEO görevini devralan Enrique Lores ise PayPal'ın operasyonlarını sadeleştirmek ve büyümeye daha fazla odaklanmasını sağlamak amacıyla kapsamlı bir dönüşüm süreci başlattı. Şirket, Nisan ayında operasyonlarını checkout, tüketici finansal hizmetleri ve Venmo ile ödeme ve kripto olmak üzere üç ana birime ayırırken, yönetim kadrosunda da çeşitli değişikliklere gitti.

Görsel: PayPal

Google'ın, arama motoru içerisinde çalışan Yapay Zeka Modu'nu (AI Mode) kapsamlı bir seyahat planlama asistanına dönüştürdüğünü sizlere geçtiğimiz yıl aktarmıştık. Devreye alınan yeni güncellemeyle birlikte kullanıcılar uçuş fiyatlarını anlık takip edebiliyor, sadakat puanlarıyla ödeme seçeneklerini inceleyebiliyor ve arama sonuçlarından ayrılmadan otel rezervasyonlarını tamamlayabiliyor.

Geçmişte uçak bileti aramak, mil puanlarını hesaplamak ve otel ayarlamak için birden fazla web sitesi veya uygulama arasında geçiş yapmak gerekirken, yeni araç tüm bu parçaları tek bir sohbet penceresinde birleştiriyor. Bu değişim, şirketin sadece bilgileri özetleyen bir sistemden öte işlemleri baştan sona yönetebilen dinamik bir yapıya geçiş yaptığını gösteriyor.

Kullanıma sunulan uçuş takip sistemi sayesinde kullanıcılar, yapay zekadan belirli tarihlerdeki uçuşların fiyat durumunu izlemesini talep edebiliyor. Sisteme belirli bir tarih aralığındaki aktarmasız uçuş seçeneklerini bulması veya rotadaki fiyatları takip etmesi yazılabiliyor.

300'den fazla hava yolu ve seyahat platformundan veri çeken sistem, bilet fiyatlarında bir değişiklik yaşandığında kullanıcılara otomatik e-posta gönderiyor. 180'in üzerinde ülkede kullanıma açılan bu özelliğin yanında sistem, konaklama masraflarının mil veya puan karşılıklarını da gösteriyor. Küresel çapta erişime açılan bu puan hesaplama aracı, sık seyahat eden kişilerin farklı ödül programlarındaki avantajları karşılaştırmasına olanak tanıyor.

Otel keşfetme ve rezervasyon süreci ise başlangıç aşamasında sadece ABD sınırları içinde kullanıma açılıyor. Seyahat eden kullanıcılar, şehir merkezine yakın, ücretsiz kahvaltı sunan ve gecelik fiyatı iki yüz doların altında olan oteller gibi spesifik komutlar girerek arama yapabiliyor.

Sistem eşleşen tesisleri görsel bir liste halinde sunarken, karar verme sürecini hızlandıracak incelemeleri de ekrana taşıyor. Kullanıcı odayı seçtikten sonra ödeme adımı, şirketin ödeme altyapısı ve desteklenen iş ortakları üzerinden doğrudan gerçekleştiriliyor. Operasyonel yük seyahat şirketlerine bırakılırken, kullanıcılar daha az tıklamayla işlemlerini bitiriyor.

Görsel: ChatGPT

ABD merkezli yapay zeka şirketi Anthropic ile Pentagon arasındaki anlaşmazlıkta mahkeme, Anthropic lehine karar verdi. Kaliforniya Kuzey Bölgesi Federal Mahkemesi Yargıcı Rita Lin, Pentagon'un Anthropic'i ulusal güvenlik gerekçesiyle kara listeye alma girişiminin hukuka aykırı olduğunu belirledi.

59 sayfalık kararda, hükümetin Anthropic'e yönelik uygulamalarının ABD Anayasası'nın ifade özgürlüğünü güvence altına alan Birinci Ek Maddesi'ni ihlal eden bir misilleme niteliği taşıdığı belirtildi. Mahkeme ayrıca şirkete karara itiraz etme fırsatı tanınmamasının Beşinci Ek Madde kapsamındaki adil süreç hakkını ihlal ettiğine hükmetti.

Yargıç Lin, ulusal güvenlik gerekçesinin hükümeti eleştiren şirketlere karşı sınırsız biçimde kullanılamayacağını vurguladı. Kararda Savunma Bakanı Pete Hegseth’in Anthropic’i "tedarik zinciri riski" olarak tanımlamasının ilgili yasal düzenlemelerle bağdaşmadığı ve kararın keyfi biçimde alındığı ifade edildi.

Mahkeme, Anthropic'e yönelik bu sınıflandırmayı iptal ederken federal kurumların şirketin ürünlerini kullanmasını engelleyen talimatların da geri çekilmesine karar verdi. Böylece mart ayında geçici olarak durdurulan yaptırımlar kalıcı biçimde engellenmiş oldu. Karar hemen yürürlüğe girerken ABD hükümetinin temyize başvurabileceği belirtiliyor.

Anlaşmazlık, Anthropic'in Claude modellerinin ABD vatandaşlarına yönelik kitlesel gözetim faaliyetlerinde ve tamamen otonom silah sistemlerinde kullanılmasına izin vermemesiyle başlamıştı. Şirket, mevcut yapay zeka modellerinin otonom silahlarda güvenli biçimde kullanılabilecek kadar güvenilir olmadığını, ülke içindeki kitlesel gözetimin ise temel haklarla çeliştiğini savunuyordu.

Pentagon ise özel şirketlerin ordunun yapay zeka sistemlerini hangi amaçlarla kullanabileceğini sınırlandıramayacağını belirtiyordu. Hegseth, taraflar arasındaki görüşmelerin sonuçsuz kalmasının ardından şubat ayında Anthropic'i "tedarik zinciri riski" olarak sınıflandırmıştı. Söz konusu statü, daha önce ağırlıklı olarak ABD'nin askeri sistemlerine sızma veya sabotaj tehdidi oluşturduğu düşünülen yabancı şirketler için kullanılıyordu. Anthropic, bu kapsamda açıkça sınıflandırılan ilk ABD şirketi olmuştu.

Kararın ardından açıklama yapan Anthropic, mahkemenin söz konusu sınıflandırmayı hukuka aykırı bulmasını memnuniyetle karşıladığını belirtti. Şirket, ulusal güvenlik alanında yapay zekanın sorumlu biçimde kullanılması için hükümetle çalışmaya devam etmek istediğini de ifade etti.

Bununla birlikte karar, Pentagon'u Claude modellerini yeniden kullanmaya veya Anthropic ile yeni bir sözleşme yapmaya zorlamıyor. Pentagon, çalışacağı yapay zeka sağlayıcılarını seçme yetkisini koruyor. Ayrıca Anthropic'in sivil kamu sözleşmelerinden çıkarılmasına yol açabilecek ayrı bir tedarik zinciri sınıflandırmasına karşı Washington'da açtığı ikinci dava henüz sonuçlanmadı.

Görsel: ChatGPT