Evden Eve Nakliyeciler Derneği (END) Yönetim Kurulu Başkanı Erdoğan Bağlar, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, İstanbul'da evden eve nakliyat sektörünün 2026'da önemli bir hareketlilik yaşadığını söyledi.

Özellikle kentsel dönüşüm çalışmalarının yoğunlaştığı ilçelerde nakliye talebinin arttığını belirten Bağlar, Bağcılar, Zeytinburnu, Avcılar ve Kartal'ın yanı sıra Kadıköy ve Üsküdar'da da yoğunluk yaşandığını ifade etti.

Kentsel dönüşüm kaynaklı talepte geçen yılın aynı dönemine göre önemli bir artış olduğunu vurgulayan Bağlar, "Şu anda yüzde 60-70 artış var kentsel dönüşüm nedeniyle. Çünkü İstanbul'da 2026'da gerçekten büyük bir yoğunluk yaşanıyor." ifadelerini kullandı.

Bağlar, "Yıl içerisinde Bağcılar, Zeytinburnu, Avcılar, Anadolu Yakası'nda ise Kartal gibi semtlerde büyük bir nakliye talebi var. Biz evden eve nakliyat firmaları olarak hem depolama hem de taşıma konusunda büyük bir yoğunluk yaşıyoruz." diye konuştu.

"Günlük taşınma sayısı 5 bine yaklaşıyor"

İstanbul'daki taşınma hareketliliğinin boyutuna ilişkin de bilgi veren Bağlar, kent genelinde her gün binlerce hanenin taşındığını belirterek, günlük taşınma sayısının 4 bin 500 ila 5 bin arasında gerçekleştiğini söyledi.

Bağlar, İstanbul'da yaklaşık 1400-1500 belgeli nakliye firmasının bulunduğunu ifade ederek, dernek bünyesindeki kurumsal firmaların taşıma ve depolama hizmetlerinde yoğun şekilde çalıştığını söyledi.

Kentsel dönüşümün yalnızca inşaat sektörünü değil, evden eve nakliyat ve lojistik sektörünü de olumlu etkilediğini dile getiren Bağlar, dönüşüm sürecinin firmaların büyümesine katkı sunduğunu kaydetti.

Bağlar, "Sadece inşaat sektörüne değil, evden eve nakliyat sektörüne de gerçekten büyük bir katkı sundu. Şu anda tüm Türkiye'de üyelerimiz var ama İstanbul'da daha fazla yoğunluğumuz var, kentsel dönüşüm süreci de buna büyük bir katkı sağladı." dedi.

Yaz sezonunun yanı sıra tayin döneminin de taşınma hareketliliğini artırdığını belirten Bağlar, asker, polis, savcı ve hakim gibi farklı meslek gruplarında görev yeri değişen kişilerin de bu dönemde taşındığını söyledi.

Artan taleple birlikte nakliye firmalarının personel ihtiyacının da arttığını aktaran Erdoğan Bağlar, "Şu anda her firma bir araca 7-8 kişilik bir ekip gönderiyor. Biz de bu taşıma yoğunluğunu daha fazla eleman ile gerçekleştirmeye çalışıyoruz." diye konuştu.

Bağlar, kentsel dönüşümün hızlanmasının gelecek dönemde nakliye ve lojistik sektörlerinin iş hacmini daha da artırmasını beklediklerini ifade etti.

Depolama hizmetlerinde de yoğunluk yaşandığını belirten Bağlar, özellikle Kadıköy, Caddebostan, Suadiye, Üsküdar ve Ümraniye bölgelerinde talebin arttığını kaydetti.

İstanbul'da nakliye araçlarının park edebileceği alan konusunda sorun yaşandığını da dile getiren Bağlar, bu konuda İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) ile temas halinde olduklarını söyledi.

Bağlar, özellikle Maltepe ve Fındıklı Mahallesi'nde park sorununun yoğun şekilde hissedildiğini belirterek, sorunun yakın zamanda çözülmesini beklediklerini ifade etti.

Vatandaşlara nakliye firması seçerken kurumsal ve belgeli firmaları tercih etmeleri çağrısında bulunan Bağlar, mağduriyet yaşamamaları için sosyal medya üzerinden rastgele firma seçmek yerine dernek üzerinden kurumsal firmalarla çalışılmasının daha doğru olacağını sözlerine ekledi.

Ağustos ayında otomobil ve hafif ticari araç satışlarında düşüş yaşandı. ODMD verilerine göre toplam pazar yüzde 20,28 daralırken, otomobil satışlarındaki gerileme yüzde 25,16 olarak kaydedildi.nbsp;

Satışlardaki düşüşe karşın markalar arasındaki sıralama da dikkat çekti. Peki, ağustos ayında en çok hangi otomobil markası satıldı? İşte ağustos ayı otomobil satışlarında öne çıkan markalar...

Apple'dan yapılan açıklamada, söz konusu isim değişikliğinin yalnızca ABD'deki kullanıcılara gösterileceği ve Kanadalı kullanıcıların gölü "Ontario Gölü" olarak görmeye devam edeceği kaydedildi.

Öte yandan, uluslararası kullanıcıların ekranlarında ise her iki isim birlikte yer alıyor.

Kuzey Amerika'nın Beş Büyük Gölü'nden biri olan Ontario Gölü, ABD'nin New York eyaleti ile Kanada'nın Ontario eyaleti arasındaki sınırda bulunuyor.

