TÜRKONFED 27. İş Dünyası Zirvesi’nin Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın katılımıyla gerçekleştirilen ikinci gününde ekonomik güvenlik, Orta Vadeli Program ve barış ortamının bölgesel kalkınmaya etkisi ele alındı. TÜRKONFED Yönetim Kurulu Başkanı Süleyman Sönmez, bölge kalkındıkça ortaya çıkacak barış temettüsünün tüm toplumun ortak refahına dönüşeceğini söyledi. FIRATSİFED Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Yasemin Açık ise Elazığ, Malatya, Bingöl ve Tunceli’yi kapsayan Yukarı Fırat Havzası’na özel bir kalkınma planının hazırlanmasında FIRATSİFED’e görev verilmesi talebini Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz’a iletti.

Türk İş Dünyası Konfederasyonu (TÜRKONFED) tarafından Fırat Sanayi ve İş Dünyası Federasyonu (FIRATSİFED) ev sahipliğinde gerçekleştirilen 27. İş Dünyası Zirvesi’nin ikinci günü, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın katılımıyla düzenlendi. Yılmaz, programın açılış oturumunda bir konuşma yaptı. Elazığ Valisi Numan Hatipoğlu ve Elazığ Belediye Başkanı Şahin Şerifoğulları da zirvenin açılış konuşmacıları arasında yer aldı. Kamu, yerel yönetimler, iş dünyası ve sivil toplum temsilcilerini Elazığ’da bir araya getiren ‘Kalıcı Belirsizlik Çağında Ekonomik Dayanıklılık’ temalı zirvede, ekonomik güvenlik, barışın kalkınmaya etkisi, Orta Vadeli Program (OVP), KOBİ’lerin dünyaya açılması ve küresel iş birlikleri değerlendirildi.

Süleyman Sönmez: “Önceliğimiz üretim kapasitesinin korunması olmalı”

TÜRKONFED Yönetim Kurulu Başkanı Süleyman Sönmez, finansal kırılganlıkların azalma eğiliminde olduğunu ancak iş dünyasının yatırım ve üretim planları açısından enflasyon patikası, maliye politikası ve yönetilen fiyatların birbirini desteklemesinin kritik önem taşıdığını belirtti. Yeni OVP’de belirlenen reform başlıklarının iş dünyasının işaret ettikleriyle örtüştüğüne, öncelikli konunun ise üretim kapasitesinin korunması olduğuna dikkat çeken Sönmez, “Yıl içerisinde açıklanan kredi destek paketleri gibi politikaların meyvelerini vermesini sabırsızlıkla bekliyoruz. İhracat ve yatırım yapan işletmelere, hedefli ve geçici araçlarla nefes alanı açılmaya devam edilmesini önemli buluyoruz. Öte yandan dünya yeniden sanayileşmenin yollarını ararken dezenflasyon sürecinin üretim mirasımızı aşındırması stratejik bir risk oluşturur. Sanayisizleşmenin; nitelikli istihdamın zayıflaması, orta sınıfın daralması, gençlerin ve kadınların iş gücüne katılımının sınırlanması ve bölgesel eşitsizliklerin sürmesi gibi toplumsal sonuçları da olur. Bu nedenle üretimi korumak, toplumsal güveni ve dayanıklılığı da korumak demektir” dedi.

Neyin ne kadar üretildiği kadar nerede üretildiğinin de önemli olduğunun altını çizen Sönmez, Anadolu’ya sanayi göçü planının, bu süreçte üretim gücünü ülke geneline yayacak çok önemli bir adım olduğunu dile getirdi.

“Barış temettüsü ortak refaha dönüşecek”

Kalkınma yolunda atılan en hayati adımlardan birinin de barış olduğunu kaydeden Sönmez şöyle devam etti; “Uzun süre güvenlik riski altında kalan bölgelerde, zaten var olan ama kullanılamayan kapasitenin üzerindeki fren artık kalkıyor. Bölge kalkındıkça ortaya çıkacak barış temettüsü, tüm toplumun ortak refahına dönüşecektir. Bu sürecin yarattığı iklimin, demokrasimizin işleyişini güçlendirecek daha geniş bir reform gündemine taşınarak Türkiye’nin ortak geleceğine duyduğumuz güveni daha da büyüteceğini umuyoruz.”

Prof. Dr. Yasemin Açık: “Bölgemize özel bir kalkınma planına ihtiyacımız var”

Zirvenin ilk gününde iş dünyasını Elazığ, Malatya, Bingöl ve Tunceli’yi kapsayan Yukarı Fırat Havzası’na yatırım yapmaya davet eden TÜRKONFED Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı ve FIRATSİFED Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Yasemin Açık, ikinci gün ise barış ortamının açtığı ekonomik alanın bölgesel bir kalkınma planıyla değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Yukarı Fırat Havzası’nın üretim ve yatırım önceliklerinin ortak bir çalışma yapısıyla belirlenmesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Açık, planın hazırlanmasında FIRATSİFED’e görev verilmesi talebini Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’a şu sözlerle iletti; “Bölgede yeni bir dönem başladı. Devletimizin sağladığı teşvikler de son derece kıymetli. Şimdi bölgemizin gerçeklerine göre hazırlanmış, özel bir kalkınma planına ihtiyacımız var. Dört ilimizin güçlü olduğu sektörleri, yatırım önceliklerini ve ihtiyaçlarını birlikte belirleyelim. Kamu, yerel yönetimler, iş dünyası, üniversiteler ve sivil toplumun aynı masada olduğu ortak bir çalışma yapısı kuralım. FIRATSİFED olarak sahadaki birikimimizle bu çalışmaya katkı vermeye ve üzerimize düşen sorumluluğu almaya hazırız.”

“Hem sanayimizi hem de hizmetlerimizi yüksek katma değerli hale getirmeliyiz”

Prof. Dr. Açık ayrıca, kalıcı belirsizlikler çağında büyümenin hızı kadar niteliğinin de önem kazandığını ifade ederek, “Bir ülkenin dayanıklılığının belkemiği üretimdir, özellikle de sanayidir. Bu nedenle günümüz koşullarını da göz önüne bulundurarak sanayimizi daha güçlü bir şekilde ileriye taşımalı, bununla birlikte hizmetlerimizi de yüksek katma değerli hale getirmeliyiz. Çünkü geleceğin zengin ülkeleri yalnızca çok mal üreten değil; bilgiyi, tasarımı ve katma değerli hizmeti dünyaya satabilen ülkeler olacak. Türkiye’nin hedefi, bu ikisini birleştirmek olmalıdır” açıklamasında bulundu.

Ozan Diren: “Para ve maliye politikalarının yanında reform ve sanayi politikası ayağını da tamamlamalıyız”
TÜSİAD Başkanı Ozan Diren, “Son üç yıldır makroekonomik dengelenme ve istikrar arayışındayız. Enflasyonla mücadele bu çerçevenin vazgeçilmezi. Ancak kalıcı başarı için para ve maliye politikalarının yanında reform ve sanayi politikası ayağını da tamamlamalıyız. Talep koşullarını dengelerken orta vadede üretim kapasitesini, verimliliği ve teknolojik yetkinliği artırmak zorundayız. Sanayimizin, kayıtlı istihdamın ve ihracatımızın nefes alanını genişletmeliyiz. Elbette teknoloji, inovasyon, enerji verimliliği, sürdürülebilirlik ve nitelikli istihdam da rekabetçiliğin asli unsurları. Ama maliyetler kalıcı biçimde bozulduğunda şirketlerin bu alanlara yatırım yapma gücü de zayıflar. Dezenflasyon hedefini korurken üretim, ihracat ve dönüşüm yatırımları için hedefli, seçici, şeffaf ve ölçülebilir finansman imkânları oluşturmalıyız. Desteklerin başarısını kullandırılan kaynakla değil; verimlilik, ihracat, teknoloji, enerji tasarrufu ve kayıtlı istihdam üzerindeki etkisiyle ölçmeliyiz” dedi.

