TCMB, Eylül Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu'nu yayımladı. Rapora göre, tüketici fiyatları eylül ayında yüzde 1,84 arttı, yıllık enflasyon 1,78 puan azalışla yüzde 29,73 seviyesine geriledi.

Aylık bazda gıda fiyatları taze meyve ve sebze fiyatları kaynaklı gerilerken, enerji fiyatlarında yükseliş devam etti. Okula dönüşe bağlı olarak başta eğitim hizmetleri olmak üzere ilgili kalemlerde önemli oranlarda artışlar gözlendi.

Gıda fiyatlarındaki gerilemede, olumlu arz koşullarının etkisiyle taze meyve ve sebze fiyatlarında gözlenen belirgin düşüş belirleyici olurken, işlenmiş gıdada aylık fiyat artışı yavaşladı. Enerji fiyatları, küresel gelişmelerin etkisiyle yükselen akaryakıt fiyatları öncülüğünde yüzde 6,25 arttı.

Hizmet grubunda aylık enflasyon bir önceki aya göre yavaşladı, bu gelişmede ulaştırma ve haberleşme alt grupları öne çıktı. Okula dönüş etkileri, eğitim hizmetlerinin yanı sıra okul servisi ve yurt ücretleri kanalıyla sırasıyla ulaştırma ve lokanta-otel hizmetlerinde de hissedildi.

Temel mal grubunda yeni sezona geçişle birlikte giyim ve ayakkabı fiyatları yükseldi, dayanıklı mallarda enflasyon bir önceki aya kıyasla hızlandı.

Üretici fiyatları önceki aya kıyasla bir miktar yavaşlayarak yüzde 2,07 yükseldi, yıllık üretici enflasyonu 0,57 puan düşüşle yüzde 27,38'e geriledi.

Enerji grubunun enflasyona katkısı arttı

Rapora göre, eylül ayında tüketici fiyatları yüzde 1,84 arttı ve yıllık enflasyon 1,78 puan azalarak yüzde 29,73'e geriledi. B endeksinin yıllık değişim oranı 1,68 puan azalışla yüzde 29,00, C endeksinin yıllık değişim oranı ise 1,37 puan azalışla yüzde 28,70 oldu.

Yıllık tüketici enflasyonuna katkılar incelendiğinde, gıda ve alkolsüz içecekler, hizmet, temel mal ile alkol-tütün-altın gruplarının katkıları bir önceki aya kıyasla sırasıyla 1,40, 0,70, 0,05 ve 0,02 puan azalırken, enerji grubunun katkısı 0,39 puan arttı.

Mevsimsellikten arındırılmış verilerle, tüketici fiyatlarının aylık artışı ağustos ayına kıyasla zayıfladı. Benzer şekilde B ve C göstergelerinde aylık enflasyon geriledi.

Fiyat artışları B endeksini oluşturan gruplardan temel malda yükselirken, hizmette ve işlenmiş gıdada zayıfladı.

TCMB bünyesinde takip edilen göstergeler, eylül ayında enflasyonun ana eğiliminin bir önceki aya kıyasla gerilediğini gösterdi. Üç aylık ortalamalar bazında da düşüş kaydedilmesiyle enflasyonun ana eğilimindeki yavaşlama belirginleşti.

Hizmet fiyatları eylül ayında yüzde 2,15 artarken, grup yıllık enflasyonu 2,63 puan düşüşle yüzde 37,65'e geriledi. Yıllık enflasyon tüm alt gruplarda düşüş gösterdi.

Eylül ayında hizmet fiyatlarının seyrinde yüzde 14,19 yükselen eğitim hizmetleri öne çıktı.

Vakıf yükseköğretim kurumlarının kayıt dönemine bağlı olarak geçen yıl eylül ayında tek seferde yansıyan üniversite eğitim ücreti artışlarının bu yıl ağustos-eylül aylarına yayılması, hizmet sektörü enflasyonunu eylül ayında aşağı yönlü etkileyen bir unsur oldu.

Diğer taraftan, önceki yıllardan farklı olarak ilkokul ve ortaöğretim eğitimi ücretlerinin eylül ayında görece yüksek bir oranda artması dikkati çekti.

Yeni eğitim ve öğretim yılıyla birlikte okul servisi ücretlerindeki yüzde 16,04 artışa karşın, hava yolu ile yolcu taşımacılığı ücretlerindeki yüzde 9,03 gerilemenin etkisiyle ulaştırma hizmetlerindeki yükseliş yüzde 0,24 ile sınırlı kaldı. Böylece ulaştırma hizmetlerinin yıllık enflasyonu 8,66 puan azalarak yüzde 43,78'e geriledi.

Kirada aylık artış yüzde 3,10 oldu, yıllık kira enflasyonu düşüşünü sürdürerek yüzde 41,34 seviyesinde gerçekleşti.

Lokanta ve otel alt grubunda fiyat artışı yüzde 1,41 ile ılımlı seyrini korurken, okula dönüş etkisinin gözlendiği yurt ücretlerindeki aylık artış yüzde 19,99 ile geçen yılın aynı dönemine kıyasla sınırlı kaldı.

Temel mal grubu fiyatları arttı

Temel mal grubu fiyatları eylül ayında yüzde 2,11 arttı, grup yıllık enflasyonu yüzde 15,90 düzeyinde yatay seyretti. Yıllık enflasyon giyim ve ayakkabı ile dayanıklı mallarda görece yatay seyrederken, diğer temel mallarda geriledi.

Bu dönemde dayanıklı tüketim mallarındaki fiyat artışı yüzde 2,02 ile bir miktar güçlendi. Tüketici elektroniğinde elektrikli alet fiyat artışları yüzde 3,75 ile öne çıkarken, beyaz eşya aylık enflasyonu yüzde 2,79 ile bir önceki aya kıyasla yükseldi.

Mobilya ve otomobil alt gruplarında fiyat artışları sırasıyla yüzde 1,61 ve yüzde 1,53 olarak gerçekleşti.

Giyim ve ayakkabı alt grubu fiyatları yeni sezona geçişin etkisiyle yüzde 4,01 ile bir önceki yıla benzer bir oranda artarken, diğer temel mallarda aylık enflasyon yüzde 0,61'e yavaşladı.

Enerji fiyatları akaryakıt öncülüğünde yükseldi

Enerji fiyatları eylül ayında yüzde 6,25 arttı, grup yıllık enflasyonu 6,88 puan yükselerek yüzde 46,11 oldu.

Küresel gelişmelerin yansımalarıyla aylık bazda yüzde 10,91 artan akaryakıt fiyatları, enerji fiyatlarındaki yükselişin temel sürükleyicisi oldu.

Bu dönemde uluslararası enerji fiyatlarının etkisi, yüzde 9,41 artan katı yakıt ve yüzde 3,88 yükselen tüp gaz fiyatlarında da hissedildi. Diğer taraftan, meskenlere yönelik elektrik fiyatları yatay bir seyir izledi.

Gıda ve alkolsüz içecekler grubu fiyatları geriledi

Gıda ve alkolsüz içecekler fiyatları aylık bazda yüzde 0,20 geriledi, grup yıllık enflasyonu 6,17 puan azalarak yüzde 27,62 oldu.

Yıllık enflasyon, işlenmemiş gıdada 9,99 puan azalarak yüzde 24,15'e, işlenmiş gıdada 3,21 puan düşerek yüzde 30,33'e geriledi.