Google da Google Haritalar uygulamasında gölün adını ABD'li kullanıcılar için "Amerika Gölü" olarak güncellemiş, ancak adın Kanada'daki kullanıcılar için "Ontario Gölü" olarak kalmaya devam edeceğini açıklamıştı.

Başkan Trump, 27 Ağustos'ta ticari gerilimin yükseldiği Kanada sınırında yer alan Ontario Gölü'nün adını "Amerika Gölü" olarak değiştiren başkanlık kararnamesine imza atmıştı.

Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneğinin (ODMD) ocak-ağustos verilerine göre, otomobil satışları bu dönemde yıllık bazda yüzde 13,78 azalarak 564 bin 241'e, hafif ticari araç satışları da yüzde 4,40 düşüşle 155 bin 755'e geriledi.

Pazarın yüzde 84,3'ünü vergi oranları düşük olan A, B ve C segmentlerindeki araçlar oluşturdu. C segmenti otomobiller 313 bin 13 satışla yüzde 55,1, B segmenti otomobiller ise 162 bin 982 satışla yüzde 28,9 pay aldı. Gövde tiplerine göre değerlendirildiğinde, en çok tercih edilen otomobiller yüzde 66,1 pay ve 372 bin 790 satışla SUV modeller oldu. Onu yüzde 20 pay ve 112 bin 648 satışla sedan, yüzde 13,6 pay ve 76 bin 489 satışla hatchback (H/B) otomobiller takip etti.

Böylece, Türkiye genelinde otomobil ve hafif ticari araç satışları, ocak-ağustos döneminde yıllık bazda yüzde 11,91 azalarak 719 bin 996 olarak gerçekleşti. Otomobil ve hafif ticari araç pazarı ağustosta yüzde 20,28 daralırken satış adetleri otomobilde yüzde 25,16 düştü. Hafif ticari araçlarda ise yüzde 0,34 arttı. Geçen ay otomobil ve hafif ticari araç pazarında satışlar 81 bin 31'e, otomobil pazarında 61 bin 529'a gerilerken hafif ticari araç satışları 19 bin 502'ye yükseldi.

Elektrikli otomobillerin payı yüzde 18,8 oldu

Ocak-ağustos döneminde benzinli otomobiller 230 bin 341 adet satışla pazarın yüzde 40,8'ini oluşturdu. Benzinli otomobilleri 187 bin 45 adet ve yüzde 33,1 payla hibritler, 105 bin 951 adet ve yüzde 18,8 payla elektrikli otomobiller, 33 bin 354 adet ve yüzde 5,9 payla dizeller, 7 bin 550 adet ve yüzde 1,3 payla ise otogazlı otomobiller izledi. Elektrikli otomobillerde 160 kilovat altındakilerin satışları yüzde 7,3 artarak pazarın yüzde 16,8'ini, 160 kilovat üstündekilerin satışları ise yüzde 65,3 azalarak pazarın yüzde 2'sini oluşturdu.

1400 cc altındaki otomobil satışları yüzde 28,9 azalarak pazarın yüzde 26,5'ini oluştururken 1400-1600 cc aralığındakiler ise yüzde 15,4 azalarak yüzde 20,7 paya geriledi. 1600-2000 cc aralığındaki otomobil satışları yüzde 7,7 artarak yüzde 0,7 pay aldı, 2000 cc üstü otomobil satışları yüzde 15,3 düşüşle pazarın yüzde 0,2'sini oluşturdu. Otomatik şanzımanlı otomobiller 547 bin 126 adetle satışların yüzde 97'sini, manuel şanzımanlılar ise 17 bin 115 adetle yüzde 3'ünü oluşturdu. Hafif ticari pazarında van gövde tipindeki araçlar yüzde 76,1 pay ve 118 bin 472 satışla ilk sırada yer alırken kamyonetler yüzde 9,2 pay ve 14 bin 373 satışla ikinci sırada konumlandı.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) Yapısal Ekonomik Araştırmalar Genel Müdürlüğünde araştırmacılar Ali Arda Dalseçkin, Süreyya Güder Köşgeroğlu ve Muhammed Hamza Kayrıcı tarafından hazırlanan "Deprem Bölgesi Konut Arzı ve Bölgesel Kira Enflasyonu Gelişmeleri" başlıklı analiz bankanın blog sayfası Merkezin Güncesi'nde yayımlandı.

Analizde, 6 Şubat 2023 depremleri sonrasında konut arzında ve bölgesel kiralarda yaşanan gelişmeler birlikte incelendi.

Dezenflasyon sürecinde en fazla katılık gözlenen kalemlerden biri kira

Dezenflasyon sürecinde en fazla katılık gözlenen kalemlerden birinin kira olduğu belirtilen analizde, bu görünümde 6 Şubat 2023 depremleri sonrasında konut stokunda yaşanan kayıp ve bölgeden diğer illere gerçekleşen göçlerin önemli rol oynadığı ifade edildi.

Analizde, sonraki süreçte ise kamu öncülüğündeki yeniden imar faaliyetleriyle deprem bölgesindeki konut arzının hızla arttığına değinilerek, konut arzındaki bu toparlanmanın bölgesel kira enflasyonuna yansımalarının​​​​​​​, deprem sonrasında konut arzında ve bölgesel kiralarda yaşanan gelişmelerle birlikte incelenerek cevap arandığı bildirildi.