“Anadolu’nun kapasitesini harekete geçirmek ülkemizin ekonomik dayanıklılığını da güçlendirecektir”
Küresel ekonomide jeopolitik, teknolojik ve maliyet esaslı baskıların giderek arttığını vurgulayan Diren şöyle devam etti; “Sanayimizde uzun vadeli dayanıklılık için kamunun liderliğinde ve iş dünyası paydaşlarının iş birliğiyle 10-15 yıllık bir sanayi stratejisini planlamalıyız. Hangi pazarlarda derinleşeceğimizi, hangi teknolojilerde yetkinlik oluşturacağımızı, hangi sektörlerde ve hangi bölgelerde ölçek büyüteceğimizi netleştirmeliyiz. Bir girişimcinin finansmana, bir işletmenin nitelikli iş gücüne ve dijital altyapıya erişimi, bulunduğu şehre göre değişiyorsa ülkemizin bütün potansiyelinden yararlanmamız mümkün olmaz. Elazığ’ın ve Anadolu’nun her şehrinin üretim, girişimcilik ve insan kaynağı kapasitesini harekete geçirmek; yalnızca yerel kalkınmayı değil, ülkemizin ekonomik dayanıklılığını da güçlendirecektir. Bunun için öngörülebilir bir yatırım ortamı da hayati önemdedir. Hukuk güvenliğinin, şeffaflığın, rekabetin, liyakatin ve kurumsal öngörülebilirliğin güçlendiği bir zemin; yatırımı, inovasyonu ve uluslararası yatırım girişini destekler.”

“Terörün sona ermesi ve huzurun kalıcı tesisi her şeyden önce bölgede gençlerin gelecek umudunu artırır”
Diren sözlerini, “Ülkemizde terörün sona ermesi ve huzurun kalıcı tesisi her şeyden önce bölgede gençlerin gelecek umudunu artırır. Demokratik kurumlar ve hukukun üstünlüğü, ekonomik koşullarda iyileşme ve gelir adaleti, dengeli bölgesel kalkınma, eğitim, sağlık ve temiz bir çevre gibi unsurlar toplumsal güveni ve dayanıklılığı yükseltir. Sona eren terörün ardından temennimiz; demokratik ve ekonomik kalkınmayı hızlandıracak kapsamlı bir reform gündeminin hayata geçmesi ve bölgede yatırım ortamının güçlenmesidir” diyerek tamamladı.

Ömer Aras: “Yerelde güçlü olacağız ki dünyaya daha güçlü bağlanalım”

nbsp;

Zirvenin konuk konuşmacısı TÜSİAD Yüksek İstişare Konseyi Başkanı Ömer Aras ise yeni dönemde verimlilik kavramının da yeniden tanımlanması gerektiğini söyleyerek, “Yeni dünyada en verimli şirket yalnızca en düşük maliyetle çalışan şirket değildir. Şok geldiğinde üretmeye devam edebilen şirkettir. İşte bu bizi dayanıklılığın temel unsurlarından birine getiriyor: Çeşitlilik. Enerji kaynaklarını çeşitlendirmek. İhracat pazarlarını çeşitlendirmek. Tedarikçileri çeşitlendirmek. Üretim merkezlerini çeşitlendirmek. Teknoloji kaynaklarını çeşitlendirmek. Çünkü çeşitlilik dayanıklılık yaratır. İşte tam burada yerelin gücü devreye giriyor. Türkiye’nin dayanıklılığını sadece merkezden inşa edemeyiz. Çünkü Türkiye’nin ekonomik gücü tek bir yerde değil. Türkiye’nin ekonomik gücü yaygın. Bursa’da otomotiv var. Denizli’de tekstil var. Gaziantep’te güçlü bir sanayi kültürü var. Diyarbakır’da tarım var, tarıma dayalı sanayi potansiyeli var. Kayseri’de girişimcilik var. Ege’de tarım, sanayi ve ihracat var. Akdeniz’de turizm, enerji ve lojistik var. Ve bugün bulunduğumuz Elazığ’ın da kendine özgü çok önemli kaynakları var. İşte bu çeşitlilik Türkiye’nin büyük avantajlarından biridir” şeklinde konuştu.

Aras konuşmasında şu ifadeyi kullandı; “Burada yerelin gücü derken içe kapanmayı kastetmiyorum. Tam tersine. Yerelde güçlü olacağız ki dünyaya daha güçlü bağlanalım. Yerel tedarikçilerimizi geliştireceğiz. Ara malı üretimimizi artıracağız. Bölgesel kümelenmeler oluşturacağız. Teknolojiyi Anadolu’daki KOBİ’lere etkin götüreceğiz. Ve bütün bunları küresel değer zincirlerine bağlayacağız. Çünkü bugün dünyada şirketler artık yalnızca, “En ucuz nerede üretebilirim” diye sormuyor. Aynı zamanda, “En güvenli nerede üretebilirim” diye soruyor. Bugün küresel şirketler, ‘reshoring’, ‘nearshoring’ ve ‘friend-shoring’ kavramlarını konuşuyor. Bunların ortak paydası tek bir şey: Coğrafya yeniden önem kazanıyor. Yakınlık yeniden değer kazanıyor. Güvenilir üretim ön plana çıkıyor. Bu Türkiye için çok önemli bir fırsat. Ama coğrafi avantaj tek başına yetmez. Avantajı değere dönüştürecek yerel kapasiteye ihtiyacımız var. Yerelin gücü, sahip olduğumuz kaynakların toplamı değildir. O kaynaklardan yaratabildiğimiz değerin toplamıdır.”

Ömer Aras şu ifadeleri kullandı; “Yerelin bilgisini merkezin imkânlarıyla buluşturmak zorundayız. Merkez her şehrin sorununu bilemez. Yerel de her sorunu tek başına çözemez. İyi sistem, bu ikisinin birbirini dinlediği sistemdir. İşte TÜRKONFED gibi yapılar bu nedenle çok değerli. Çünkü yerelin sesini merkeze taşırken ulusal stratejileri de yerele taşıyorlar.”

Aras, Elazığ’ın örnek olabileceği bir konu daha olduğunu ifade ederek, “2020 depreminde Elazığ büyük bir darbe aldı. Canlarımızı kaybettik. Binalar yıkıldı. Ekonomik ve sosyal hayat zarar gördü. Ama Elazığ yeniden ayağa kalktı. Çünkü dayanıklılık, hiç darbe almamak değildir. Dayanıklılık, darbe aldıktan sonra yeniden ayağa kalkabilmektir. Hatta daha da önemlisi: Sadece eskisini yeniden yapmak değil, daha iyisini inşa edebilmektir” sözlerini sarf etti.