İşlenmemiş gıda fiyatlarındaki yüzde 2,33 aylık azalışta, taze meyve ve sebze grubundaki arz kaynaklı olumlu gelişmeler etkili oldu. Diğer taraftan, bu dönemde beyaz et fiyatlarında artış gözlendi.

İşlenmiş gıda aylık fiyat artışı yüzde 1,40 ile ağustos ayına kıyasla yavaşlarken, bu alt grupta yemeye hazır gıdalar ile kahve-çay alt kalemleri fiyat artışlarıyla öne çıktı.

Yurt içi üretici fiyatları arttı

Yurt içi üretici fiyatları eylül ayında yüzde 2,07 arttı, yıllık üretici enflasyonu 0,57 puan düşerek yüzde 27,38 oldu.

Ana sanayi gruplarına göre incelendiğinde, enerji fiyatları yüzde 3,55 artışla öne çıkmaya devam etti. Ara malı fiyatları yüzde 2,04 yükselirken, diğer ana sanayi gruplarında artışlar yüzde 1,5-1,6 bandında gerçekleşti.

Sektörel bazda incelendiğinde ise tütün, rafine edilmiş petrol ürünleri ve kömür-linyitte fiyat artışları belirgin oldu.

Uluslararası Para Fonu (IMF) Başkanı Kristalina Georgieva, küresel ekonominin yapay zeka, enerji fiyatları ve kamu borçları ile büyük bir belirsizlik ve hızlı değişim döneminden geçtiğini belirterek, düşük büyüme oranlarını yukarı taşımak için acil politika adımları atılması çağrısında bulundu.

IMF Başkanı Georgieva, Tayland'da gerçekleştirilecek IMF-Dünya Bankası Yıllık Toplantıları öncesinde Singapur'da konuştu. Konuşmasında küresel ekonomiyi zorlayan üç ana dinamiğe dikkati çeken Georgieva, yapay zekanın getirdiği dengesizlikler, yüksek enerji fiyatları ve rekor kamu borçlarına karşı uyarılarda bulundu.

Georgieva, küresel ekonominin yapay zeka, enerji fiyatları ve kamu borçları ile büyük bir belirsizlik ve hızlı değişim döneminden geçtiğini belirterek, düşük büyüme oranlarını yukarı taşımak için acil politika adımları atılması çağrısını yineledi.

Küresel kamu borçlarının GSYH'nin yüzde 100'ünü aşacağını belirten Georgieva, hükümetlerden acil bütçe disiplini uygulamalarını ve yapay zekaya hazırlanmalarını istedi.

Küresel ekonominin bir tarafta Orta Doğu çatışmalarından kaynaklanan negatif bir enerji arz şoku, diğer tarafta ise enflasyonu da körükleyen yapay zekadan kaynaklanan pozitif bir talep şoku yaşadığına dikkati çeken Georgieva, "Bu iki gücün birleşik etkisi dünya genelinde oldukça eşitsiz dağılıyor." ifadesini kullandı.

Georgieva, yapay zeka ivmesinin birçok ülkeyi teğet geçtiğini ve bu durumun küresel ekonomik eşitsizliği derinleştirdiğini vurguladı.

Bangkok toplantılarında açıklanacak yeni IMF büyüme tahminlerinde en büyük aşağı yönlü revizyonların savaştan zarar gören ekonomilerde olacağını belirten Georgieva, bunlar arasında sivil ve ekonomik altyapısı ciddi hasar gören Ukrayna ile İran'ın saldırılarından etkilenen ve enerji ihracatı keskin şekilde düşen Körfez ülkelerinin yer aldığını söyledi.

Söz konusu tahminlerin Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılacağı varsayımıyla yapıldığını hatırlatan Georgieva, petrolün varil başına 100 dolar seviyesinde kaldığını ve rafinaj kapasitesindeki eksikliğin dizel gibi ürünlerde 100 dolarlık ek bir marj (crack-spread) yarattığını aktardı.

Georgieva, "Körfez'deki savaş yarın bitse bile, yüksek enerji fiyatları problemi bir süre daha hayatımızda kalacak." dedi.

Büyüyen borç yükü

Yüksek enerji fiyatlarının enflasyonu, politika faizlerini ve tahvil getirilerini yukarı çektiğini kaydeden Georgieva, ABD, Almanya ve Japonya'nın 10 yıllık tahvil faizlerinin tarihi zirvelerde olduğunu belirtti.

ABD liderliğindeki gelişmiş ekonomileri borç yükü konusunda "en kötü sicile sahip ülkeler" olarak nitelendiren Georgieva, para politikası üzerindeki baskıyı hafifletecek güvenilir bütçe disiplini planlarının eksikliğine dikkati çekti.

Enflasyonist baskıların yapay zeka yatırımları, savunma harcamaları ve yüksek borç servis maliyetleriyle beslendiğini söyleyen Georgieva, liderlere şu çağrıda bulundu:

"Gelecek hafta dünyanın ekonomik karar alıcılarına mesajım şu olacak. Gerekli politika adımlarını atmayı geciktirmeye devam edemeyiz. Araçlara sahipsiniz, şimdi bunları kullanacak bilgeliğe sahip olun. Başarmak için bütçe disiplininin neden gerekli olduğunu halka açıklamak, en kırılgan kesimleri koruyan planlar yapmak ve tamamlayıcı yapısal reformları sürdürmek gerekiyor. Evet, büyüme tek başına mali sorunları çözemez ama büyüme kesinlikle yardımcı olur."

Yapay zeka küresel ekonomiye ASEAN büyüklüğünde katkı sağlayabilir

Yapay zekaya yapılan yatırımın GSYH içindeki payının demir yolları veya elektrik şebekelerine yapılan yatırımların payını aşacağını ve doğru yapılandırılması halinde küresel verimliliğe çok büyük katkı sunacağını belirten Georgieva, şunları kaydetti:

"IMF araştırmaları, yapay zekanın doğru yapılması halinde zaman içinde küresel büyümeye her yıl yarım yüzde puan kadar ekstra katkı sağlayabileceğini gösteriyor. Bir düşünün, büyümenin yüzde 3'ten yüzde 3,5'e çıkması, on yıllık bir süreçte dünya ekonomisine ASEAN (Güneydoğu Asya Uluslar Birliği) büyüklüğünde bir ekonomi eklemek demektir. Dijital altyapı, iş gücü piyasasının hazır olması ve yasal düzenleme koridorları dahil olmak üzere yapay zekaya hazırlıklı olmanın kilit önem taşıdığını biliyoruz. Bu, yapay zekanın faydalarını yakalamamıza ve risklerini yönetmemize yardımcı olacaktır."

Yapay zekanın sunduğu fırsatların yanında kitlesel iş gücü kaybı ve siber riskler barındırdığına dikkati çeken Georgieva, Singapur'un IMF'nin yapay zeka hazırlık endeksinde en üst sırada yer aldığını belirterek ülkenin bu alandaki liderliğini övdü.

Georgieva, hükümetlerin bütçe gücünü korurken iş gücü becerilerini geliştirecek, şirketlerin piyasaya giriş çıkışlarını kolaylaştıracak, enerji güvenliğini artıracak ve bürokrasiyi azaltacak yapısal reformları da hızla hayata geçirmesi gerektiğini sözlerine ekledi.