6 Şubat sonrasında deprem bölgesinde konut stokunun önemli oranda azaldığına işaret edilen analizde, bu gerilemenin sonucunda bölgede konut kiralarının hızlı bir şekilde yükseldiği kaydedildi.

"Deprem sonrasında yaşanan göç hareketleri, göç alan illerde kiralık konut talebini ve kiraları artırdı"

Analizde, depremin kira piyasasındaki etkisinin sadece deprem bölgesi ile sınırlı kalmadığına vurgu yapılarak, "Deprem sonrasında yaşanan göç hareketleri, göç alan illerde kiralık konut talebini ve kiraları artırdı. Akgündüz ve Kayrıcı (2026) tarafından yapılan çalışma depremin bu dolaylı etkisinin iller arasında farklılaştığını gösteriyor. Çalışmaya göre deprem bölgesiyle coğrafi olarak yakın olan ve/veya geçmişte güçlü göç ilişkileri bulunan illerde kiralar daha fazla arttı." denildi.

Depremin konut arzında yol açtığı kaybı gidermek amacıyla bölgede kamu öncülüğünde kapsamlı bir yeniden imar süreci başladığının hatırlatıldığı analizde, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) tarafından inşaatı tamamlanan deprem konutlarının sayısının 2025 yılı başında 201 bin seviyesine, yıl sonunda ise yaklaşık 434 bine ulaştığı bilgisi verildi.

Analizde, TOKİ’nin deprem öncesi üç yılda ürettiği konut sayısı (yaklaşık 213 bin) dikkate alındığında bu rakamın konut arzında önemli bir artışa işaret ettiği bildirilerek, konut arzındaki toparlanmanın yapı kullanım izinlerinde de açık biçimde görüldüğü aktarıldı.

İller 3 grupta incelendi

Deprem bölgesinin, Türkiye genelindeki yapı kullanım izinlerinden aldığı payın deprem öncesinde ortalama yüzde 12 civarındayken 2025 yılında yüzde 20’nin üzerine çıktığı kaydedilen analizde, şu değerlendirmelere yer verildi:

"Konut arzında bu ölçekte bir artışın ardından akla gelen temel soru, söz konusu gelişmenin kira dinamiklerine ne ölçüde yansıdığı. Bu soruya cevap verebilmek için Akgündüz ve Kayrıcı’nın (2026) çalışmasından yola çıkarak illeri üç grupta inceliyoruz.nbsp;

Deprem bölgesindeki iller, deprem nedeniyle kiraların belirgin biçimde etkilendiği iller ve diğer iller. Çevrim içi kiralık ilan fiyatlarını kullanarak yapılan karşılaştırma dikkat çekici bir görünüm ortaya koyuyor. Deprem illerinde kira enflasyonu, 2023 ve 2024 yıllarında diğer iki grubun belirgin biçimde üzerinde seyrederken konut teslimlerinin hızlandığı 2025 yılında yavaşlamaya başlıyor. Başka bir ifadeyle, deprem sonrasında konut arzındaki kayıpla birlikte hızlanan kira artışlarının, arzın yeniden güçlenmesiyle birlikte göreli olarak ivme kaybettiğini gözlemliyoruz."

"Depremden dolaylı etkilenen illerde kira enflasyonu 2026'da belirgin biçimde daha düşük gerçekleşti"

Analizde, dikkat çekici bir diğer bulgu olarak, bu ayrışmanın deprem bölgesiyle sınırlı kalmaması gösterildi.

Depremden dolaylı etkilenen illerde kira enflasyonunun, 2024 ve 2025 yıllarında diğer illere yakın seyrederken 2026 yılında belirgin biçimde daha düşük gerçekleştiği bildirilen analizde, "Bu görünüm, deprem bölgesindeki konut arzının toparlanmasının, geri göç kanalıyla daha önce göç alan illerdeki kiralık konut talebini de kademeli olarak azaltıyor olabileceğine işaret ediyor.nbsp;

Konutların teslimi ile hanehalklarının geri dönüş kararlarının çeşitli ailevi tercihler ve kısıtlar nedeniyle eş zamanlı gerçekleşmemesi, bu etkinin gecikmeli olarak ortaya çıkmasını açıklayabilir." ifadeleri kullanıldı.

"İnşaat kapasitesi bölge dışına yönelmeye başladı"

Analizde, söz konusu etkinin gelecek dönemdeki olası seyrine ilişkin şu değerlendirmeler yapıldı:

"Bu noktada inşaat faaliyetlerinin bölgesel dağılımı önemli bir gösterge sunuyor. Deprem konutu projelerinin büyük ölçüde tamamlanmasıyla birlikte inşaat sektörü istihdamı deprem bölgesinde gerilerken deprem bölgesi dışındaki illerde hızlı bir artış gösteriyor.nbsp;

İnşaat kapasitesinin bölge dışına yönelmeye başlaması, konut arzındaki artışın önümüzdeki dönemde daha geniş bir coğrafyaya yayılabileceğine işaret ediyor. Geri göç sürecinin zamana yayılması da dikkate alındığında deprem sonrasında başlayan yeniden imar sürecinin kira dinamikleri üzerindeki etkilerinin deprem konutlarının teslimiyle sınırlı kalmayabileceği değerlendiriliyor. Bu çerçevede, deprem bölgesindeki konut arzı artışının gerek deprem bölgesinde gerekse dolaylı etkilenen illerde kira artışlarını baskılamaya devam etmesi muhtemel görünüyor."

