ASELSAN tarafından Kamuyu Aydınlatma Platformundan (KAP) yapılan açıklamada, şirketin artan sipariş hacmini karşılamak ve üretim altyapısını güçlendirmek amacıyla stratejik yatırımlarını hayata geçirmeye devam ettiği bildirildi.

Toplam tutarı 56 milyon dolar olan 17 bin 865 metrekare kapalı alana sahip "Güdüm Sistemleri Üretim Merkezi"nin devreye alındığı belirtilen açıklamada, "Yeni yatırımımız ile birlikte, güdüm sistemlerinin üretiminde robotik ve otomasyon altyapısı güçlendirilmiş, teslimat kapasitesi, hız ve kalite kabiliyeti artırılmıştır." ifadelerine yer verildi.

Yüksek enflasyon nedeni ile temel ihtiyaçlarını dahi karşılamakta zorlanan milyonlarca aile için her eylül ayı aynı zamanda yeni masrafların da başlangıcı demek. Zira okulların açılmasına birkaç hafta kala, milyonlarca velinin aklında kırtasiye harcamaları var.

Ekonomist’in 30 Ağustos - 12 Eylül 2026 tarihli sayısından

Türkiye kırtasiye sektörünün 2025 yılında pazar büyüklüğü, 80 milyar TL olarak gerçekleşti. 2026 yılında ise sektörün 100 milyar TL’nin üzerinde bir hacme ulaşması bekleniyor. Sektör, 2025- 2026 öğretim döneminde de ciro bazlı büyümesini sürdürdü. Ancak burada önemli bir ayrım yapmak gerekiyor. Cirodaki artışın önemli bir bölümü maliyet artışlarının ve buna bağlı raf fiyatı güncellemelerinin etkisinden kaynaklanıyor. Bu nedenle ciro artışını doğrudan adet bazında büyüme olarak okumamak gerekiyor.

Sektör olarak tüketiciyi korumak adına mümkün olduğunca kâr marjlarını sınırlı tutmaya çalıştıklarını belirten Tüm Kırtasiyeciler Derneği (TÜKİD) Yönetim Kurulu Başkanı Taha Keresteci, “Bu yıl temel okul ihtiyaçlarından oluşan bir çantanın ortalama maliyeti yaklaşık 2 bin 500 TL seviyesinde. Geçen yılki yaklaşık bin 980 TL’lik maliyetle karşılaştırıldığında yüzde 25 civarında bir artış söz konusu. Bu artışın ürün grubuna, markaya ve tercih edilen kalite seviyesine göre değişebildiğini de özellikle belirtmek gerekir” diyor.

Güvenli ürün oranı

Türkiye genelinde yaklaşık 8 bin kırtasiye noktası bulunuyor. Bunun yanında üretici, ithalatçı, toptancı ve perakendecilerden oluşan oldukça geniş bir ekosistem, söz konusu. Sektör, çok oyunculu ve dinamik bir yapıya sahip. Özellikle yazım gereçlerinin bazı segmentleri, defter, ajanda, dosyalama ürünleri, matbaa tabanlı ürünler ve okul-ofis aksesuarlarında güçlü bir yerli üretim altyapısı var. Dolayısıyla Türkiye bu alanda yalnızca tüketen değil, aynı zamanda üreten ve ihracat yapan önemli bir ülke konumunda. Tüketicide belirgin bir şekilde planlı ve seçici alışveriş davranışı gözlemlediklerini söyleyen Keresteci, “Fiyat kadar fiyat-performans dengesi ve ürün güvenliği de kararları etkiliyor. Online alışverişin payı ve görünürlüğü artıyor ancak kırtasiyede fiziksel mağazaların önemini koruduğunu görüyoruz. Çünkü özellikle çocuk ürünlerinde tüketici ürünü görerek, dokunarak ve deneyerek almak istiyor” diye konuşuyor.

Taha Keresteci / Tüm Kırtasiyeciler Derneği (TÜKİD) Yönetim Kurulu Başkanınbsp;

Çocukların doğrudan temas ettiği kırtasiye ürünlerinde güvenlik ve kalite kriterlerinin önemine vurgu yapan Keresteci, fiyatı piyasanın çok altında olan, üreticisi veya ithalatçısı belli olmayan ürünlerin avantaj gibi görünse de güvenlik açısından risk oluşturabildiğine dikkat çekerek, “Son dönemde yapılan denetimlerle güvenli ürün oranının yüzde 99’un üzerine çıkmış olması önemli bir başarı. Ancak bizim hedefimiz bu oranı yüzde 100’e yaklaştırmak ve güvensiz ürünlere sıfır tolerans göstermek” diye ekliyor.