Son aylarda Morgan Stanley Capital International (MSCI), Samp;P Dow Jones Indices (DJI), FTSE Russell gibi yabancı kurumların Borsa İstanbul’da (BİST) işlem gören bazı şirketlerin ortaklık yapılarındaki şeffaflık eksikliği, fiili dolaşımdaki pay oranlarının belirsizliği, bazı hisselerdeki koordineli işlem davranışları gibi konuların yeterince açık olmadığı konusunda uyarıları olmuştu.

Ekonomist’in 13 - 26 Eylül 2026 tarihli sayısından

MSCI, 2026 Küresel Piyasa Erişilebilirlik İncelemesi’nde Türkiye’nin ‘Bilgi Akışı’ kriterindeki notunu ‘pozitif’ten ‘negatif’e indirmiş; Kasım 2026’daki yeni ‘Endeks Gözden Geçirme’ dönemine kadar somut ilerleme kaydedilmemesi halinde statüye ilişkin danışma süreci başlatabileceğini belirtmişti. Samp;P DJI, Türkiye’yi ‘sınır piyasa’ statüsüne düşürme ihtimaline ilişkin izleme listesine almış, FTSE Russell ise Türkiye’den çok sayıda şirketi farklı endeks kategorilerinden çıkarmıştı.

Yatırım fonlarında yeni dönem

İşte bu kritik uyarıların ardından Sermaye Piyasası Kurulu’ndan (SPK) arka arkaya oldukça önemli kararlar ve düzenlemeler geldi. SPK; ilk olarak serbest fonlar başta olmak üzere ‘Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber’i 28 Ağustos tarihli Kurul kararıyla baştan aşağı güncelledi. Düzenlemeler; yatırımcıların korunmasından portföy yönetim şirketlerinin (PYŞ) organizasyon yapısına, risk takibinden serbest fonların yatırım sınırlarına kadar oldukça geniş bir alanı kapsıyor.

88 sayfalık ‘Yatırım Fonlarına İlişkin Rehber’in tamamına SPK’nın web sitesinden ulaşabilirsiniz. SPK’nın PYŞ’lere ve yatırım fonlarına yönelik yapısal düzenlemeleri; sermaye piyasalarının kurumsallaşması, derinleşmesi, daha şeffaf ve öngörülebilir bir yapıya kavuşması adına atılmış oldukça kritik bir adım olarak değerlendiriliyor.

Serbest fonlara sert fren

Yeni düzenlemenin en dikkat çekici bölümlerinden biri ise serbest fonların hisse senetlerinde yaratabileceği yoğunlaşma riskine getirilen sınırlar oldu. Yeni kurallarla birlikte serbest fonların yalnızca bir şirkete ne kadar yatırım yapabileceği değil; şirketin borsada dolaşımda bulunan hisselerinin ne kadarını satın alabileceği de halka açıklık oranına göre sınırlandırıldı.

Buna göre; fiili dolaşım oranı yüzde 25’in altında olan şirketlerde serbest fon, dolaşımdaki payların en fazla yüzde 8’ine, fiili dolaşım oranı yüzde 25 ile yüzde 50 arasında olan şirketlerde yüzde 6’sına, fiili dolaşım oranı yüzde 50 ile yüzde 75 arasında olan şirketlerde yüzde 4’üne, fiili dolaşım oranı yüzde 75’in üzerinde olan şirketlerde yüzde 2’sine yatırım yapabilecek.

Düzenleme, bir serbest fonun tek bir şirkette aşırı ağırlık oluşturmasının yanı sıra birden fazla fonun aynı hisseye yönelerek piyasadaki fiili dolaşımın önemli bölümünü kontrol etmesinin de önüne geçmeyi amaçlayan bir çerçeve oluşturuyor.

Yüzde 70'i Tefas'ta işlem görmüyor

Serbest fonlar, nitelikli yatırımcılara yönelik olmaları ve geleneksel fonlardan daha geniş yatırım esnekliği sunmaları nedeniyle sektörün önemli bir bölümünü oluşturuyor. Neo Portföy Kurumsal Satış ve Pazarlamadan Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Çiğdem Nalbantoğlu’nun verdiği bilgilere göre; 29 Ağustos itibarıyla bakiyesi bulunan fonlar üzerinden yapılan sınıflandırmada 1.273 serbest fon var. Bunların 383’ü TEFAS’ta işlem görürken, 890’ı platform dışında yer alıyor. Dolayısıyla bakiyesi bulunan serbest fonların yaklaşık yüzde 70’i ortak dağıtım platformunda işlem görmüyor.

SPK’nın yeni rehberine göre; TEFAS’ta işlem görmeyen ve unvanında ‘özel’ ibaresi bulunmayan serbest fonların yatırımcı sayısı, bir ay içinde 15 gün veya daha uzun süreyle 50 veya altında kalırsa; fonun TEFAS’a açılması, özel fona dönüştürülmesi, başka bir fonla birleştirilmesi ya da tasfiye edilmesi seçeneklerinden biri gündeme gelecek. Mevcut fonlara yönelik kontroller 31 Aralık 2026’dan itibaren başlayacak.

Bu uygulamanın, yeterli yatırımcı tabanına ulaşamamış fonların mevcut yapılarıyla devam edip etmemelerinin yeniden değerlendirilmesini sağlayacağı analizini yapan Çiğdem Nalbantoğlu, “Ancak burada başarı ölçütü yalnızca fon sayısındaki düşüş olmamalı. Esas sonuç; yatırımcıya sunulan ürünlerin daha nitelikli, yönetilebilir ve sürdürülebilir hale gelmesi olmalı” diyor.

“Kalıcı bir ürün yapısı”

Serbest fonların sektördeki ağırlığı, bu değerlendirmeyi önemli kılıyor. Karşılaştırılabilir fon evreni içinde 2023 sonunda yaklaşık yüzde 63,5 olan serbest fonların payının Ağustos 2026 sonunda yüzde 65-66 bandında bulunduğunu söyleyen Çiğdem Nalbantoğlu’na göre; bu oranlar, serbest fonların Türkiye’de geçici bir eğilimden çok kalıcı bir ürün yapısına dönüştüğünü gösteriyor. Çiğdem Nalbantoğlu, şöyle devam ediyor:

“Türkiye’de bakiyesi bulunan serbest fonların 512’si döviz, 45’i para piyasası fonu (PPF) niteliğinde. Toplam 557 fondan oluşan bu iki grup, serbest fonların sayıca yaklaşık yüzde 44’ünü oluştururken, 4,38 trilyon TL ile toplam serbest fon büyüklüğünün yaklaşık yüzde 68’ini taşıyor. Buna karşılık farklı hisse senedi stratejileri uygulayan 289 hisse yoğun serbest fonun büyüklüğü yaklaşık 586 milyar TL, toplam içindeki payı ise yaklaşık yüzde 9. Bu veriler, Türkiye’deki temel konunun yüksek riskli alternatif stratejilerin yaygınlaşmasından ibaret olmadığını gösteriyor. Döviz ve PPF gibi daha geleneksel nitelikteki yatırım alanlarının neden bu kadar yoğun biçimde serbest fon çatısı altında yapılandığı da ayrıca değerlendirilmeli.”

“Sistematik risk oluşmuştu”

“Likiditesi çok düşük ve fiyatı aşırı yüksek hisse senetlerine yoğunlaşan bazı serbest fonlar dış kaynak kullanımını da bazı PPF’lerden sağlayınca sistemik risk oluşmuştu” diyen İnveo Portföy Fon Yönetim Müdürü Eral Karayazıcı’ya göre; SPK, bu düzenlemeyle hem bu riski hem de MSCI riskini bertaraf etmeyi amaçlıyor.