İş dünyasının liderleri ekonomik dayanıklılığı konuştu

Zirve kapsamında düzenlenen ‘Kalıcı Belirsizlik Çağında Ekonomik Dayanıklılık’ başlıklı panel, SÜTAŞ Yönetim Kurulu Başkan Vekili Serpil Veral, ODE Yalıtım Yönetim Kurulu Başkanı Orhan Turan ve Vestel Şirketler Grubu Başkanı Gökhan Sığın’ın katılımıyla gerçekleşti. Ekonomik dayanıklılığın iş dünyası açısından farklı boyutlarıyla değerlendirildiği zirvede, Columbia Üniversitesi Profesörü ve Ekonomist Jeffrey D. Sachs’ın video mesajına da yer verildi. Sachs mesajında, zirvenin teması olan ekonomik dayanıklılığın Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu’nda yapılan görüşmelerin de tam merkezinde aldığına dikkat çekerek, dayanıklı bir geleceği inşa etmenin yolunun sürdürülebilir kalkınmayı gerçekleştirmekten geçtiğini söyledi. Sachs, Türkiye’nin bu alanda öncü olduğu alanları ise yeşil enerji, sıfır atık ekonomisi, bilim ve teknoloji temelli bir ekonomi ile küresel bağlantısallık olarak sıraladı.

Zirvenin son bölümündeki konsey oturumu ise TÜRKONFED Yüksek Danışma Kurulu Başkanı Sefa Targıt’ın açılış konuşmasıyla başladı. Kurumdaki çalışmaların ve gelecek hedeflerinin değerlendirildiği oturumun moderatörlüğünü, TÜRKONFED Yönetim Kurulu Başkanı Süleyman Sönmez ve FIRATSİFED Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Yasemin Açık üstlendi.

nbsp;

Buna göre, yarın güneybatı kesimlerde beklenen sağanak ve gök gürültülü sağanağın, öğle saatlerinden itibaren Muğla, Antalya, Aydın, Denizli, Uşak ve Burdur çevreleri ile Manisa'nın ve İzmir'in güneydoğu kesimlerinde kuvvetli, Afyonkarahisar ve Isparta çevrelerinde kuvvetli ve yer yer çok kuvvetli olacağı tahmin ediliyor.

Vatandaşların ani sel, su baskını, yerel dolu yağışı, yıldırım, ulaşımda aksamalar ve yağış anında kuvvetli rüzgar gibi olumsuzluklara karşı dikkatli ve tedbirli olması isteniyor.

Gürlek, NSosyal hesabından, "Vatandaşımızın hukukuna sahip çıkıyoruz" başlığıyla yaptığı açıklamada, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın yakından takip ettiği fon soruşturmasında önceliklerinin vatandaşların haklarını korumak, birikimlerinin istismar edilmesine izin vermemek ve uğradıkları mağduriyetlerin kanunun öngördüğü koşullar çerçevesinde giderilmesini sağlamak olduğunu vurguladı.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Aklama Suçları Soruşturma Bürosunca, "suç işlemek amacıyla örgüt kurma-üye olma", "nitelikli dolandırıcılık", "suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama" ve "Sermaye Piyasası Kanunu'na muhalefet" suçları kapsamında yürütülen soruşturmada, para hareketlerinin tüm yönleriyle ortaya çıkarılmasına yönelik çalışmaların sürdüğünü belirten Gürlek, şunları kaydetti:

"Bu kapsamda bugün yeni bir adım daha atılmış, 1 Temmuz-16 Eylül tarihleri arasındaki fonlardan para çıkışları en yüksek tutardan başlamak üzere incelenerek 46 tüzel kişi, 18 fon ve 42 gerçek kişinin mal varlığı dondurulmuş, haklarında daha önce herhangi bir tedbir bulunmayan 37 şüpheli hakkında yurt dışına çıkış yasağı şeklinde adli kontrol tedbiri uygulanmıştır. Bu kapsamda devir, temlik, satış, bağış, ipotek ve rehin tesisi, hesap kapatma, yüksek tutarlı nakit çekimi, EFT/havale ve mal varlığını azaltıcı diğer işlemlerin önlenmesi, sermaye piyasası araçlarının dondurulması ve şüpheli işlemlerin gecikmeksizin adli makamlara bildirilmesi amacıyla ilgili tüm kurum ve kuruluşlara müzekkereler yazılmıştır."

"Paranın izini sonuna kadar süreceğiz"

Gürlek, soruşturma konusu malvarlığı değerlerinin kaçırılmasına, el değiştirmesine veya üçüncü kişiler üzerine geçirilmesine imkan vermemeyi, suçtan elde edildiği tespit edilen değerleri güvence altına almayı ve mağdur vatandaşların haklarına kavuşmasını sağlamayı amaçladıklarına dikkati çekerek, "Para hangi hesaba aktarılmış, malvarlığı hangi şirketin veya kişinin üzerine geçirilmiş olursa olsun izini sonuna kadar süreceğiz. İyi niyetli vatandaşlarımızın yılların emeğiyle oluşturduğu birikimlerin birtakım kişi ve yapılar tarafından istismar edilmesine asla müsaade etmeyeceğiz." ifadelerine yer verdi.

Hukuka aykırı işlemleri ve bağlantılarını ortaya çıkaracaklarını, kanunun öngördüğü şartlar çerçevesinde mağdurların haklarının korunması için gereken bütün hukuki tedbirleri kararlılıkla uygulayacaklarının altını çizen Gürlek, şöyle devam etti:

"Vatandaşımızın hakkını, emeğini ve birikimini korumak için hukukun bize verdiği bütün imkanlarla sonuna kadar mücadele edeceğiz."

nbsp;

Talip Yılmaz tyilmaz@ekonomist.com.tr
Sibel Atik satik@ekonomist.com.tr

Yine bu yıl önemli varlık satışları veya satın almaları dikkat çekti. Ekonomi yönetiminin enflasyon odaklı politikasıyla birlikte sanayi kesiminde düşük kur ve maliyet baskısı artarak devam ediyor. Bu durum şirketlerin kârlılıklarını olumsuz etkilemeyi sürdürüyor. Dünyada da koruma duvarları ve özellikle en önemli ihracat pazarımız AB ekonomisinde yavaşlama da servetleri etkilemeyi sürdüyor.

Nakit varlığı yüksek şirketler, savunma sanayi başta olmak üzere katma değerli üretim yapan şirketler, yine Hazine garantili yap işlet devret projeleri devam eden şirketler iyi performans sergilerken, şirket sahipleri de listede yükselişini sürdürüyor. Tüm bunlar eşliğinde listeye bu yıl giren isimler ise Eksim Holding’in patronu olan Tivnikli Ailesi, Reysaş Grubu’nun patronu Durmuş Döven ve Özak Grubu’nun patronu Ahmet Akbalık oldu.

Haberin ayrıntıları Ekonomist’in bu haftaki sayısında.

Dr. Can Sözer
EY Türkiye Vergi Bölümü - Şirket Ortağı (can.sozer@tr.ey.com)

22 Ocak 2022 tarihinde yayımlanan 7351 Sayılı Kanun ile; 1 Ocak 2022 tarihinden itibaren üreticilerin münhasıran üretim faaliyetinden elde ettikleri kazançlarına, kurumlar vergisi oranının 1 puan indirimli uygulanmasına yönelik düzenlemede bulunulmuştu. Böylece, bir sonraki bölümde belirtilen, 7582 Sayılı Kanun ile yapılan düzenleme öncesinde üretim faaliyetlerinden elde edilen kazançlar için geçerli indirim 1 puan (genel oran olan yüzde25 üzerinden vergilendirilen kurumlar geçerli oran yüzde 24) şeklindeydi.

04.06.2026 tarihinde yayımlanan 7582 sayılı Kanun’un 8’inci maddesiyle; kurumların 2027 yılı ve izleyen vergilendirme dönemlerinde elde edilen kazançlarına uygulanmak üzere; münhasıran üretim faaliyetlerinden elde ettikleri kazançları için kurumlar vergisi oranı yüzde 12,5 olarak belirlenmiştir.