Jiang Jin / Tecno Türkiye Genel Müdürünbsp;

Fiyatlar yüzde 25 arttı

Bu yıl artan yarı iletken maliyetleri, döviz kuru dalgalanmaları, yükselen lojistik ve ithalat giderleri nedeniyle Türkiye’de tüketici elektroniği fiyatları genel olarak yükseldi. Öğrencilerin en çok talep gösterdiği akıllı telefon ve tablet pazarlarında fiyatlar yıllık bazda yaklaşık yüzde 25 arttığını ve bu artışın süreceğinin öngörüldüğünü söyleyen Tecno Türkiye Genel Müdürü Jiang Jin, “Bu durum, eğitim için cihaz alacak öğrencileri ve aileleri ciddi bir maliyet baskısıyla karşı karşıya bırakıyor. Böyle bir dönemde esnek taksitli ödeme planları, tüketicilerin kararını etkileyen en kritik unsur haline geliyor. Taksit imkanları, kısıtlı bütçeye sahip ailelerin tek seferde yüksek harcama yapma yükünü hafifleterek kaliteli akıllı cihazlara erişimini kolaylaştırıyor ve bütçe dostu bir çözüm sunuyor” diye anlatıyor. Öğrencilerin çok yönlü kullanım imkanı sunan tabletlere olan ilgisinin her geçen gün arttığını belirten Jin, aynı zamanda günlük hayatı kolaylaştıran pratik yapay zeka özellikleriyle donatılmış cihazlara yönelik taleplerde de belirgin bir yükseliş gözlemlediklerini ifade ediyor.

Feray Karaman / Casper Pazarlama ve Operasyondan Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı

İki kategori öne çıkıyor

Uzun vadeli tedarikçi ilişkileri ve yerli üretim güçleri sayesinde maliyet baskısını kullanıcıya olabildiğince az yansıtmaya çalıştıklarını belirten Casper Pazarlama ve Operasyondan Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Feray Karaman da ailelerin artık öğrenciye ikinci bir cihaz almayı tercih etmediğini, tek çok yönlü cihazların tercih edildiğini söylüyor. Bu tercih, üretken tabletler ve iş istasyonu gücüne sahip hafif dizüstü kategorileri öne çıkarıyor. Yapay zeka destekli notebook modellerine yönelik talebin geçen yılın aynı dönemine kıyasla iki katına çıktığının altını çizen Karaman, “Bu yıl ürün gamımızın yaklaşık dörtte biri yapay zeka destekli. Yıl sonuna kadar bu oranı yüzde 50’nin üzerine çıkarmayı planlıyoruz. Öğrenciye özel modellerimizde de NPU destekli işlemcileri artırıyoruz” diyor. Önümüzdeki eğitim döneminde; üretken tabletlerin ve büyük ekranlı, ince dizüstü bilgisayarların öne çıkacağına da değinen Karaman, şöyle devam ediyor: “Okula dönüş dönemi yıllık satışlarımızın yaklaşık yüzde 15’ini oluşturuyor. Okula dönüşle başlayıp yıl sonuna kadar süren dönem, satışlarımızın en yoğunlaştığı zaman dilimi. 2026’nın tamamında sektörün küçülme beklentisine rağmen yüzde 50 büyüme hedefimizi koruyoruz. İlk altı ay bu hedefe paralel ilerledi.”

Giyilebilir teknolojilere ilgi

Öğrencilerin yapay zekaya ilgisinin belirgin biçimde arttığını gözlemlediklerini söyleyen HONOR Türkiye Pazarlama Direktörü Jayden Zheng ise, AI destekli cihazların önümüzdeki dönemde öğrencilerin çalışma alışkanlıklarının daha doğal bir parçası olacağını düşünüyor. Okul alışverişinde tabletlerin yanı sıra giyilebilir teknolojilerin de öne çıkacağını söyleyen Zheng, “Giyilebilir teknolojiler artık yalnızca iletişim değil; konum takibi, güvenli bölge bildirimi ve ders modu gibi özelliklerle ailelerin günlük yaşamında daha işlevsel bir yere sahip. Özellikle akıllı çocuk saatleri bu anlamda ilgi görüyor. Bu alanlarda belirgin bir hareketlilik bekliyoruz” diye konuşuyor.