Regülasyon değişikliğinin genel bir çalkantıya neden olmaması için SPK’nın çok doğru bir hamleyle kriter bazında yeni limitlere uyum için geçiş takvimi belirlediğini kaydeden Eral Karayazıcı, özellikle yıl sonuna kadar olan evrenin önemine dikkat çekerken bu parkur geride kaldıktan sonra sistemik riskin önemli ölçüde ortadan kalktığının söylenebileceğini belirtiyor. Karayazıcı’ya göre; geçiş süreci tamamlandıktan sonra çok daha sağlıklı, riskleri törpülenmiş bir fon pazarı söz konusu olacak.

Öne çıkacak kriterler

Serbest fonlar açısından bir diğer önemli değişiklik de fon portföyündeki yoğunlaşmaya ilişkin. Yeni düzenlemeye göre, fon portföy değerinin yüzde 5’inden fazlasını oluşturan sermaye piyasası araçlarının toplam değeri, fon portföy değerinin yüzde 20’sini aşamayacak.

Aynı yöneticinin veya üst yönetiminin hakimiyetindeki ihraççıların sermaye piyasası araçlarında yapılabilecek toplam yatırım da fon portföy değerinin yüzde 20’siyle sınırlandırılıyor. “Portföyde yüzde 5’i aşan araçların toplamına yüzde 20 sınırı gelmesi ve tek bir hissedeki pozisyonun fiili dolaşıma bağlanması, dar dolaşımlı hisselerde yoğunlaşarak yüksek getiri üreten stratejiyi fiilen sonlandırıyor” diyen Anadolu Yatırım Araştırma Servisi’ne göre; likidite primi ve dar dolaşım hikâyesi yerine makro pozisyonlama, sektör ve gerçek hisse seçimi öne çıkacak.

Portföy tercihleri nasıl etkilenir?

Repo, borsa dışı ters repo, vaad işlemlerinin toplamına yüzde 20 sınırı gelmesinin ve teminatta ortaklık payı olarak yalnızca BİST-30 hisselerinin kullanılabilecek olmasının kaldıraçlı stratejilerin hareket alanını daralttığına işaret eden ve portföy tercihlerinde net bir yön değişimi bekleyen Anadolu Yatırım uzmanları, değerlendirmelerine şöyle devam ediyor:

“Kazanan taraf, kamu borçlanma araçları fonları ve genel olarak DİBS ile kira sertifikaları. Hem PPF’lerde talep yaratılıyor hem de ters repo teminatlarının en az üçte ikisinin kamu kâğıdı ve BİST-30 hisselerinden oluşması şartı geliyor. Hisse tarafında BİST-30 payları yoğunlaşma sınırlarının dışında tutulduğu için fonların hisse tercihi mekanik olarak büyük ölçekli ve likit şirketlere kayacak. Bu, hisse yoğun fonlarda BİST-30 dışı ağırlığın azalması anlamına geliyor. Unvanında ‘Endeks’ bulunan fonlar ile borsa yatırım fonlarının istisna kapsamında olması da pasif ürünlerin göreli cazibesini artırabilir.”

Spekülatif fiyatlama riski azalır mı?

“Serbest fon portföylerindeki yoğunlaşma ve pozisyon kısıtlamalarında BİST-30 paylarının farklı bir konumda değerlendirilmesi, kurumsal sermayenin likiditesi ve piyasa derinliği yüksek şirketlere yönelmesini destekleyebilir” diyen GCM Yatırım Araştırma Müdürü Kudret Ayyıldır; düzenleme sonrasında düşük fiili dolaşıma sahip ve daha sığ hisselerde fon kaynaklı spekülatif fiyatlama riskinin azalmasını, buna karşılık ana endeks şirketlerinin kurumsal yatırımcılar açısından daha fazla öne çıkmasını bekliyor.

Kudret Ayyıldır, bu geçiş sürecinin kısa vadede özellikle yan tahtalarda fiyatlama baskısı yaratabileceğine ancak orta-uzun vadede sermayenin daha likit ve şeffaf şirketlerde yoğunlaşmasının hisse değerlemelerinin temel finansal göstergelerle daha sağlıklı şekilde ilişkilendirilmesine katkı sağlayabileceğine dikkat çekiyor.

Güçlü finansal yapı hedefleniyor

SPK’nın yeni düzenlemesiyle PYŞ’lerin asgari başlangıç sermayesi, sahip oldukları faaliyet yetkilerine göre 250 milyon TL ile 500 milyon TL arasında belirlendi. Düzenlemeyle SPK, özellikle serbest fonların yönetiminde daha yüksek risk üstlenen ve daha büyük portföyleri yöneten şirketlerin finansal yapısının güçlü olmasını amaçlıyor.

Yeni sermaye şartı, serbest fon ağırlığı yüksek PYŞ’lere getirilen ilave sermaye artırımı yükümlülüğünden de ayrı uygulanacak. Serbest fonların şirketin yönettiği aylık ortalama kolektif portföyün yüzde 50’sinden fazlasını oluşturması halinde, ilgili PYŞ’nin çıkarılmış sermayesini ayrıca yüzde 10 oranında nakit artırması gerekecek.

PYŞ ve fon sayısı azalacak mı?

Anadolu Yatırım uzmanlarına göre; bu şartlar özellikle küçük ölçekli ve butik yapılar için ciddi bir yük anlamına geliyor. Uyum süreleri 2029’a ve 2031’e kadar uzadığı için etkinin kademeli olmasını bekleyen Anadolu Yatırım uzmanları, sektörün büyüklüğü artmaya devam ederken, aktör sayısı ile ürün çeşitliliğinde sadeleşme görülebileceği kanaatinde.

İnveo Portföy Fon Yönetim Müdürü Eral Karayazıcı da sermaye şartındaki belirgin artış nedeniyle PYŞ sayısında yüzde 20-25 kadar azalma görülmesinin muhtemel olduğu görüşünde. Orta vadede fon sayısının da ağırlık özel fonlar olmak üzere kayda değer ölçüde azalacağını tahmin eden Karayazıcı, serbest fonların ise yoğunlaşmanın azaldığı, varlık likiditesinin arttığı ve risklerin görece düştüğü bir yapıya kavuşacağını öngörüyor.

Rasyonel ve öngörülebilir bir piyasa

Kuveyt Türk Yatırım Araştırma Direktörü Dr. Kutay Gözgör, PYŞ’lerin sermaye yeterliliklerinin güçlendirilmesinin piyasadaki olası sistemik riskleri azaltırken genel fon yönetim kalitesini ve sektör içi rekabeti yukarı taşıyacağını kaydediyor. “Orta ve uzun vadede bu durum, yerli kurumsal yatırımcı tabanının istikrarlı şekilde büyümesini ve nitelikli fonların BİST’e daha kalıcı, uzun vadeli likidite sağlamasını beraberinde getirecektir” diyen Gözgör’e göre; özellikle kurumsal yatırımcı payının ve fon büyüklüklerinin artması, BİST-30 hisseleri başta olmak üzere derinliği yüksek şirketlerdeki fiyat oynaklığını azaltacak, çok daha rasyonel ve küresel standartlarda öngörülebilir bir piyasa yapısının oluşmasına zemin hazırlayacak. Kutay Gözgör, mevzuata uyum sürecinde orta vadede BİST-30 hisselerine yönelişin de artabileceğini belirtiyor.