04.07.2026 tarihinde yayımlanan 26 Sıra No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği ile 1 Sıra No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği’nin 32.1.2.6 bölümü güncellenmiş; konuyla ilgili ayrıntılı açıklamalara yer verilmiştir. Bu açıklamalar da dikkate alınarak, izleyen bölümlerde üretim faaliyetlerinden elde edilen kazançlarda indirimli kurumlar vergisi uygulamasının bazı ayrıntılarına yer verilecektir.

Üretim faaliyetlerinin kapsamı

Üretim faaliyetinden elde edilen kazançlarda kurumlar vergisi oranının indirimli olarak uygulanabilmesi için ilgili kurumun sanayi sicil belgesine sahip olma ve fiilen üretim faaliyetiyle iştigal etme şartlarını birlikte sağlaması gereklidir. Sanayi sicil belgesine sahip mükelleflerin, bu belge kapsamında yürüttükleri yazılım, bilişim ve benzeri üretim faaliyetlerinden elde ettikleri kazançların da indirimli oran kapsamında değerlendirilmesi mümkündür. Zirai üretim faaliyetiyle iştigal eden kurumların ise uygulamadan yararlanmak için Tarım ve Orman Bakanlığı’ndan alınmış çiftçi kayıt belgesi, gıda işletmesi kayıt belgesi ve işletme onay belgelerinden (üretici belgesi) herhangi birine sahip olması ve fiilen üretim faaliyetiyle iştigal etmesi şartlarını birlikte sağlamaları gerekmektedir.

Ayrıca, hangi faaliyetlerin üretim faaliyeti kapsamında değerlendirileceğine dair Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 09.09.2025 tarih ve 62030549-125-1129645 sayılı özelgesindeki açıklamalara bakılması da faydalı olacaktır. Özelgeye bakıldığında, Vergi İdaresi’nce, üretim faaliyetleri kapsamında indirimli oran uygulamasına yönelik, Sanayi Sicili Kanunu’ndaki tanımlara bağlı bir değerlendirme yapıldığı görülmektedir. Sanayi Sicili Kanunu’nun 1’inci maddesine göre; bir maddenin vasıf, şekil, hassa veya terkibini makine, cihaz, tezgâh, alet veya diğer vasıta ve kuvvetlerin yardımı ile veya sadece el emeği ile kısmen veya tamamen değiştirmek veya bu maddeleri işlemek suretiyle devamlı ve seri halinde imal veya istihsal eden yerlerle madenlerin çıkarılıp işlendiği yerler “sanayi işletmesi”, buralarda yapılan işler “sanayi işleri” ve buraları işletenler “sanayici” sayılacaktır. Aynı madde uyarınca, devamlı ve seri halinde tamirat yapan müesseselerle elektrik veya sair enerji istihsal eden santraller, gemi inşaatı gibi büyük inşaat yerleri ile bilişim teknolojisi ve yazılım üreten işletmeler de sanayici tanımına dahildir.

Öte yandan, üretim faaliyetinin belirli safhalarında dışarıdan fason hizmet satın alınarak üretilen ürünlerden elde edilen kazançlar için de kurumlar vergisi oranının indirimli uygulanması mümkündür. Söz konusu kazançların bu kapsamda değerlendirilebilmesi için 1 Sıra No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği’nin 32.1.2.6.1. bölümünde yer alan şartların sağlanması gerekir.

İndirimli orana tabi kazancın tespiti

İndirimli oran uygulaması, üreticilerin münhasıran üretim faaliyetinden elde ettikleri kazançları için geçerlidir. Bu kapsamda, üreticilerin üretim dışı faaliyetlerinden (örneğin ticari mal alım-satımı) elde ettikleri kazançlar kapsam dışındadır.

Birden fazla konuda üretim faaliyetinde bulunan mükelleflerin üretimden elde ettikleri kazancın tespitinde, üretim faaliyetlerinden elde edilen kazançlar (varsa üretimden doğan zararlarla) bir bütün olarak değerlendirilmelidir. Mükelleflerin üretim faaliyetlerinin yanı sıra diğer faaliyetlerinden elde ettiği kazançlar bulunması halinde, yüzde 12,5 oranında vergiye tabi olacak matrah, fiilen yapılan üretimden elde edilen kazancın ticari bilanço kârı içindeki payı esas alınarak tespit edilecektir. Bu şekilde hesaplanan ve yüzde 12,5 oranı uygulanacak kazanç, gerek üretimden elde edilen kazancı gerekse ilgili dönem safi kurum kazancını aşmamalıdır.

Üretim faaliyetleri ile bu kapsama girmeyen işlerin birlikte yapılması halinde, indirim uygulanacak üretim kazancına ilişkin hasılat, gider ve maliyet unsurlarının ayrı olarak tespit edilmesi esastır. Dolayısıyla, söz konusu hasılat, maliyet ve gider unsurlarının; ayrı ayrı izlenmesi, diğer faaliyetlerle ilişkilendirilmemesi ve kayıtların da bu ayrımı sağlayacak şekilde tutulması gereklidir.

Gider ve maliyet unsurlarının ayrı hesaplarda izlenmek suretiyle tespitinin mümkün olmadığı hallerde ise müşterek genel giderler, indirim kapsamında olan faaliyetler (üretim faaliyetleri) ile indirim kapsamında olmayan faaliyetler arasında uygun bir dağıtım anahtarı tespit edilerek dağıtılabilecektir. Müştereken kullanılan tesisat, makine ve ulaştırma vasıtalarına ilişkin amortismanların ise bunların her bir işte kullanıldıkları gün sayısına göre dağıtımının yapılması gerekmektedir. Hangi işte ne kadar süreyle kullanıldığı tespit edilemeyen sabit kıymetlere ilişkin amortismanlar ise müşterek genel giderlerle birlikte dağıtıma tabi tutulacaktır.

Sonuç

Kurumlar vergisinin esas itibarıyla tek oran olarak uygulanması söz konusuyken, belli faaliyetlerin teşvikine yönelik olarak indirimli vergi uygulamaları son dönemde mevzuatımızda yaygın şekilde yerini almıştır. Bunlardan birisi de üretim faaliyetlerinden elde edilen kazançlara uygulanacak indirimli orandır. Halihazırda bu kazançlar için bir puanlık indirim (yüzde 24 vergi oranı) söz konusuyken, 1 Ocak 2027’den itibaren söz konusu kazançlar yüzde 12,5 oranında kurumlar vergisine tabi olacak ve üretim faaliyetlerine sağlanan vergi teşviki önemli ölçüde artacaktır.

Münhasıran üretim faaliyetlerinden elde edilen kazançların doğru tespit edilmesi, sağlanan teşvikin doğru ölçülerde kullanılması ve uygulamada risk alınmaması adına önemlidir. Özellikle, üretim faaliyetleri ile üretim faaliyeti dışındaki işleri birlikte yapan şirketlerin; indirim uygulanacak üretim kazancına ilişkin hasılat, gider ve maliyet unsurlarının ayrı ayrı izleyecek, diğer faaliyetlerle ilişkilendirmeyecek ve kayıtların da bu ayrımı sağlayacak şekilde tutulmasını sağlayacak muhasebe ve finansal raporlama sistemlerini kurması bir gereklilik olarak ortaya çıkmaktadır.

Ayrıca, müşterek genel giderlerin dağıtımında kullanılacak dağıtım anahtarlarının doğru şekilde tespiti önem arz etmektedir. Bu kapsamda, şirketlerin üretim kazanç hesaplamalarını (ve dolayısıyla indirimli orana tabi kurumlar vergisi matrahı hesaplamalarını) ayrıntılı olarak incelemeleri ve gerekiyorsa muhasebe ve finansal raporlama sistemlerini, bu kazançların tespitindeki yasal gereklilikler bağlamında gözden geçirmeleri yerinde olacaktır.