"Konut arzındaki iyileşme önümüzdeki dönemde kira enflasyonundaki yavaşlamayı destekleyebilir"

Analizde, özetle deprem sonrası konut stokunda gerçekleşen gerilemenin deprem bölgesindeki illerde ve göç hareketleri aracılığıyla da bazı diğer illerde kira enflasyonunu olumsuz etkilediği ifade edildi.

Kamu öncülüğündeki yeniden imar faaliyetleriyle konut arzının hızla artmasıyla birlikte ise deprem illerinde kira enflasyonunun belirgin biçimde yavaşladığını, bu ayrışmanın 2026 yılında depremden dolaylı etkilenen illerde de görünür hale geldiğinin gözlemlendiği aktarılan analizde, "İnşaat sektörü kapasitesinin deprem bölgesinden deprem bölgesi dışındaki illere yönelmeye başlaması da konut arzındaki artışın daha geniş bir alana yayılabileceğine işaret ediyor.nbsp;

Bu görünüm, konut arzındaki iyileşmenin önümüzdeki dönemde kira enflasyonundaki yavaşlamayı destekleyebilecek unsurlardan biri olacağına işaret ediyor." değerlendirmesine yer verildi.

Anthropic, kodlama, bilgi yoğun görevler ve uzun süreli problem çözme süreçlerine odaklanan yeni yapay zeka modelleri Claude Fable 5.1 ve Claude Mythos 5.1'i kullanıma sundu. Şirket, Fable 5.1'in önceki Fable 5 modeline kıyasla performansını artırırken özellikle ajan tabanlı iş yüklerinde maliyetleri önemli ölçüde düşürdüğünü belirtiyor. Ayrıca Anthropic, yeni modelle birlikte, rakiplerin gelişmiş modellerin yeteneklerini kopyalamasında kullanılan model damıtma yöntemlerine karşı yeni önlemler devreye alıyor.

Anthropic'e göre Claude Fable 5.1 ve Claude Mythos 5.1 aslında aynı temel yapay zeka modelini kullanıyor. İki model arasındaki temel fark ise güvenlik önlemlerinde ortaya çıkıyor. Fable 5.1 genel kullanıma sunulurken Mythos 5.1, siber güvenlik ve yaşam bilimleri gibi alanlarda çalışan ve Anthropic'in doğrulama programlarına kabul edilen kullanıcılar için daha esnek güvenlik kısıtlamalarıyla çalışıyor.

Ajan tabanlı görevlerde maliyet yüzde 45'e kadar düşebiliyor

Claude Fable 5.1'in öne çıkan noktalarından biri maliyet tarafında. Modelin giriş ve çıkış token fiyatları Fable 5 ile aynı kalıyor. Buna göre model, API üzerinden 1 milyon girdi tokenı için 10 dolar, 1 milyon çıktı tokenı için ise 50 dolar fiyatlandırılıyor. Anthropic buna karşılık önbellekten yapılan okumaların fiyatını yüzde 75 düşürerek 1 milyon token başına 0,25 dolara çekti.

Şirket, bu değişiklik sayesinde tipik iş yüklerinde Fable 5'e kıyasla yaklaşık yüzde 25 maliyet avantajı sağlandığını belirtiyor. Çok sayıda araç çağrısı ve uzun bağlam kullanan yoğun ajan tabanlı görevlerde ise maliyet avantajının yaklaşık yüzde 45'e ulaşabileceği ifade ediliyor.

Anthropic, Fable 5.1'in düşük veya orta seviyede işlem gücü kullanıldığında da Fable 5 ile benzer veya daha yüksek performans gösterebildiğini ifade ediyor. Claude Code'da model varsayılan olarak yüksek işlem seviyesinde çalışırken Claude Cowork ve Claude.ai'da orta seviye kullanılıyor.

Kodlama ve bilimsel araştırma performansı arttı

Şirketin paylaştığı benchmark sonuçlarında en dikkat çekici artışlardan biri bilimsel araştırma görevlerinde görülüyor. Fable 5.1, Terminal-Bench-Science 0.1 testinde yüzde 52,6 puan elde ederken Fable 5'in skoru yüzde 24,7 seviyesinde kalıyor.

Terminal-Bench 4.0 kodlama testinde ise Fable 5.1 yüzde 55,8 puan elde ediyor. Daha esnek siber güvenlik önlemlerine sahip Mythos 5.1'in aynı testteki skoru yüzde 60,9'a çıkıyor. Fable 5'in skoru ise yüzde 42 seviyesinde.

Uzun süreli görevler de modelin odaklandığı alanlar arasında. Anthropic, Fable 5.1'in bir problemi çözmeye çalışırken kısa yollara başvurmak yerine temel nedeni bulmaya daha fazla odaklandığını ifade ediyor. Şirketin paylaştığı örneklerden birinde yatırım şirketi Millennium'un sistemlerinde yıllardır açıklanamayan ve yaklaşık her bir milyon çalıştırmada bir ortaya çıkan nadir bir yazılım hatasının Fable 5.1 tarafından tespit edildiği belirtiliyor.

Yeni modelin bilimsel araştırmalardaki kullanımı da dikkat çekiyor. Anthropic'in aktardığına göre Fable 5.1, NASA'nın Magellan görevi tarafından toplanan radar görüntülerini kullanarak Venüs'ün yaklaşık üçte birini kapsayan yeni ve yüksek çözünürlüklü bir yükseklik haritası oluşturdu. Şirket, yeni haritanın önceki çalışmalara kıyasla daha ayrıntılı sonuçlar sunduğunu belirtiyor.