Fiili dolaşım ve pay sahipliği düzenlemeleri

SPK’nın 8 Eylül tarihli 2026/57 sayılı bülteninde yayımlanan kararlarla ise borsada işlem gören şirketlerde pay ve oy haklarına ilişkin bildirimlerin kapsamı yeniden belirlenirken, şirketlerin fiili dolaşımdaki pay oranlarının hesaplanmasına ilişkin değişiklikler yapıldı. Kararların tamamına yine SPK’nın web sitesi üzerinden ulaşılabilir. Öne çıkan noktalara göre; 11 Eylül’den itibaren pay ve oy hakkı değişikliklerinde bildirim eşiği yüzde 5’ten yüzde 3’e indirilecek; şirket sermayesinde doğrudan yüzde 3 veya daha fazla paya ya da oy hakkına sahip gerçek ve tüzel kişiler Merkezi Kayıt Kuruluşu’nun (MKK) yayımladığı tablolarda gösterilecek.

SPK’nın ikinci ilke kararıyla ise fiili dolaşımdaki pay, BİST Pay Piyasası’nda işlem gören şirketlerin halka açıklık oranlarını gösteren bir kavram olacak. Fiili dolaşımdaki pay adedinin MKK’nın izleyebildiği toplam pay adedine bölünmesiyle fiili dolaşımdaki pay oranı bulunacak, bu veriler MKK tarafından günlük hesaplanarak kamuya duyurulacak.

Yabancı yatırımcı algısını destekleyebilir

Uzmanlara göre; bu düzenlemelerle şirketlerin gerçek halka açıklık oranlarının daha sağlıklı belirlenmesi, pay sahipliği yapısının daha şeffaf hale getirilmesi ve uluslararası endeks hesaplamalarına ilişkin soru işaretlerinin giderilmesi amaçlanıyor. Düzenlemenin piyasanın geneli açısından şeffaflığı ve yabancı yatırımcı algısını desteklemesi beklenirken, fiili dolaşım oranı aşağı yönlü güncellenebilecek şirketler özelinde kısa vadeli fiyat hareketleri de takip edilecek.

Tera, Pusula’yı alacak
Portföy yönetim şirketleri tarafında fon düzenlemesi sonrası ilk dikkat çekici gelişme, Pusula Portföy’de yaşandı. Pusula Finans Holding payları ile holdingin hissedarı olduğu Pusula Portföy, Pusula Yatırım ve Katılım Evim Tasarruf Finansman başta olmak üzere, Pusula Finans Holding ve hissedarlarının bağlı şirketlerinden oluşan iktisadi bütünlükteki payların Tera Grubu şirketleri tarafından devralınmasına yönelik olarak mevcut pay sahipleriyle görüşmelere başlandığı 9 Eylül’de KAP’ta açıklandı.

Anadolu Yatırım Araştırma Servisi

“Sığ işlem yapısına sahip hisselerin fon eliyle taşınabildiği dönem kapanıyor”
“Getiriler daha gerçekçi olacaka” Fon endüstrisinin son üç yılda dar dolaşımlı hisseler üzerinden ürettiği yapay likidite ve fiyat oluşumunu kırmak; pozisyon-dolaşım, fon sayısı-personel ve risk-sermaye arasında zorunlu bağlar kurmak adına adımlar atıldı. Düzenleme, sektör için bir daralma değil; bir olgunlaşma eşiği. Piyasa şeffaflığı ve fiyat oluşumu açısından en somut sonuç; dar fiili dolaşımlı hisselerde fiyatın kim tarafından belirlendiğinin görünür hale gelmesi olacak. Yatırımcı açısından ana kazanım ise fon getirisi ile fonun gerçekten paraya çevrilebilir değeri arasındaki farkın kapanması. Yeni yapıda getiriler daha gerçekçi olacak.
“BİST-30’a giriş önemli hale geliyor” Yeni regülasyonun orta vadede ilk ve en dikkat çekici sonucu, BİST-30 üyeliğinin ekonomik değerinin artması. Yoğunlaşma sınırlarının BİST-30 dışında tutulması, teminat düzenlemesinde de yalnızca BİST-30 hisselerinin kabul edilmesiyle birleştiğinde, endekse giriş-çıkış kararları artık sadece endeks fonları için değil, tüm serbest fon evreni için önemli hale geliyor. Bu, endeks dönem revizyonlarının piyasa üzerindeki etkisini artıracak yapısal bir değişiklik. İkinci başlık olarak MSCI’dan kasım ayında gelecek olumlu bir sinyal, mevcut değerleme iskontosunun kapanmasına alan açabilir. Üçüncü konu ise halka arz tarafı. Dar fiili dolaşımla borsaya gelmenin cazibesi azalacak. Çünkü düşük dolaşım, artık fon talebine erişimi doğrudan sınırlıyor.
“Piyasa derinliğinin artmasını bekliyoruz” Uzun vadede beklentimiz, fiyat oluşumunun temellere yaklaşması ve piyasa derinliğinin artması yönünde. Bilanço desteği olmayan, sığ işlem yapısına sahip hisselerin fon eliyle taşınabildiği dönem kapanıyor. Bu, yabancı kurumsal yatırımcı açısından BİST’in yatırım yapılabilirliğini artıracak bir gelişme.

AA muhabirinin Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerinden derlediği bilgiye göre, Türkiye'nin toplam ihracatı ocak-eylül döneminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5,2 artarak 210 milyar 972 milyon 841 bin dolar oldu.

Eylül ayında ihracat aylık bazda ise yüzde 15,4 artışla 26 milyar dolar olarak kayıtlara geçti. Türkiye'nin lokomotif ihracat sektörlerinden otomotiv endüstrisi de dünya genelinde değişen tercihlere ve Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimler nedeniyle tedarik zincirlerinde yaşanan aksamalara rağmen 9 aylık dönemde dış satımda güçlü seyrini sürdürdü.

Otomotiv endüstrisi, bu yılın ocak-eylül döneminde geçen senenin aynı dönemine göre yüzde 3,1 artışla 31,1 milyar dolarlık ihracat yaptı. Sektör, bu tutarla tüm zamanların en yüksek ocak-eylül dönemi performansına erişti. Söz konusu dönemde otomotiv endüstrisinin toplam ihracattaki payı yüzde 14,8 olarak hesaplandı.

En fazla ihracat Almanya'ya

Aynı dönemde otomotivde en fazla ihracat 5 milyar dolarla Almanya'ya yapılırken bu ülkeyi 3,8 milyar dolarla Fransa, 2,9 milyar dolarla Birleşik Krallık, 2,8 milyar dolarla İtalya ve 2,5 milyar dolarla İspanya takip etti.

Değer bazında ihracat artışında İtalya zirvede yer aldı. Otomotiv sektörünün bu ülkeye dış satımı 434,8 milyon dolar arttı. İhracat artışında İtalya'yı 384,2 milyon dolarla Fransa, 198 milyon dolarla Hollanda, 127,3 milyon dolarla Almanya ve 69,1 milyon dolarla İsveç izledi.

Bu dönemde sektör, Hollanda'ya 631,9 milyon dolarlık, İsveç'e ise 266,2 milyon dolarlık ihracat yaptı.

nbsp;En fazla ihracat Kocaeli'den

İl bazında bakıldığında, bu dönemde otomotiv sektöründe en fazla ihracat 9,3 milyar dolarla Kocaeli'den gerçekleştirildi. Aynı dönemde Bursa'dan 7,1 milyar dolar, İstanbul'dan 6,4 milyar dolar, Sakarya'dan 3,3 milyar dolar, Ankara'dan 1,4 milyar dolarlık otomotiv ihracatı yapıldı.