Son olarak, üretim faaliyetlerinden elde edilen kazançlar için 2027 yılından itibaren geçerli yüzde 12,5 vergi oranının, 2026 yılında hazırlanacak mali tablolara etki edebileceğini belirtmek gerekir. Türkiye Muhasebe Standardı (TMS) 12 kapsamında ertelenmiş vergi hesaplamaları yapılırken, belirlenen yeni indirimli oranın dikkate alınması söz konusudur. Ayrı bir yazının konusu olmakla birlikte; Türkiye Finansal Raporlama Standartları’na (TFRS) göre hazırlanacak mali tablolardaki ertelenmiş vergi hesaplamaları açısından konunun önemini azımsamamak gerekir.

Kırsalda kalkınmanın yolu bugün yalnızca üretmekten değil, üretilen değeri geliştirmek, doğru anlatmak, yeni pazarlara ulaştırmak ve teknolojiyle güçlendirmekten geçiyor. Trendyol ve UNDP iş birliğiyle hayata geçirilen Yarının Köyleri Projesi, bu anlayışla kırsalda yaşayan farklı kesimleri yeni bilgi, beceri ve deneyimlerle buluşturuyor.

Yaz ayları boyunca Yarının Köyleri dijital merkezlerinin gündemi oldukça yoğundu. Türkiye’nin pek çok bölgesinde düzenlenen eğitimlerle üreticilere, kooperatiflere ve işletmelere markalaşma, işletme yönetimi ve dijitalleşme konularında yeni beceriler kazandırıldı. Bu yaz üretimde ve pazarlamada yapay zekâ araçlarının nasıl kullanılabileceğini öğreten programlar eğitime dahil edilirken, çocuklar dijital merkezlerde klasik müzikle tanıştı.

Üretimden Markaya Kapsamlı Bir Yolculuk

Yarının Köyleri yaz dönemi eğitimlerinin önemli başlıklarından biri de kırsaldaki üretici, kooperatif ve işletmelerin geliştirdikleri ürünleri sürdürülebilir bir ticari yapıya dönüştürmelerine yönelik eğitimler oldu.

Temmuz ayında İzmir Ulamış ve Sakarya Taraklı Dijital Merkezlerinde başlayan, ardından Hatay, Denizli İnceler ve Diyarbakır Bağıvar’da devam eden eğitimler; markalaşma, dijitalleşme, ürün geliştirme ve işletme yönetimi gibi alanlara odaklandı. Temel ve ileri düzey modüllerden oluşan eğitimlerde katılımcılar ürün ve hizmetlerini daha etkili tanıtmanın, dijital kanallardan yeni müşterilere ulaşmanın, gelir getirici faaliyetlerini planlamanın ve kaynaklarını daha verimli kullanmanın yollarını öğrendi.

Eğitimlerini tamamlayan kooperatif ve işletmelere, proje kapsamında geliştirdikleri katma değerli ürünleri Trendyol’daki Yarının Köyleri Butiği aracılığıyla tüketicilerle buluşturma fırsatı da sunuluyor.

Yapay Zekâ Kırsaldaki Üreticinin de Hizmetinde

Bu yaz Yarının Köyleri’nin eğitim programına günümüzün en hızlı gelişen teknolojilerinden yapay zekâ ile ürün geliştirme ve satışa hazırlama eğitimi de eklendi. Eğitim kapsamında üretici, kooperatif ve işletmeler yapay zekâ araçlarıyla ürün ve pazar araştırması yapmayı, ürün görsellerini iyileştirmeyi ve farklı dijital iletişim kanallarında kullanılabilecek kampanya içerikleri hazırlamayı öğreniyor. Böylece yapay zekâ, yalnızca büyük şirketlerin ya da teknoloji ekiplerinin kullandığı bir araç olmaktan çıkarak, kırsaldaki üreticinin ürününü geliştirme, anlatma ve pazara hazırlama gibi iş süreçlerine yol gösteriyor.

13 Temmuz’da İzmir Ulamış Dijital Merkezi’nde başlayan eğitimler Denizli ve Sakarya’nın ardından eylül ayından itibaren Diyarbakır, Adana ve Hatay’da devam edecek.

Dijital Merkezlerde Çocuklar Müzikle, Doğayla, Beceriyle ve Farkındalıkla Tanıştı

Yarının Köyleri’nin dijital merkezleri, bu yaz çocukları farklı kültür ve sanat deneyimleriyle buluşturan etkinliklere de ev sahipliği yaptı. Bu kapsamda gerçekleştirilen Müzikli Hikaye Atölyesi; Adana Kürkçüler, Denizli İnceler, İzmir Ulamış Dijital Merkezlerinin ardından 4 Ağustos’ta Sakarya Taraklı Dijital Merkezi’nde dördüncü kez çocuklarla buluştu. Klasik müzik sanatçılarının katıldığı etkinlikte çocuklar müziği oyun, masal ve etkileşim yoluyla keşfederken enstrümanları yakından tanıma fırsatı buldu.

Atölyenin merkezinde Mila’nın “Müzik Ormanı”nda kaybolan sesleri bulmak için çıktığı yolculuk vardı. Çizgi film gösterimi ve canlı müziğin buluştuğu hikayede her enstrüman çocuklara kendi sesini tanıttı. Keman, viyola, çello, kontrbas, piyano, trompet, trombon, korno, flüt ve obuanın bir araya gelmesiyle hikaye bir orkestraya dönüştü.

Bunlara ek olarak dijital merkezlerde çocuklara çevresel farkındalık, biyoçeşitlilik, kültürel miras, çocuk hakları, dijital haklar, kariyer planlama, yaratıcı drama, ritim, dijital resim, robotik kodlama, müzik gibi alanlarda eğitimler de verildi.

Trendyol Her Alanda Pozitif Etki Yaratıyor

Yarının Köyleri’nin yanı sıra Trendyol’un farklı sosyal etki çalışmaları yaz aylarında deprem bölgesinde çocuklara ve işletmelere ulaştı. Bu yaz T.C. Ticaret Bakanlığı himayelerinde, Trendyol, TOBB ve MÜSİAD iş birliğiyle yürütülen Dijital Usta Yanınızdayız Projesi, Adıyaman, Malatya, Kahramanmaraş ve Hatay’da gerçekleştirilen eğitimlerle tamamlandı. Programla deprem bölgesindeki işletmelerin dijital ekonomiye daha güçlü katılması ve yerel ürünlerin daha geniş pazarlara ulaşması hedeflendi. Dört ilde 200’e yakın işletme, KOBİ ve kooperatif, e-ticarete girişten mağaza yönetimine, kargo ve fatura süreçlerinden görünürlük ve satış artırma stratejilerine uzanan başlıklarda eğitim aldı.

Sesli yapay zeka girişimi Patientdesk.ai'ın Y Combinator liderliğinde gerçekleşen tohum öncesi turda 1 milyon dolar yatırım aldığını şubat ayında sizlere aktarmıştık. Patientdesk.ai, Türkçe odaklı geliştirdiği iki yeni ses modelini kullanıma sundu. Şirketin Alania adlı modeli metni sese dönüştürürken, Duyu ise konuşmaları yazıya aktarıyor. Her iki model de tek bir hesap ve API anahtarı üzerinden kullanılabiliyor. Modeller, lansman kapsamında kayıt tarihinden itibaren bir ay boyunca ücretsiz olarak sunuluyor.