Emre Hantaloğlu / Lenovo Türkiye Genel Müdürü

Daha güçlü bir ivme var

Lenovo Türkiye Genel Müdürü Emre Hantaloğlu ise geçen yıla kıyasla bu yıl okula dönüş döneminde daha güçlü bir ivme gözlemlediklerini söylüyor. Okula dönüş döneminin bilgisayar satışları için sadece bir kampanya dönemi değil, aynı zamanda sektörün yıllık büyümesini ve cirosunu önemli ölçüde etkileyen stratejik bir zaman dilimi olduğunu söyleyen Hantaloğlu, “Okula dönüş dönemi, bizim için yılın en kritik dönemlerinden biri. Özellikle dizüstü bilgisayarlar, tabletler ve ilgili aksesuarlar için yıllık satışların yaklaşık yüzde 20 ila yüzde 30’unu oluşturabiliyor. Bu oran, piyasa koşullarına ve tüketici harcamalarına bağlı olarak dalgalanma gösterse de dönemin stratejik önemini açıkça ortaya koyuyor. Özellikle öğrenciler, öğretmenler ve aileler için sunduğumuz geniş ürün portföyü sayesinde bu katkı, her yıl istikrarlı bir şekilde artıyor” diye anlatıyor.

Çağrı Menteş / ikas Pazarlamadan Sorumlu Genel Müdürnbsp;

Alışverişe erken başlandı

Yeni eğitim - öğretim yılı öncesinde e-ticarette okula dönüş hareketliliği belirginleşmeye başladı. 20 binden fazla işletmeye e-ticaret altyapısı sağlayan ikas’ın verilerine göre bu yıl alışveriş takvimi önceki yıllara kıyasla öne kayarken, ağustos ayının ilk haftası itibarıyla hareketlilik artıyor. Veliler, olası fiyat değişimlerinden etkilenmemek ve ürün çeşitliliğinden yararlanmak amacıyla okul ihtiyaçlarını daha erken karşılamaya yöneldiğini belirten ikas Pazarlamadan Sorumlu Genel Müdür Çağrı Menteş, “Bu yıl veliler eylül ayını beklemek yerine ihtiyaçlarını daha erken dönemde karşılamaya başladı. Fiyat, ürün çeşitliliği ve stok gibi unsurlar alışveriş kararlarında etkili olurken, tüketicinin harcamasını daha kontrollü yönetmeye ve ihtiyaçlarını önceliklendirmeye çalıştığını görüyoruz” diyor.

Eren Ünlü / N11 Satıştan Sorumlu GMY

Verilerin listesi hazır

Eğitimde dijitalleşme artık bir seçenek değil, temel bir ihtiyaç haline gelmiş durumda. Bu da ister istemez öğrencilerin teknoloji sepetini genişletiyor ve bütçeleri yukarı çekiyor. n11’in kısa süre önce gerçekleştirdiği ‘Okula dönüş araştırması’nda da bunu açık şekilde gördüklerini dile getiren n11 Satıştan Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Eren Ünlü, “Velilerimizin yüzde 78’i bu dönem için 5 bin TL ve üzeri bir bütçe ayırırken, yüzde 45 gibi ciddi bir kesimin bütçesi 10 bin TL’nin üzerine çıkıyor. Bilgisayarlar, tabletler ve akıllı aksesuarlar bu bütçede en büyük payı alıyor. Aileler, kampanya takipleri, indirimler ve taksit imkanlarıyla bu teknoloji bütçesini en verimli şekilde dengelemeye çalışıyorlar” diye anlatıyor.

Yapay zeka etkisi

n11 farklı yaş grubunda çocuğu olan ebeveynlerin katılımıyla ‘Okula dönüş alışveriş anketi’ de gerçekleştirdi. Ankete katılan lise velilerinin oranı yüzde 37 civarında. Özellikle bu yaş grubundaki gençlerin yapay zeka entegrasyonu olan cihazlara ilgisinin çok yüksek olduğunu gözlemlediklerini belirten Ünlü, şunları anlatıyor: “Velilerin de yüzde 66 gibi yüksek bir oranla satın aldıkları ürünün kalitesine ve teknolojik yeterliliğine önem veriyor.