TİM verilerine göre 2025 ve 2026 yılları ocak-eylül dönemlerinde otomotiv endüstrisinin en fazla ihracat (bin dolar) yaptığı ülkeler şöyle:

nbsp;

nbsp;

Sigorta Haftası kapsamında AA muhabirinin Türkiye Sigorta Birliği (TSB) verilerinden derlediği bilgilere göre, sigorta sektöründe toplam prim üretimi, bu yılın ağustos ayı sonu itibarıyla geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 28,1 artarak 971,8 milyar liraya ulaştı.

Bu dönemde hayat dışı sigortalarda prim üretimi yıllık bazda yüzde 25,4 artışla 815,7 milyar liraya yükseldi. Hayat dışı sigortaların sektörün toplam prim üretimindeki payı geçen yılın aynı dönemindeki yüzde 85,7 seviyesinden yüzde 83,9'a geriledi. Hayat sigortalarında prim üretimi de aynı dönemde yüzde 44,3 artarak 156,1 milyar liraya ulaşırken, hayat sigortalarının toplam üretimdeki payı yüzde 14,3'ten yüzde 16,1'e çıktı.

Branş bazında bakıldığında, kara araçları sorumluluk sigortaları yaklaşık 230 milyar liralık prim üretimiyle ilk sırada yer aldı. Bu branşta prim üretimi yıllık yüzde 16,9 artarken, hayat dışı sigortalar içindeki payı geçen yılın aynı dönemindeki yüzde 30,2'den yüzde 28,2'ye geriledi.

Hastalık-sağlık sigortalarında prim üretimi yüzde 36,2 artarak 180 milyar liraya yaklaşırken, branşın hayat dışı toplam üretimindeki payı yüzde 20,3'ten yüzde 22,1'e yükseldi.

Yangın ve doğal afetler branşında ise prim üretimi yüzde 23,4 artışla 130 milyar liraya yaklaştı. Bu branşın hayat dışı toplam üretimindeki payı yüzde 16'dan yüzde 15,7'ye geriledi.

Sigorta sektörünün yaklaşık 1 trilyon liralık prim üretimiyle ulaştığı büyüklük ve sunduğu güvence kapasitesi dikkate alındığında, toplumda sigorta bilincinin artırılması amacıyla çeşitli adımlar atıldığı görülüyor.

Bu kapsamda sektörün tüm paydaşlarının katılımıyla düzenlenen Sigorta Haftası, 15'inci yılında 5-11 Ekim tarihlerinde Türkiye genelinde etkinliklerle kutlanıyor. Hafta boyunca düzenlenecek etkinliklerde iklim risklerinden afetlere, kentsel dayanıklılıktan mobilitenin geleceğine uzanan birçok konu ele alınacak.

Öne çıkan buluşmalardan 5. Uluslararası Sigorta Zirvesi, 8 Ekim Perşembe günü İstanbul'da düzenlenecek. Haftanın kapanışı ise 10 Ekim Cumartesi günü Gaziantep'te Türk Dünyası Sigorta Birliği 2. Genel Kurulu ile yapılacak.

"Sigorta farkındalığını artırmak, toplumun geleceğe sağlam adımlarla ilerlemesine katkıda bulunmaktır"

TSB Başkanı Ahmet Yaşar, AA muhabirine yaptığı açıklamada, prim üretiminin sektörün finansal gücünü ve ekonomiye katkısını gösterdiğine dikkati çekerek, "Ancak, büyümemizin toplumdaki gerçek karşılığını görmek için poliçe sayısındaki artışa ve bu poliçelerle kaç kişiye, kaç işletmeye ulaştığımıza da bakmamız gerekiyor. Her yeni poliçe, bir ailenin, bir işletmenin ya da bir çiftçinin geleceğini güvence altına alma yolunda atılan somut bir adımdır." diye konuştu.

Yaşar, bu kapsamda 2030 hedeflerine değinerek, şu bilgileri verdi:

"2030 yılında sigorta penetrasyonunu yüzde 5'e, prim üretimini 50 milyar dolara taşıma hedefimizi, sigortalı tabanını genişletme ve koruma açığını azaltma hedefimizle birlikte ele alıyoruz. Bu vizyonu hayata geçirmek için sigortayla henüz tanışmamış kesimlere ulaşmalı, ürünlerimizi daha anlaşılır ve erişilebilir hale getirmeli, poliçe sayısını ve güvencenin kapsamını birlikte artırmalıyız. Çünkü 2030 hedeflerimizin asıl anlamı, daha fazla insanın ve işletmenin riskler karşısında güvenle ayakta kalabilmesidir."

Sigorta Haftası'na ilişkin görüşlerini de paylaşan Yaşar, Sigorta Haftası'nda bu yıl "Dört Element. Tek Güvence." yaklaşımıyla hayatın temelini oluşturan toprak, su, hava ve ateşe dikkat çektiklerini söyledi.

Yaşar, "Evlerimizi ve iş yerlerimizi toprağın üzerine kuruyor, suyla yaşamı ve üretimi besliyor, havanın koşullarına göre plan yapıyor, ateşin enerjisiyle değer üretiyoruz. Hayatımıza kaynak olan bu dört element, karşı karşıya olduğumuz riskleri de şekillendiriyor." diye konuştu.

Sigortanın bu risklerin daha iyi anlaşılmasına ve olası kayıplara hazırlıklı olunmasına katkı sağladığını dile getiren Yaşar, kayıp yaşanması durumunda hayatın ve üretimin devamının yanı sıra emek ve birikimlerin korunmasını da desteklediğini belirtti.

Yaşar, sigortanın bireylerin ve kurumların belirsizlikler karşısında geleceğe güvenle bakmasını sağlayan güçlü bir dayanışma mekanizması olduğunu vurgulayarak, iklim olayları, afetler ve değişen yaşam biçimlerinin riskleri doğru değerlendirmeyi ve hazırlıklı olmayı her zamankinden daha önemli hale getirdiğini kaydetti.

Risklerin şekli değişse de güvenceye duyulan ihtiyacın değişmediğini dile getiren Yaşar, "Bu nedenle sigorta farkındalığını artırmak, toplumun geleceğe daha sağlam adımlarla ilerlemesine katkıda bulunmaktır." diye konuştu.

Yaşar, "Sigorta Haftası'nın 15'inci yılında hedefimiz, sektörümüzün tüm paydaşlarıyla birlikte güvence mesajını toplumun her kesimine ulaştırmak ve sigortanın günlük hayatımızdaki önemini somut örneklerle anlatmak. Türkiye’nin farklı şehirlerinde düzenlenecek etkinliklerin, vatandaşlarımızın kendi risklerini tanımasına ve sigortanın sunduğu korumayı daha yakından anlamasına katkı sağlayacağına inanıyorum. Haftamıza katkı sunan tüm kurum ve kuruluşlara teşekkür ediyor, tüm vatandaşlarımızın Sigorta Haftası'nı kutluyorum." ifadelerini kullandı.

Apple Yönetim Kurulu Başkanı Tim Cook, 2 Ekim'de gerçekleştirdiği işlemlerle yaklaşık 63,9 milyon dolar değerinde Apple hissesi sattı. ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu'na (SEC) sunulan bildirime göre satış, farklı işlemlerde hisse başına 330,66 ile 334,50 dolar arasında değişen fiyatlarla yapıldı.