Patientdesk.ai'ın yeni modellerinin çıkış noktasında, mevcut sesli yapay zeka çözümlerinin önemli bir bölümünün ağırlıklı olarak İngilizce verilerle eğitilmiş olması yer alıyor. Türkçenin eklemeli yapısı, özel isimler, telefon görüşmelerindeki düşük ses kalitesi ve konuşma sırasında aktarılan e-posta adresleri ile telefon numaraları mevcut modeller için çeşitli zorluklar yaratabiliyor. Patientdesk.ai, ABD'deki kliniklerin telefon görüşmelerini yanıtlayan sesli asistanını geliştirirken edindiği deneyimden yararlanarak Alania ve Duyu'yu Türkçe için eğittiğini belirtiyor. 

Duyu, FLEURS testinde Whisper large-v3'ü geride bıraktı

Şirketin paylaştığı verilere göre konuşmayı yazıya dönüştüren Duyu, açık Türkçe okuma testi FLEURS'ta yüzde 4,71 kelime hata oranına ulaştı. Aynı testte OpenAI'ın Whisper large-v3 modelinin kelime hata oranı yüzde 5,04 olarak ölçüldü. Patientdesk.ai'ın telefon kalitesindeki seslerden ve e-posta adresleri ile telefon numaralarının söylendiği konuşmalardan oluşan kendi test setinde ise Duyu'nun hata oranı yüzde 9,87 oldu. Şirketin aktardığına göre ElevenLabs'in Scribe v2 modeli aynı test setinde yüzde 10,4 hata oranı elde etti.

Duyu, önceden kaydedilmiş ses dosyalarının yanı sıra canlı konuşmaları da gerçek zamanlı olarak yazıya dönüştürebiliyor. Ben ürünü test etmek için ses dosyası yüklediğimde Duyu, hızlıca ses dosyasını metne dönüştürdü. 

Alania ise Türkçe metinleri doğal ve tutarlı tek bir sesle okumaya odaklanıyor. Modelin ürettiği sesi cümlenin tamamlanmasını beklemeden akış halinde gönderebilmesi, özellikle telefon görüşmeleri ve sesli asistanlar gibi düşük gecikmenin önemli olduğu kullanım senaryolarını hedeflediğini gösteriyor. Şu an için platformda yalnızca tek bir ses seçeneği yer alıyor. Seslendirme esnasında randevu, soru ve sakinleştirme gibi tonlama seçenekleri sunulduğunu da ekleyelim. 

Her iki modelin de yaygın olarak kullanılan OpenAI API biçimiyle uyumlu olduğunu belirtelim. Bu sayede geliştiriciler modelleri mevcut uygulamalarına küçük değişikliklerle entegre edebiliyor. Patientdesk.ai, modellerin tarayıcı üzerinden denenmesine ve geliştiricilerin API anahtarı oluşturmasına da imkan tanıyor.

Antalia-1 açık kaynak olarak yayınlandı

Patientdesk.ai, Alania ve Duyu'nun yanı sıra araştırma topluluğuna yönelik Antalia-1 adlı deneysel Türkçe metinden sese modelini de açık kaynak olarak yayınladı. Tek bir sesle eğitilen Antalia-1'in model ağırlıkları, kodu ve teknik raporuyla birlikte yaklaşık 5 saatlik Türkçe ses veri seti de paylaşıldı. Şirket, Antalia-1'i ticari ürünlerinden ayrı bir araştırma çalışması olarak konumlandırıyor.

Yapay zeka dünyasında bu hafta, yeni modellerin yanı sıra teknolojiyi günlük yaşama taşıyan özellikler öne çıktı. Google, Gemini’a yüz kazandıran Live Avatar’ı duyururken kullanıcılar adına işletmeleri arayabilen Call for Me özelliğini test etmeye başladı. Meta, metin komutlarıyla oyun geliştirmeyi sağlayan araçlarını tanıttı. Anthropic ve OpenAI arasındaki model rekabeti, ajanların bilimsel araştırmalardaki rolü ve güvenlik tartışmaları da gündemdeydi.

Google, Gemini’a yüz kazandıran Live Avatar özelliğini tanıttı

Gemini 3.8 Live için geliştirilen Live Avatar, sesli görüşmelere konuşmayla uyumlu dudak hareketleri ve yüz ifadeleri ekliyor. Kullanıcıların yapay zeka ile görsel bir karakter üzerinden iletişim kurmasını sağlayan özellik, ilk aşamada Gemini Enterprise müşterilerine sunuluyor.

Gemini, Call for Me ile kullanıcılar adına işletmeleri arayabilecek

Google, Gemini’ın telefon görüşmeleri yaparak rezervasyon oluşturmasına, ürünlerin stok durumunu öğrenmesine ve randevuları değiştirmesine olanak tanıyan Call for Me özelliğini test ediyor. Yeni özellik, kişisel yapay zeka asistanlarının kullanıcı adına günlük işleri gerçekleştirmesine yönelik adımlardan biri olarak öne çıkıyor.

Google Fotoğraflar’a dijital gardırop özelliği eklendi

Google Fotoğraflar’ın yeni Wardrobe özelliği, fotoğraflarda görünen kıyafetleri otomatik olarak kataloglayarak dijital bir gardırop oluşturuyor. Kullanıcıların farklı kombinler hazırlamasına yardımcı olan özellik, şimdilik ABD, Hindistan ve Brezilya’da kullanılabiliyor.

Google, yapay zeka hesaplamaları için uzayı araştırıyor

Google, Project Suncatcher kapsamında yapay zeka çiplerini uzayda test ediyor. Proje, uzaydaki güneş enerjisinden yararlanarak gelecekte yapay zeka hesaplamaları için alternatif bir altyapı oluşturmayı hedefliyor. Çalışma, veri merkezlerinin artan enerji ihtiyacına yönelik uzun vadeli arayışların bir parçasını oluşturuyor.

Meta, Horizon Create ve Horizon Studio ile oyun geliştirmeyi kolaylaştırmayı hedefliyor

Meta, kullanıcıların metin komutlarıyla kendi oyunlarını oluşturmasını sağlayan Horizon Create ve Horizon Studio adlı iki yapay zeka destekli araç duyurdu. Kodlama bilmeyen kullanıcılara da oyun geliştirme olanağı sunmayı amaçlayan araçlar, üretken yapay zekanın içerik üretimindeki kullanım alanlarını genişletiyor.

Anthropic ve OpenAI’dan yeni modeller: Claude Opus 5.5, GPT-6 Sol ve Luna

Anthropic’in duyurduğu Claude Opus 5.5, paylaşılan sonuçlara göre Artificial Analysis Intelligence Index’te 58 puanla Fable 5.1 ve GPT-6 Astra’yı geride bıraktı. Şirket, modelin daha az jargon kullandığını ve kullanıcıların yazım tercihlerine daha iyi uyduğunu belirtiyor. OpenAI ise önceki sürümlere kıyasla küçük performans artışları ve yüzde 50 daha düşük fiyatlarla GPT-6 Sol ve Luna’yı tanıttı. Milyon girdi/çıktı token’ı başına fiyatlar Sol için 2/10 dolar, Luna için 0,10/0,50 dolar olarak açıklandı.

Amazon, Meta’nın Muse ajanının alışveriş erişimini engelledi

Amazon, kullanıma sunulmasından 12 gün sonra Muse’un platform üzerinden alışveriş yapmasına engel getirdi. Şirket, ajanın kendisini tanıtmadan siteye eriştiğini ve müşteri giriş bilgilerini saklıyor gibi göründüğünü öne sürüyor. Meta ise Muse’un şifreleri veya ödeme bilgilerini göremediğini, erişim bilgilerinin güvenli bir depolama sistemi üzerinden kullanıldığını savunuyor. Anlaşmazlık, kullanıcı adına alışveriş yapan ajanlarla e-ticaret platformları arasındaki kontrol mücadelesini gündeme taşıyor.