Murat Şentürk / Avansas Ticaret Direktörü

Ailelerin yüzde 89’u alışverişe elinde hazır bir listeyle çıkıyor. Karşımızda çok bilinçli bir tüketici var. Önümüzdeki dönemde büyümenin iki ana kolda hızlanacak. İlk sırada, hibrit eğitimin ve dijital ödevlerin vazgeçilmezi olan dizüstü bilgisayarlar ile tabletler var. İkinci tarafta ise öğrencilerin çalışma verimliliğini doğrudan artıran tamamlayıcı teknolojiler geliyor. Gürültü engelleyici kulaklıklar, ders takibini kolaylaştıran akıllı saatler ve taşınabilir şarj cihazları gibi kategorilerde bu sezon çok daha güçlü bir hacim ve büyüme bekliyoruz.” Avansas Ticaret Direktörü Murat Şentürk ise bu yıl temel kırtasiye ürünlerinde güçlü bir sezon beklediklerini söylüyor. Sektörde belirgin bir talep daralması öngörmediklerinden de bahseden Şentürk, “Tüketicinin çanta, kalemlik, matara gibi daha uzun süre kullanılabilen bazı ürünlerde mevcut ürününü daha uzun süre kullanmayı tercih ettiğini, yeni alımın zorunlu olduğu durumlarda ise fiyat - performans açısından daha ekonomik alternatiflere yöneldiğini görüyoruz. Büyümenin ağırlıklı olarak bu temel ihtiyaç gruplarından gelmesini bekliyoruz” diyor.

‘Okula Dönüş’ döneminin dinamikleri neler?

• Kırtasiye sektörünün 2026’da 100 milyar TL’nin üzerinde hacme ulaşması bekleniyor.
• Temel okul ihtiyaçlarından oluşan bir çantanın ortalama maliyeti 2 bin 500 TL’ye yükseldi.
• Fiyat değişimleri ve stok endişesi nedeniyle okul ihtiyaçları için alışveriş takvimi öne çekildi.
• Velilerin yüzde 78’i okul alışverişi için 5 bin TL ve üzeri bütçe ayırırken, yüzde 45’inin bütçesi 10 bin TL’yi aşıyor.
• Tablet ve dizüstü bilgisayarların yanı sıra gürültü engelleyici kulaklık, akıllı saat ve taşınabilir şarj cihazı gibi tamamlayıcı teknolojilere talep artıyor.
• Yapay zeka destekli notebook modellerine yönelik talebin geçen yıla göre iki katına çıktığı belirtiliyor.
• Denetimlerin etkisiyle güvenli kırtasiye ürünlerinin oranı yüzde 99’un üzerine çıkarken, sektörde hedef bu oranı yüzde 100’e yaklaştırmak.
• Velilerin yüzde 89’u okul alışverişine hazır bir ihtiyaç listesiyle çıkıyor. Fiyat, kalite, ürün güvenliği ve fiyat-performans dengesi satın alma kararlarında belirleyici oluyor.

Grigory Nizovsky / Acer Emel Başkan Yardımcısı

“Maliyet artışı henüz fiyatlara yansımıyor”
“Ortalama bir Core 5 tabanlı cihazı ele alırsak, geçen yıl eylül ayından bugüne kadar fabrika maliyeti yaklaşık yüzde 50 arttı. Yüzde 50’lik maliyet artışının tamamı şu anda perakende fiyatına yansımıyor. Perakende fiyatlarının geçen yılki okula dönüş dönemine kıyasla yaklaşık yüzde 30 arttığını söyleyebiliriz. Ve önümüzdeki birkaç ay içinde artmaya devam edecek. Okul başlangıcı dönemi daha çok oyun ve oyun benzeri cihazlar için uygun bir dönemken, yıl sonuna doğru talep, giriş seviyesi ve ultra ince cihazlar arasında bölünüyor. Acer hem oyun hem de standart dizüstü bilgisayarlarda orta segmentte yer alıyor. Türkiye’de, her ikisinin kombinasyonu ortalama 40 ila 45 bin TL arasında bir fiyatla sunuyoruz. Yıl boyunca dizüstü bilgisayar satışlarını adet olarak ele alırsak, ağustos-eylül ayları normalde yıllık miktarın yüzde 30’una kadarını temsil ediyor.”