Satıştan bir gün önce, Cook'un ücret paketindeki 374 bin 541 kısıtlı hisse birimi hak ediş koşullarını tamamlayarak Apple hissesine dönüştü. Çalışanlara belirli koşullar sağlandığında şirket hissesi alma hakkı tanıyan bu birimlerden Cook’a verilen miktar, Apple'ın üç yıllık toplam hissedar getirisinin S&P 500 şirketlerine kıyasla gösterdiği performansa göre belirlendi.

Apple, hak edişten kaynaklanan vergi yükümlülüklerini karşılamak için yaklaşık 65,75 milyon dolar değerindeki 199 bin 38 hisseyi alıkoydu. Bu işlem, Cook'un yaklaşık 63,9 milyon dolarlık hisse satışından ayrı olarak gerçekleşti.

SEC bildirimi, satışın Cook'un 28 Mayıs 2026'da kabul ettiği Rule 10b5-1 işlem planı kapsamında yapıldığını gösteriyor. Şirket yöneticilerinin gelecekteki hisse işlemlerini önceden belirlenmiş koşullara bağlamasına olanak tanıyan bu plan, satışın işlem gününde alınan ani bir karara dayanmadığını ortaya koyuyor.

Cook ayrıca 2 Ekim'de 26 bin 325 Apple hissesini bedelsiz olarak devretti. Bildirimde bu hisselerin kime verildiği açıklanmadı. Satış, vergi kesintisi ve bedelsiz devir sonrasında Cook'un trust'ı üzerinden tuttuğu Apple hisselerinin sayısı 3 milyon 237 bin 843 oldu.

Görsel: Quartz & ChatGPT

Anthropic, girişimlerin Claude tabanlı ürünler geliştirmesini destekleyen Claude Startups programına yeni avantajlar ekledi. Şirketin 6 Ekim'de duyurduğu güncelleme, ücretsiz abonelik ve API kredisinin yanı sıra farklı yazılım araçlarında indirimleri ve teknik destek görüşmelerini kapsıyor.

Program kapsamında başvurusu onaylanan girişimlere, beş Premium kullanıcıya kadar bir yıllık ücretsiz Claude Team aboneliği veriliyor. Ancak bu teklif yalnızca Claude Team’i daha önce kullanmayan kuruluşlar için geçerli. Mevcut Team aboneleri ücretsiz abonelik avantajından yararlanamıyor.

Girişimlere ayrıca Claude modellerini kendi ürünlerine entegre etmek için kullanabilecekleri 1.000 dolar değerinde API kredisi sağlanıyor. Krediler, tanımlandıktan altı ay sonra sona eriyor ve yalnızca Claude Console üzerinden erişilen doğrudan Claude API hizmetinde kullanılabiliyor. Amazon Bedrock ve Google Vertex AI üzerinden yapılan kullanımlar bu kapsama girmiyor.

Güncellemenin bir diğer parçası olan Claude Startup Stack ise yazılım geliştirme, tasarım, veri analizi, satış ve toplantı araçları için toplam değeri 45 bin dolara kadar ulaşan indirim ve krediler sunuyor. Bu tutar, girişimlere doğrudan verilen bir ödeme değil; katılımcı şirketlerin ayrı koşullarla sağladığı tekliflerin toplam değerini ifade ediyor.

Programa son beş yılda kurulan veya son iki yılda yatırım alan girişimler başvurabiliyor. Risk sermayesi yatırımı almış olmak zorunlu tutulmuyor. Başvuru için Claude Console hesabı, şirketin internet sitesiyle aynı alan adını kullanan bir e-posta adresi ve geliştirilen ürüne ilişkin kısa bir açıklama gerekiyor.

Katılımcılar, Anthropic'in Applied AI ekibiyle çevrim içi teknik görüşmelere ve girişimlere özel etkinliklere de erişebiliyor. Anthropic'in iş ortağı ağındaki risk sermayesi fonlarından yatırım alan şirketler ise fonları aracılığıyla 100 bin dolara kadar ek API kredisi edinebiliyor. Başvurular Claude for Startups sayfası üzerinden yapılıyor.

Görsel: ChatGPT

Fransa merkezli yapay zeka girişimi Mistral AI, bugüne kadarki en büyük ve yetenekli modeli olarak konumlandırdığı Mistral Large 4'ü (ML4) tanıttı. Şirket içinde “Le Chonk” olarak adlandırılan model, 1 trilyon toplam parametreye sahipken her işlemde 49 milyar aktif parametre kullanıyor. Modelin herkese açık ön izlemesine Mistral Studio üzerinden erişilebiliyor. Model ağırlıklarının ise ekim ayının sonuna kadar yayımlanması planlanıyor.

Mistral Large 4, metin ve görsel verileri doğal olarak işleyebilen çok modlu bir yapıya sahip. Şirket, modelin özellikle kodlama, ajan tabanlı iş akışları, görsel anlama, finans, hukuk ve siber güvenlik alanlarında öne çıktığını belirtiyor. Mistral'ın paylaştığı verilere göre ML4, açık ağırlıklı modeller arasında birçok kurumsal kullanım senaryosunda en yüksek performanslardan birini sunuyor.

Modelin siber güvenlik alanında da dikkat çektiğini söyleyebiliriz. ML4, Artificial Analysis Cyber Index'te dünyanın en yüksek performans gösteren modelleri arasında yer alırken, gerçek yazılımlardaki güvenlik açıklarını yeniden üretip ardından kapatmayı amaçlayan bir testte yüzde 82 skor elde etti.

Model ayrıca güvenlik yarışmalarından alınan 40 farklı görevden oluşan Cybench testlerinin yüzde 93'ünü tamamladı. Mistral, modelin kötü amaçlı yazılımları analiz etmek, güvenlik açıklarını önceliklendirmek ve tespit kuralları oluşturmak gibi görevlerde de kullanılabildiğini söylüyor.

Mistral Large 4'ün yazılım geliştirme performansı da şirketin öne çıkardığı başlıklar arasında. Model, DeepSWE v1.1 testinde yüzde 61,7, SWE-Atlas-QnA'da yüzde 59,4 ve Terminal-Bench 4'te yüzde 28,3 skor aldı. Genel Coding Agent Index'te yüzde 49,8 seviyesine ulaşan ML4'ün DeepSeek V4 Pro ve Qwen3.8 Max gibi modellerin önünde yer aldığı belirtiliyor.Profesyonel geliştiricilerle yapılan kör değerlendirmede ise model, Claude Opus 5'in ardından ikinci sırada yer aldı.

ML4 yalnızca kod üretmenin ötesinde yerine farklı araçları kullanarak uzun soluklu görevleri tamamlayan yapay zeka ajanlarına da odaklanıyor. Gmail, Google Sheets, Slack ve Salesforce gibi uygulamalarda gerçekleştirilen 657 kurumsal iş akışını kapsayan AutomationBench testinde model yüzde 59,9 skor elde etti. Mistral'ın aktardığına göre ML4, elektronik tablolar, sunumlar ve PDF'ler gibi profesyonel çıktılar üretmeye yönelik AA-Briefcase testinde de 1.393 Elo seviyesine ulaştı.