Meta Muse, 2,5 milyon indirmeyi aştı; Muse Charm tanıtıldı

Sensor Tower tahminlerine göre Muse, 21 Eylül itibarıyla 2,5 milyon indirmeyi aşarak ABD App Store’un ücretsiz uygulamalar sıralamasında ChatGPT’nin önüne geçti. Meta ayrıca kişisel ajanına erişim için Muse Charm adlı cep boyutunda bir cihaz duyurdu. Küçük ekranında hareketli bir avatar gösteren cihaz, kullanıcıların telefonlarını açmadan Muse ile sesli iletişim kurmasını amaçlıyor.

ChatGPT’ye sesli komutlarla görev başlatabilen ajan özellikleri geldi

OpenAI, ChatGPT’nin sesli kullanımını bağlı uygulamalar ve görev gerçekleştirme yetenekleriyle genişletti. Kullanıcılar konuşarak belge, sunum veya web sitesi hazırlama gibi işleri başlatabilecek; e-posta, takvim ve Slack gibi hizmetlerdeki bilgilerden yararlanabilecek. Web, iOS ve Android’i kapsayan güncelleme, telefonda başlatılan çalışmaların bilgisayarda sürdürülmesine de olanak tanıyor.

YouTube, video düzenleme ve kanal yönetimine yeni yapay zeka araçları ekliyor

YouTube, Gemini destekli bir video düzenleme asistanı ve içerik üreticilerine yönelik yeni araçlar duyurdu. Kullanıcılar yazılı talimatlarla sahneleri yeniden sıralayabilecek, görüntüleri kısaltabilecek ve kurguyu müziğe uyarlayabilecek. Yenilikler; kapak görseli seçimi, performans analizi ve yorum yönetimi gibi alanları da kapsıyor.

Grok 4.7 uzun süreli görevlere, Gemini’ın yeni ses modelleri özelleştirmeye odaklanıyor

SpaceXAI’ın tanıttığı Grok 4.7, kodlama ve tamamlanması saatler sürebilen profesyonel görevlerde performansı artırmayı hedefliyor. Model, kendi çıktılarını denetleme ve karmaşık işleri tamamlama becerilerindeki iyileştirmelerle geliyor. Google’ın yeni Gemini 3.8 Flash TTS ve Flash-Lite TTS modelleri ise 100’ün üzerinde dilde özel ses oluşturma, satır bazında yönlendirme ve iki konuşmacılı diyalog üretme özellikleri sunuyor.

Anthropic: Claude, yapay zeka Ar-Ge çalışmalarının yüzde 26’sında lider rol üstleniyor

Anthropic’in şirket içi ölçümlerine göre Claude’un insan gözetiminde görevleri baştan sona yürüttüğü çalışmaların oranı, şubatta yüzde 1’in altındayken yüzde 26’ya yükseldi. Modelin insan yönlendirmesiyle iş birliği yaptığı veya daha fazla sorumluluk üstlendiği çalışmaların oranı yüzde 90’ı aşıyor. Yaklaşık 30 bin ajan kullandığını açıklayan şirket, tamamen insan müdahalesi olmadan yürütülen görevlerin oranının hâlâ sıfır olduğunu vurguluyor.

Claude ajanları, biyoloji araştırmasında yeni bir genetik sistemin belirlenmesine katkı sağladı

Anthropic, Claude ajanlarının bakterileri enfekte eden virüslerde daha önce tanımlanmamış bir genetik sistem belirlediğini açıkladı. Yaklaşık 950 ajanın çalışmasında, bilinen bir enzimin çevresindeki CRISPR benzeri tekrarlayan DNA dizileri dikkat çekti. Dario Amodei, ART adı verilen sistemin yeni bir gen düzenleme mekanizması olabileceğini belirtiyor. Araştırma alanının seçilmesi ve önerilen deneylerin gerçekleştirilmesinde insan bilim insanları da görev aldı; sistemin potansiyelinin doğrulanması için araştırmaların sürmesi gerekiyor.

OpenAI, matematik araştırmaları için bağımsız danışma grubu oluşturdu

OpenAI’ın matematik çalışmalarını değerlendirecek grup, Princeton’daki Institute for Advanced Study bünyesinde faaliyet gösterecek. Şirket, kurum içinde kullanılan bir modelin 100’den fazla açık matematik problemini çözdüğünü öne sürerken yeni yapı, uzman matematikçilerin araştırmaların değerlendirilmesinde daha fazla söz sahibi olmasını amaçlıyor.

Ajanların izinsiz erişimleri güvenlik tartışmalarını büyütüyor

Google, Gemini’ın mayıs ayındaki güvenlik testlerinde üç şirketin gerçek sistemlerine izinsiz eriştiğini doğruladı. Şirket, modelin hatasını fark edince işlemleri durdurduğunu ve test prosedürlerinin güncellendiğini açıkladı. Avustralya Başbakanı Anthony Albanese de bir OpenAI ajanının haziranda Medicare istatistik portalına izinsiz erişerek kamuya açık olmayan dosyaları aldığını duyurdu. Gelişmeler, ajanların erişim izinlerini ve test ortamlarının sınırlarını yeniden gündeme getirdi.

Ruh sağlığı yanıtları ve kullanıcı verileri denetim gündeminde

OpenAI, modellerin ruh sağlığıyla ilgili konuşmalarda güvenli ve doğru yanıtlar üretme becerisini değerlendirmek için MentalHealthBench’i geliştirdi. Araç, farklı kullanıcı profilleri ve senaryolar üzerinden model davranışlarını ölçüyor. Çin’de ise DeepSeek ve Moonshot’ın kullanıcı verilerini, kullanıcıların bilgisi dışında Claude’a yönlendirdiği iddiaları nedeniyle inceleme altında olduğu bildiriliyor.

Türkiye’de işletmelerin yapay zeka kullanımı yüzde 51’e ulaştı

AWS ve Strand Partners’ın araştırmasına göre Türkiye’de yapay zeka kullanan işletmelerin oranı bir yılda yüzde 37’den yüzde 51’e yükseldi. Araştırmaya göre Türkiye’deki iş dünyası liderlerinin yüzde 66’sı yapay zekayı yüksek düzeyde veya en önemli stratejik önceliklerden biri olarak görüyor. Finansal hizmetler, medya ve eğlence, perakende ve imalat ise yapay zekâ adaptasyonunun öne çıktığı sektörler arasında yer alıyor. Türkiye’deki işletmelerin yüzde 24’ü raporda yapay zeka kullanımında ileri seviye olarak tanımlanan aşamaya ulaşmış durumda.

Akıllı gözlükler ve yeni çipler donanım yarışını hızlandırıyor

Yapay zeka destekli akıllı gözlük pazarı yüzde 263 büyürken Meta’nın pazar payı yüzde 94 seviyesinde bulunuyor. Meta IMAX destekli yeni sanal gerçeklik gözlüğü Meta VR Glasses'ın yanı sıra kamerasız akıllı gözlüklerini tanıttı.

Alibaba ise önceki nesle kıyasla üç kat performans sunduğunu belirttiği yeni yapay zeka çipini tanıttı. Şirket ayrıca 5–10 trilyon parametreli bir model ve 2032’ye kadar 20 GW veri merkezi kapasitesi hedeflerini paylaştı.