Mythos 5.1 ise protein tasarımı ve hesaplamalı biyoloji alanlarında test edildi. Anthropic'e göre model, yedi açık kaynaklı derin öğrenme modeline yönelik geliştirdiği GPU optimizasyonlarıyla bazı modellerin çalışma hızını 2,5 kata kadar artırdı.

Model damıtma saldırılarına karşı yeni önlemler

Claude Fable 5.1 ile gelen dikkat çekici yeniliklerden biri de model damıtmayı zorlaştırmaya yönelik anti-distillation mekanizmaları oldu. Model damıtma, daha gelişmiş bir yapay zeka modelinin çıktılarının büyük ölçekte toplanarak başka bir modelin eğitilmesinde kullanılması anlamına geliyor. Anthropic'e göre bu tür operasyonlarda binlerce sahte hesap kullanılabiliyor ve gelişmiş modellerin sahip olduğu yetenekler, aynı güvenlik önlemleri olmadan başka modellere aktarılabiliyor.

Bu nedenle yeni oluşturulan Claude API hesaplarında önemli bir değişiklik devreye alındı. Kullanıcıların artık çok turlu bir konuşmada Claude'un önceki düşünme kayıtlarını korurken konuşmanın geçmiş bağlamını manuel olarak değiştirmesine izin verilmiyor. Anthropic, bunun kamuya açık olarak belgelenmiş model damıtma yöntemlerinden birinin önünü kapattığını ifade ediyor.

Anthropic daha önce yaklaşık 24 bin sahte hesap üzerinden gerçekleştirilen ve 16 milyondan fazla Claude etkileşimini kapsayan model damıtma faaliyetleri tespit ettiğini açıklamıştı. Şirket bu faaliyetlerle bağlantılı olarak DeepSeek, Moonshot AI ve MiniMax'in adını vermişti. Söz konusu yeni kısıtlama şimdilik yeni API hesaplarını etkiliyor. Mevcut hesaplar değişiklikten hemen etkilenmeyecek ancak Anthropic, gelecekte yayımlanacak modellerle birlikte bu yaklaşımın tüm hesaplara uygulanacağını belirtiyor.

Mythos 5.1, doğrulanmış kullanıcılara açılıyor

Claude Mythos 5.1 ise Fable 5.1'in daha esnek güvenlik politikalarıyla sunulan versiyonu olarak konumlanıyor. Model özellikle siber güvenlik ve yaşam bilimlerinde profesyonel çalışmalar yürüten doğrulanmış kişi ve kuruluşları hedefliyor. Anthropic, Mythos 5.1'e erişimi Cyber Verification Program ve Life Sciences Verification Program üzerinden sağlamayı planlıyor. Yaşam bilimleri programı ABD hükümetiyle birlikte geliştirildi ve ilk katılımcılar programa dahil edildi. Anthropic'in kod tabanlarını güvenlik açıklarına karşı tarayan Claude Security ürünü de artık Mythos 5.1 tarafından destekleniyor.

Claude Fable 5.1 şu anda Claude'un kendi platformunun yanı sıra Amazon Web Services, Google Cloud ve Microsoft Azure üzerinden kullanılabiliyor. Geliştiriciler modele Claude API üzerinden claude-fable-5-1 adıyla erişebiliyor. Mythos 5.1'in erişimi ise şimdilik doğrulanmış siber güvenlik ve yaşam bilimleri kullanıcılarıyla sınırlı.

Yapay zeka araştırmacısı Fei-Fei Li'nin kurucu ortakları arasında yer aldığı World Labs, mekansal zeka alanında geliştirdiği yeni dünya modeli Atlas'ı tanıttı. Şirketin "omni model" olarak nitelendirdiği Atlas, metin, görsel, video ve 3D verileri tek bir mimari içinde işleyebiliyor.

Sıfırdan önceden eğitilen Atlas, teknik olarak çok modlu otoregresif bir difüzyon transformer'ı üzerine kurulu. Model, kendisine verilen farklı türdeki girdileri ortak bir mekansal bağlamda birleştiriyor. Böylece yalnızca görüntü üretmekle kalmıyor; nesnelerin ve ortamların üç boyutlu yapılarını dikkate alarak sahnenin görünmeyen bölümlerini tahmin edebiliyor.

Atlas'ın öne çıkan özellikleri

Atlas'ın öne çıkan özelliklerinden biri, kamera konumlarını ve hareket rotalarını doğrudan girdi olarak kabul etmesi. Mevcut video üretim modellerinde kamera hareketleri çoğunlukla metin komutlarıyla tarif edilirken Atlas, kamera geometrisini modelin doğal girdilerinden biri olarak kullanıyor. Kullanıcılar böylece kamera açısını, konumunu ve sahne içindeki hareketini daha ayrıntılı biçimde belirleyebiliyor.

Model, bir ila altı referans görsel ve önceden belirlenen kamera rotalarıyla 1440p çözünürlükte, bir dakikaya kadar video oluşturabiliyor. Tek bir fotoğraftan nesnelerin ya da ortamların farklı açılardan nasıl görüneceğini tahmin edebilen Atlas, giriş görselinde yer almayan kısımları da üreterek sahneyi genişletebiliyor. Birbiriyle bağlantısı bulunmayan farklı görsellerin üç boyutlu uzayda konumlandırılması ve aralarındaki geçişlerin tek bir ortam içinde oluşturulması da mümkün.