Modelin önemli yeniliklerinden biri de görsel anlama kabiliyeti. ML4, karmaşık dokümanları, grafik ve teknik çizimleri analiz edebiliyor, büyük uydu görüntülerinde belirli nesneleri bulabiliyor ve görsel veriler üzerinde konumlandırma yapabiliyor. Şirketin paylaştığı Dense 200 testinde ML4 yüzde 42 skor elde ederken GPT-6 Astra'nın yüzde 41'lik skorunu geride bıraktı.

Mistral Large 4, Avrupa'daki Mistral veri merkezlerinde bulunan 3 bin 800 Nvidia Grace Blackwell GPU kullanılarak sıfırdan eğitildi. Şirket, modelin eğitim verilerinin önemli bir bölümünün çok dilli içeriklerden oluştuğunu ve Avrupa Birliği'nin tüm resmi dilleri dahil olmak üzere 160'tan fazla dili desteklediğini belirtiyor.

Modelin Avrupa'daki dağıtımının da tamamen Mistral tarafından işletilen altyapı üzerinden ve Avrupa mevzuatı kapsamında gerçekleştirileceği ifade ediliyor. Mistral, bu yaklaşımı özellikle “yapay zeka egemenliği” açısından konumlandırıyor. Açık ağırlıkların yayımlanmasıyla kurumların modeli kendi özel bulutlarında veya şirket içi altyapılarında çalıştırabilmesi hedefleniyor. Böylece şirketler hem verileri hem de modelin kullanım politikaları üzerinde daha fazla kontrol sahibi olabilecek.

Şirket ayrıca ML4'ün daha önce duyurduğu 3 milyar euroluk Seri D yatırım turunun ardından oluşturulan yeni yol haritasındaki ilk önemli model olduğunu belirtiyor. ML4'ün ağırlıklarıyla birlikte mimari, ek benchmark sonuçları ve eğitim yöntemlerine ilişkin daha fazla ayrıntının da ay sonuna kadar paylaşılması bekleniyor.

Mistral Large 4'ün API fiyatlandırması ise 1 milyon girdi tokenı için 1,36 dolar, 1 milyon çıktı tokenı için 4,18 dolar olarak açıklandı. Modelin aynı zamanda şirketin önümüzdeki dönemde geliştireceği sektöre özel ve optimize edilmiş yeni modeller için temel oluşturması bekleniyor.

Tokenlaştırılmış nakit fonları sunan fintech girişimi Spiko, Seri B yatırım turunda 90 milyon dolar yatırım aldı. New Enterprise Associates’ın (NEA) liderlik ettiği yatırım turuna Index Ventures, Speedinvest ve White Star Capital da katıldı. Qonto’nun kurucuları ve Bundesbank’ın eski başkanı Axel Weber de melek yatırımcılar arasında yer aldı. Yeni yatırımla birlikte Spiko’nun bugüne kadar aldığı toplam yatırım miktarı 120 milyon dolara ulaştı.

Paul-Adrien Hyppolite tarafından kurulan Spiko, şirketlerin ve kurumların atıl durumdaki nakitlerinden getiri elde etmesini kolaylaştırmaya odaklanıyor. Şirket, Avrupa ve ABD’de yaklaşık 50 trilyon dolarlık nakit ve mevduat bulunduğunu, ancak bu varlıkların önemli bir kısmının düşük getiri sağladığını veya hiç getiri sağlamadığını belirtiyor.

Spiko, kısa süre içerisinde nakde çevrilebilen ürünlerden belirli vadeye sahip ürünlere kadar farklı seçeneklerden oluşan düzenlemeye tabi nakit fonları geliştiriyor. Şirketler bu fonlara Spiko’nun masaüstü ve mobil uygulamalarından erişebiliyor.

Finansal platformlar ise API aracılığıyla Spiko’nun ürünlerini kendi hizmetlerine entegre edebiliyor. Girişimin müşterileri arasında startup’lar, scaleup’lar, araştırma kuruluşları, kamu kurumları, girişim sermayesi fonları ve sağlık kuruluşları bulunuyor.

Spiko’nun ürünleri euro, ABD doları, İngiliz sterlini ve İsviçre frangı ile kullanılabiliyor. Şirketin fonları zincir üzerinde ihraç ediliyor. Böylece fonlar, stablecoin ve akıllı sözleşmelerin kullandığı altyapıyla birlikte çalışabiliyor. Spiko, bu alanda BlackRock ve Franklin Templeton’ı geride bırakarak dünyanın en büyük tokenlaştırılmış nakit fonu ihraççısı konumuna geldiğini ifade ediyor.

Spiko’nun altyapısı, şirketlerin nakit yönetimini belirli kurallar çerçevesinde otomatikleştirmesine de imkan tanıyor. Örneğin şirketler maaş ve tedarikçi ödemeleri için operasyon hesaplarında ne kadar para tutulacağını belirleyebiliyor ve bunun üzerindeki tutarlar otomatik olarak likit fonlara aktarılabiliyor. Daha uzun süre kullanılmayacak nakit ise vadeli ürünlere yönlendirilebiliyor. Bu kuralların hazine yönetim sistemleri veya yapay zeka ajanları tarafından Spiko’nun API’si üzerinden yönetilebilmesi de mümkün.

Spiko, aldığı yeni yatırımı yeni nakit fonları piyasaya sürmek, yeni pazarlara açılmak ve Avrupa’daki ekibini büyütmek için kullanacak. Paris ve Londra’da merkezleri bulunan şirket; Almanya, İtalya, İspanya, Hollanda ve Nordik ülkelerinde de yerel ekipler kurmayı planlıyor.

Yapay zeka destekli siber güvenlik girişimi Hadrian, 40 milyon dolar yatırım aldı. Şirketin 40 milyon dolarlık yatırım turuna Forgepoint Capital International ve Smart Fin ortaklaşa liderlik etti. Hollanda merkezli Hadrian'ın yatırım turunda HV Capital, Motive Partners, Picus Capital ve Oetker Ventures yer aldı. 

2021 yılında kurulan şirketin toplam yatırım miktarı 65 milyon dolara yükseldi. Hadrian yeni yatırımı EMEA ve ABD'deki faaliyetlerini genişletmek, mühendislik ve araştırma ekiplerini büyütmek ve ajan tabanlı yapay zeka platformunu geliştirmek için kullanacağını açıkladı. 

Şirket, Rogier Fischer, Olivier Beg ve Maurice Clin tarafından hayata geçirildi. Hadrian, şirketlerin dijital varlıklarını ve dışarıya açık sistemlerini sürekli olarak tarayarak güvenlik açıklarını tespit eden yapay zeka destekli bir siber güvenlik platformu geliştiriyor.

Şirket, hangi güvenlik açıklarının gerçekten istismar edilebileceğini belirleyerek şirketlerin öncelikli olarak hangi risklere müdahale etmesi gerektiğini ortaya koyuyor.

Hadrian'ın platformunda yapay zeka ajanları, gerçek saldırganların izleyebileceği yolları taklit ederek güvenlik testleri gerçekleştiriyor. Böylece güvenlik ekiplerinin manuel olarak yaptığı sızma testlerinin daha hızlı ve sürekli şekilde yürütülmesini sağlıyor.

Şirketin Atlas ürünü şirketlerin dış saldırı yüzeylerini sürekli olarak haritalandırırken Nova ürünü talep üzerine yapay zeka destekli sızma testleri gerçekleştiriyor. İki ürün aynı verileri ve bağlamı paylaşıyor. Böylece şirketler, güvenlik açıklarını tespit etmekten bu açıkları daha kapsamlı şekilde test etmeye kadar tüm süreci tek bir platform üzerinden yürütebiliyor.