Yapay zeka altyapısına yatırım ve kapasite arayışı sürüyor

Finlandiya merkezli Verda, yapay zeka uygulamalarına yönelik bulut altyapısı için Emergence Capital liderliğinde 189 milyon dolarlık B serisi yatırım aldı. Anthropic’in de Stream Data Centers’tan 1 GW’a kadar veri merkezi kapasitesi kiralamak için görüşmeler yürüttüğü bildiriliyor. The Information’ın haberine göre olası anlaşmada Google ve Broadcom’un yapay zeka çipleri kullanılabilir.

Precision, beyin-bilgisayar arayüzleri için 250 milyon dolar yatırım aldı

Beyin-bilgisayar arayüzleri geliştiren Precision, 250 milyon dolarlık D serisi yatırım turunu tamamladı. Tura Pershing Square, Ackman Oxman Institute ve adı açıklanmayan bir yatırım fonu ortaklaşa liderlik etti.

Kurumsal yapay zeka ve sağlık girişimleri yeni yatırımlar aldı

Kurumsal süreçler için yapay zeka çalışanları geliştiren Ema, 77 milyon dolar yatırım alarak toplam finansmanını 140 milyon dolara taşıdı. İlaç keşfine odaklanan Enveda, 311 milyon dolarlık E serisi turunu tamamlarken onkoloji ve klinik araştırmalar için yapay zeka geliştiren Altis Labs 25 milyon dolar yatırım aldı. Fiziksel yapay zeka girişimi Vantora’ya sağlanan yatırım ise 100 milyon doların üzerinde oldu.

Andreessen Horowitz, lise mezunları için girişim odaklı akademi başlatıyor

Andreessen Horowitz, 42 milyon dolarlık Horowitz Andreessen Academy programını duyurdu. Gagan Biyani’nin yöneteceği bir yıllık programın ilk grubunun 2027 sonbaharında yaklaşık 50 öğrenciden oluşması planlanıyor. Diploma vermeyecek programda, kabul sürecinde notlar yerine öğrencilerin geliştirdiği projeler öne çıkacak. Katılımcılara girişimlerde çalışma deneyimi, 50 bin dolarlık hesaplama kredisi, 5 bin dolarlık seyahat bütçesi ve teknoloji liderlerinden dersler sunulması hedefleniyor.

Trump’tan “AI Force” planı ve yapay zekaya yeni isim önerisi

ABD Başkanı Donald Trump, yapay zekaya odaklanacak “AI Force” adlı bir yapı oluşturacağını ve bu alandan sorumlu yeni bir yetkili atayacağını açıkladı. Trump ayrıca “Artificial Intelligence” ifadesine alternatif isimler için sosyal medyada anket başlattı. Yeni yapının görev alanı ve mevcut kurumlarla ilişkisi konusunda ayrıntı paylaşılmadı.

Google, yapay zeka asistanı Gemini’ın kullanıcılar adına işletmelerle telefon görüşmeleri gerçekleştirebildiği Call for Me özelliğini test etmeye başladı. Özellik, ilk aşamada ABD’de ücretli Gemini aboneliği bulunan Pixel 11 serisi kullanıcılarına sunuluyor. Kullanıcıların ayrıca Google’ın Telefon uygulamasının herkese açık beta programına katılması gerekiyor.

Call for Me, aramayı doğrudan kullanıcının telefonundan, kendi numarasıyla gerçekleştiriyor. Gemini, otomatik telefon menülerinde ilerleyebiliyor, hatta bekleyebiliyor ve işletme çalışanıyla görüşebiliyor. Desteklenen işlemler arasında bir ürünün stok durumunu öğrenmek, restoran rezervasyonu yapmak, mevcut bir randevunun tarihini değiştirmek ve ürün ayırtmak bulunuyor.

Özelliğin dikkat çeken yönlerinden biri, Gemini’ın görüşme sırasında kullanıcının önceden paylaşılmasına izin verdiği kişisel bilgileri aktarabilmesi. Kullanıcılar, konuşmanın anlık metin dökümünü takip edebiliyor ve istedikleri anda görüşmeyi devralabiliyor. Böylece yapay zekanın yürüttüğü telefon görüşmesine doğrudan müdahale edilebiliyor.

Google’ın telefon görüşmelerini kolaylaştıran araçları arasında Direct My Call da bulunuyor. Bu araç, işletmelerin otomatik sesli menülerindeki seçenekleri ekranda göstererek kullanıcıların ilgili tuşlara dokunmasını sağlıyor. Call for Me ise işletmeyle konuşmayı da üstlenerek bu yaklaşımın kapsamını genişletiyor.

Google, gerçek görüşmelerin karmaşıklığı nedeniyle denemeyi küçük ölçekte başlattığını ve daha geniş kullanıma geçmeden önce özelliği geliştirmek istediğini belirtiyor. Eski Pixel modelleri, diğer Android cihazlar veya Türkiye dahil farklı ülkeler için henüz bir kullanıma sunulma takvimi açıklanmış değil.

Call for Me, Google’ın telefon görüşmelerini yapay zekayla otomatikleştirmeye yönelik çalışmalarının devamı niteliğinde. Şirket, 2018’de tanıttığı Duplex teknolojisiyle Google Asistan’ın bir kuaförü arayarak randevu alabildiğini göstermişti. Daha sonra sunulan Ask for Me, işletmelerden fiyat ve hizmet bilgisi toplamaya odaklanırken, Hold for Me kullanıcı adına hatta bekleyip bir çalışan yanıt verdiğinde bildirim gönderiyordu. Call for Me ise bilgi toplama, hatta bekleme ve görüşmeyi yürütme yeteneklerini tek bir özellikte bir araya getiriyor.

Görsel Kaynak: ChatGPT

Neuralink'in rakibi Precision, 250 milyon dolar yatırım aldı. Şirketin 250 milyon dolarlık D serisi yatırım turuna Pershing Square, Ackman Oxman Institute ve adı açıklanmayan bir yatırım fonu ortaklaşa liderlik etti. ABD merkezli Precision'ın yatırım turunda Duquesne Family Office, ARK Invest, Invus, B Capital, Mirae Asset Capital, Korea Investment Partners, Hitachi Ventures, JSL Health Capital ve Mubadala Capital yer aldı. 

2021 yılında kurulan şirketin bugüne kadar aldığı toplam yatırım miktarı 430 milyon dolara ulaştı. Precision, yeni yatırımı klinik programını genişletmek, Layer 7 teknolojisinin FDA inceleme sürecini ilerletmek ve ticarileştirme çalışmalarını desteklemek için kullanacağını açıkladı. 

Şirket, 2021 yılında Benjamin Rapoport, Michael Mager, Demetrios Papageorgiou ve Mark Hettick tarafından kuruldu. Precision, beyin-bilgisayar arayüzleri (BCI) geliştiriyor. Şirket, insanların düşünceleriyle dijital cihazları kontrol edebilmesini sağlayacak sistemler üzerinde çalışıyor. Bu teknoloji kapsamında geliştirilen Layer 7 Cortical Interface, beynin yüzeyine yerleştirilen, ince ve esnek bir elektrot dizisinden oluşuyor.

Dokuya nüfuz etmeden beynin yüzeyindeki sinirsel aktiviteleri kaydetmeyi amaçlıyor. Sistemde elektrotlar tarafından toplanan beyin sinyalleri, kafatası ile saçlı deri arasına yerleştirilen bir işlem birimine gönderiliyor. Sistem bu sinyalleri analiz ederek dijital cihazların anlayabileceği komutlara dönüştürüyor. Böylece kullanıcıların bilgisayar veya diğer dijital cihazlarla fiziksel bir giriş aracına ihtiyaç duymadan, beyin sinyalleri aracılığıyla etkileşim kurabilmesi hedefleniyor.