Gerçek dünyadaki alanların 3D olarak yeniden oluşturulmasında kullanılabiliyor

Atlas, gerçek dünyadaki alanların 3D olarak yeniden oluşturulmasında da kullanılabiliyor. Model, tek bir görselden başlayarak yeni bakış açıları ve 3D geometri üretebildiği gibi, daha yüksek doğruluk gerektiğinde onlarca hatta yüzü aşkın görseli bağlam olarak işleyebiliyor. World Labs'e göre iki veya üç fotoğraf dahi birçok sahnenin yeniden oluşturulması için yeterli olabiliyor. Girdi sayısı arttıkça modelin görünmeyen alanları tahmin etme ihtiyacı azalıyor ve ortaya çıkan sonuç gerçek ortama daha fazla yaklaşıyor.

Oluşturulan sahneler yalnızca iki boyutlu görseller veya videolar şeklinde sunulmuyor. Atlas, oyun, tasarım, görsel efekt ve robotik çalışmalarında kullanılabilecek 3D nokta bulutları ile "3D Gaussian splat" formatında çıktılar da verebiliyor. Şirket, kendi testlerinde Atlas'ın seyrek görüntülerden 3D rekonstrüksiyon konusunda bu iş için özel olarak geliştirilen bazı açık kaynaklı modellerden daha iyi sonuç verdiğini belirtiyor. Ancak açıklanan performans sonuçları henüz bağımsız araştırmacılar tarafından doğrulanmış değil.

Diğer kullanım alanı: Robotik simülasyonlar

Atlas'ın bir diğer kullanım alanını robotik simülasyonlar oluşturuyor. Bir ortamın cep telefonuyla kaydedilen görüntülerinden 3D simülasyon hazırlanabiliyor; ardından sanal bir robotun bu ortamda hareket ederken kameraları ve derinlik sensörleriyle göreceği veriler üretilebiliyor. Nesnelerin konumları, aydınlatma, arka plan ve robotun hareketleri değiştirilerek eğitim ve test süreçleri için farklı senaryolar yaratılabiliyor.

World Labs, Atlas'ın gelecekte 3D dünya oluşturma platformu Marble'ın ve şirketin diğer ürünlerinin temelini oluşturacağını açıkladı. Model şimdilik yalnızca seçili iş ortaklarıyla erken erişim kapsamında kullanıma sunuluyor. Atlas'ın fiyatlandırması, genel kullanıma açılacağı tarih, model büyüklüğü ve eğitiminde kullanılan hesaplama kapasitesi ise paylaşılmadı.

Fei-Fei Li ve ekibi tarafından 2024 yılında kurulan World Labs, yapay zeka sistemlerinin fiziksel dünyayı ve üç boyutlu ilişkileri anlayabilmesini amaçlayan mekansal zeka teknolojilerine odaklanıyor. Şirket, Şubat 2026'da AMD, Autodesk, Nvidia, Fidelity ve diğer yatırımcıların katıldığı turda 1 milyar dolar yatırım almıştı. Böylece World Labs'in aldığı toplam yatırım yaklaşık 1,23 milyar dolara ulaşmıştı.

Görsel: ChatGPT

Yapay zeka ile video, ses ve belgelerde arama yapmayı sağlayan teknolojiler geliştiren Clipto, 15 milyon dolar yatırım aldı. Şirketin 15 milyon dolarlık yatırım turunda HSG (eski adıyla Sequoia China), GL Ventures, EnvisionX Capital, Palm Drive Capital, Hans Tung, Lu Zhang ve 522 Ventures yer aldı. Clipto'nun yatırım turu hisse karşılığında gerçekleştiriidi. 

2023 yılında kurulan şirketin değerlemesi 250 milyon dolar oldu. ABD merkezli Clipto, yeni yatırımı tüketici cihazlarında çalışacak yapay zeka modelleri ve bilgi işlem altyapısını geliştirmek ve daha fazla yapay zeka ajanıyla entegrasyon sağlamak için kullanacağını açıkladı. 

Hongwen Henry Kang tarafından kurulan şirket, kullanıcıların bilgisayarlarında bulunan video, ses kaydı, görsel, toplantı ve dokümanları yapay zeka ile aranabilir hale getiriyor. Clipto, kullanıcılar dosya adlarını veya klasörleri tek tek incelemek yerine, doğal dil kullanarak aradıkları içeriği tarif edebiliyor ve Clipto ilgili dosyayı ya da videodaki belirli bir anı bulabiliyor.

Platform özellikle çok miktarda video ve ses içeriğiyle çalışan içerik üreticileri, gazeteciler, araştırmacılar, pazarlamacılar, hukukçular ve akademisyenler için tasarlanıyor. Örneğin kullanıcı, yıllar önce kaydettiği bir röportajda belirli bir kişinin söylediği bir sözü arayabiliyor ve doğrudan ilgili dakikaya ulaşabiliyor.

Clipto ayrıca içerikleri özetleyebiliyor, önemli noktaları çıkarabiliyor ve kaynak dosyadaki ilgili bölüme geri yönlendirebiliyor. Clipto'nun önemli özelliklerinden biri ise verileri mümkün olduğunca cihaz üzerinde işleyerek yerel bir yapay zeka hafızası oluşturması.

Kullanıcılar bu hafızayı ChatGPT, Claude ve Cursor gibi yapay zeka araçlarına MCP üzerinden bağlayabiliyor. Böylece kullanıcı, farklı uygulamalardaki kendi dosyaları ve kayıtları hakkında yapay zekaya soru sorabiliyor; sistem de yanıtı ilgili dosya, kişi veya zaman damgasıyla ilişkilendirebiliyor.

Apple ile OpenAI arasındaki ticari sır davasında yeni bir gelişme yaşandı. Apple, eski çalışanı ve şu anda OpenAI'da görev yapan Chang Liu'nun kullandığı MacBook üzerinde gerçekleştirilen ilk adli incelemenin yeni kanıtlar ortaya çıkardığını öne sürdü. Şirket, söz konusu bulguları mahkemeye sunduğu yeni dosyada "şoke edici kanıtlar" olarak nitelendiriyor.

>Hatırlatmak gerekirse Apple, temmuz ayında eski çalışanlarının şirketin ticari sırlarını OpenAI'ın yararına kullanmak üzere çaldığını iddia ederek dava açmıştı. Davanın taraflarından Chang Liu, Apple'da kıdemli sistem elektrik mühendisi olarak çalışıyordu ve ocak ayında OpenAI'a katıldı. Apple'ın iddiasına göre Liu, şirketten ayrılmasının ardından bir güvenlik açığından yararlanarak gizli mühendislik dosyalarına erişmeye devam etti.

Apple'ın MacBook incelemesinde ortaya çıktığını iddia ettiği bulgular

Apple'ın mahkemeye sunduğu yeni belgelerde dört bulgu öne çıkıyor. Şirket, Liu'nun Apple'a ait gizli bir devre şemasını indirmekle kalmayıp bu şemayı OpenAI'daki çalışmalarında kullandığını iddia ediyor. Apple ayrıca Liu'nun Apple'ın üçüncü taraf bulut depolama sistemlerine erişiminin hem kendisi hem de OpenAI'daki diğer kişiler tarafından bilindiğini öne sürüyor.

Şirketin bir başka iddiası ise kanıtların yok edilmesiyle ilgili. Apple'a göre Liu, şirketin kendisi hakkında yürüttüğü dahili soruşturmadan haberdar olduktan sonra OpenAI'daki bir çalışma arkadaşına kanıtların silinmesi için talimat gönderdi. TechCrunch, bu kişinin Yu-Ting Peng olduğunu ve haziran ayında gerçekleşen yazışmada talebi yerine getireceğini belirttiğini aktarıyor.

Apple ayrıca Liu'nun OpenAI'daki çalışmalarında, Apple bünyesinde kullanılan dahili bir mühendislik uygulamasıyla aynı ismi taşıyan bir araç kullandığını iddia ediyor. Ancak yalnızca aracın isminin aynı olmasının, uygulamanın kendisinin Apple'dan alındığını kanıtlamadığını belirtmekte fayda var.

Gizli devre şemasının yapay zeka ajanı tarafından kullanıldığı iddiası

Davadaki dikkat çekici detaylardan biri de yapay zeka agent'larıyla ilgili. Apple'ın iddiasına göre Liu, mart ayında şirketin gizli devre şemalarından birini LTspice isimli elektrik mühendisliği yazılımında çalıştırdı. Aynı dönemde gönderdiği mesajlarda ise kullandığı yapay zeka ajanının LTspice'ı çalıştırmayı ve sonuçları incelemeyi öğrendiğini belirtti.

Apple, ticari sır niteliğindeki bilgilerin bir yapay zeka agent'ına veya modele aktarılmasının özellikle önemli olduğunu savunuyor. Şirkete göre bir yapay zeka sisteminin bu bilgilerden öğrenmesi, söz konusu ticari sırların kullanımını geri döndürülmesi zor ve sürekli yayılabilecek bir hale getirebilir.

Apple'ın devre şemasının kullanıldığını tespit etmesinin arkasında ise iCloud senkronizasyonu bulunuyor. Şirketin aktardığına göre Liu, şemayı bir Mac mini üzerinde kullandı ve buradaki veriler daha sonra iCloud üzerinden incelenen MacBook'a senkronize edildi. Apple şimdi söz konusu Mac mini'ye de erişmek istiyor.

Apple, hızlandırılmış keşif süreci talep ediyor

Yeni bulgular, Apple'ın mahkemeden istediği hızlandırılmış keşif (expedited discovery) sürecinin de merkezinde yer alıyor. Şirket; belgelerin daha erken teslim edilmesini ve OpenAI çalışanları ile yöneticilerinin ifadelerinin daha hızlı alınmasını istiyor. Apple, mevcut delillerin kaybolabileceğini ve davada başka eski çalışanların da yer alabileceğini savunuyor.

Apple ayrıca OpenAI'ın Apple teknolojisine dayalı donanımlar üzerinde çalışmasını dava sonuçlanana kadar engelleyebilecek bir ihtiyati tedbir talep ediyor. Apple'ın ilk dava dosyasına göre 400'den fazla eski Apple çalışanı şu anda OpenAI bünyesinde çalışıyor.

OpenAI'ın ise Apple'ın suçlamalarını daha önce reddettiğini hatırlatalım. Şirket, Liu'nun Apple'dan ayrıldıktan sonraki erişiminin eski çalışma arkadaşlarının yardım talepleriyle bağlantılı olduğunu savunmuş; devam eden erişimin Apple'ın çalışan ayrılıklarında sistem erişimlerini düzgün şekilde kapatmamasından kaynaklandığını öne sürmüştü. Apple ise buna karşılık Liu'nun erişiminin sıradan bir "artık erişim" olmadığını, daha önce bilinmeyen nadir bir kimlik doğrulama açığından yararlanıldığını iddia ediyor.

Avrupa Birliği, teknoloji platformlarına yönelik düzenlemelerinin kapsamını genişletmeye devam ediyor. Avrupa Komisyonu, ChatGPT, Reddit ve Roblox'u Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında en sıkı kurallara tabi hizmetler arasına dahil etti. ChatGPT, "Çok Büyük Çevrim İçi Arama Motoru" (Very Large Online Search Engine - VLOSE) olarak sınıflandırılırken Reddit ve Roblox ise "Çok Büyük Çevrim İçi Platform" (Very Large Online Platform - VLOP) statüsü aldı.

Kararın özellikle ChatGPT açısından dikkat çekici olduğunu söyleyebiliriz. Avrupa Komisyonu, ChatGPT'yi yalnızca bir yapay zeka sohbet botu olarak değerlendirmiyor. Komisyona göre ChatGPT, kullanıcıların sorularıyla etkileşime girmesinin yanı sıra gerektiğinde web üzerinde arama yaparak yanıt üretebildiği için DSA kapsamında bir "hibrit hizmet" ve çevrim içi arama motoru olarak konumlanıyor. Böylece üretken yapay zeka servislerinin mevcut platform düzenlemeleri altında nasıl değerlendirileceğine ilişkin önemli bir örnek de ortaya çıkmış oluyor.

ChatGPT'nin AB'de 159 milyon aylık kullanıcısı bulunuyor

DSA kapsamında bir platformun veya arama motorunun "çok büyük" olarak sınıflandırılması için Avrupa Birliği'nde aylık ortalama en az 45 milyon kullanıcıya ulaşması gerekiyor. Bu rakam, AB nüfusunun yaklaşık yüzde 10'una karşılık geliyor.

OpenAI'ın paylaştığı verilere göre ChatGPT'nin arama özelliği, Mart 2026'da sona eren altı aylık dönemde Avrupa Birliği'nde aylık ortalama yaklaşık 159 milyon aktif kullanıcıya ulaştı. Reddit'in AB'deki aylık kullanıcı sayısı 57,2 milyon, Roblox'un ise yaklaşık 48 milyon seviyesinde bulunuyor. Böylece üç hizmet de DSA'nın belirlediği 45 milyon kullanıcı eşiğini aşmış durumda.

Komisyonun kararının ardından şirketlerin yeni yükümlülüklere uyum sağlamak için dört aylık süreleri bulunuyor. Avrupa Komisyonu'nun güncel duyurusuna göre ek DSA yükümlülüklerinin 2027'nin başına kadar yerine getirilmesi gerekiyor.

Şirketlerin sistemik riskleri değerlendirmesi gerekecek

ChatGPT, Reddit ve Roblox'un yeni statüleri, şirketlerin içerik moderasyonu konusunda daha fazla sorumluluk üstlenmesinin yanı sıra platformların algoritmalarından kaynaklanan sistemik riskleri düzenli olarak değerlendirmesini ve bu riskleri azaltacak önlemler almasını da gerektiriyor.

Bu kapsamda şirketlerin yasa dışı içeriklerin yayılması, çocukların korunması, kullanıcıların fiziksel ve zihinsel sağlığı, temel haklar, seçim süreçleri ve kamu güvenliği gibi alanlarda hizmetlerinin yaratabileceği riskleri analiz etmesi gerekiyor. Ayrıca platformların bağımsız denetimlerden geçmesi ve düzenleyici kurumlarla veri paylaşması gerekiyor. Buna ek olarak şirketlerin onaylanmış araştırmacılara belirli platform verilerine erişim sağlaması da gerekmekte. 

Ayrıca DSA'nın büyük platformlardan tavsiye algoritmaları konusunda daha fazla şeffaflık talep ettiğini de belirtelim. Kullanıcı profillemesine dayanmayan bir öneri sistemi seçeneği sunulması ve reklamların daha şeffaf hale getirilmesi de düzenlemenin getirdiği yükümlülükler arasında. Yasa, çocuklara yönelik hedefli reklamları ve kullanıcıların cinsel yönelim, din, etnik köken veya siyasi görüş gibi hassas kişisel özelliklerine dayanan reklam hedeflemesini de kısıtlıyor.

ChatGPT ve Reddit'in DSA kapsamındaki denetiminde Avrupa Komisyonu, İrlanda'nın dijital hizmetler koordinatörü Coimisiún na Meán ile birlikte çalışacak. Roblox tarafındaki ulusal koordinatör ise Hollanda Tüketiciler ve Piyasalar Kurumu olacak. Son üç hizmetin eklenmesiyle DSA'nın en sıkı düzenleme kategorisine giren platform ve arama motorlarının toplam sayısı 28'e yükseldi.

DSA'ya uyulmaması durumunda şirketlere küresel yıllık cirolarının yüzde 6'sına kadar para cezası uygulanabiliyor. Avrupa Birliği'nin son dönemde düzenlemeyi aktif biçimde uyguladığını da belirtelim. Paylaşılan bilgilere göre; DSA kapsamında bugüne kadar verilen cezaların toplamı yaklaşık 870 milyon euroya ulaşırken, bunlar arasında AliExpress'e temmuz ayında verilen 550 milyon euroluk ceza da bulunuyor.