Mustafa Cem Öncel / İlki İlaç Yönetim Kurulu Üyesi

“Satın almada uzman tavsiyesi etkili”
“Okula dönüş dönemi, ailelerin günlük rutinlerini yeniden düzenlediği ve çocuklarının beslenme alışkanlıklarını daha yakından değerlendirdiği bir dönem. Bu nedenle tüketici sağlığı ürünlerinde de ihtiyaç odaklı ve daha bilinçli bir tercih davranışı görüyoruz. Özellikle çocuklara yönelik ürünlerde güvenilirlik, içerik, kullanım kolaylığı ve uzman önerisi satın alma kararında önem taşıyor. Bu dönemde ailelerin çocuklarının günlük beslenmesini desteklemeye yönelik ürünlere ilgisinin arttığını gözlemliyoruz. Bu dönemde özellikle D vitamini, B12, demir ve omega-3 içeren ürünler öne çıkıyor.

ÖSYM'den yapılan açıklamaya göre, yarın saat 13.45'te başlayacak e-YDTS/2, Adana, Ankara, İstanbul ve İzmir'de ÖSYM Elektronik Sınav Merkezlerinde bu yıl ikinci kez uygulanacak.

İki oturum ve dört bölümden oluşacak sınav için 10 adet e-sınav salonu kullanılacak. Okuma, dinleme, konuşma ve yazma bölümleri uygulanacak sınav, 17.00'de sona erecek.

Adaylar, sınavlara girecekleri yer bilgisini gösteren sınava giriş belgelerine ÖSYM'nin "ais.osym.gov.tr" adresinden erişebilecek.

Sınav sonuçları 16 Ekim'de açıklanacak. Sonuçların, sınav tarihinden itibaren 2 yıl süreyle geçerli olması öngörülüyor. Bununla birlikte bu sonuçların geçerlilik süresi ve kabul koşulları, başvurulacak kurumun belirlediği ölçütlere göre değişiklik gösterebilecek.

Sınava 282 aday başvurdu

Sınav ile ilgili bilgi veren ÖSYM Başkanı Prof. Dr. Bayram Ali Ersoy, "e-YDTS, uluslararası öğrenci sayısındaki artışa yönelik talebi karşılamak ve Türkçe öğretiminde ölçme-değerlendirme standartlarını sağlamak için Türkçe dil becerisini Diller için Avrupa Ortak Başvuru Metni'ne (D-AOBM/CEFR) göre ölçen merkezi bir sınav olarak geliştirildi." ifadesini kullandı.

Sınavın ilk uygulamasının 9 Mayıs'ta yapıldığını anımsatan Ersoy, "Bu uygulamaya 17 aday katıldı. Cumartesi düzenlenecek ikinci uygulamaya 282 aday başvurdu. Sınavda emniyet dahil 139 görevli yer alacak. Sınava katılacak adaylara başarılar, görevlilere kolaylıklar dilerim." açıklamalarında bulundu.

Sınavın ayrı bir yere sahip olduğunu ifade eden Ersoy, "Dünya dili Türkçemizi ölçmek adına üzerine çok çalışma gerçekleştirdiğimiz sınav uygulamamızın ikincisini cumartesi günü hayata geçiriyoruz. Bu uygulama yılların hayali olarak karşımızda duruyordu, gerçekleştirmek bize nasip oldu. Şimdi amacımız bu sınavı yaymak ve kalıcı hale getirmek" ifadelerini kullandı.

Kurum ve kuruluşlar sonuçları kullanabilecek

Sınavın uluslararası öğrenciler için önemli bir referans olacağını vurgulayan Ersoy, e-YDTS ile sınava katılan adayların dil becerilerini D-AOBM ile uyumlu şekilde ölçerek adaylara B2, C1 ve C2 seviyelerinde geçerli ve güvenilir Türkçe yeterlilik sertifikası sunmayı amaçladıklarının altını çizdi.

Kurum ve kuruluşların bu sınavın sonuçlarını kendi mevzuatları doğrultusunda ilgililerin yabancı dil olarak Türkçe yeterliğini değerlendirmede kullanabileceklerini belirten Ersoy, "Dil yalnızca iletişim aracı değil, aynı zamanda medeniyetin taşıyıcısıdır. Amacımız, Türkçenin dünya genelinde daha yaygın ve sistemli şekilde öğretimine katkı sağlamak. Bu bilinçle uygulamaya geçireceğimiz sınav, ülkemizin uluslararası eğitim vizyonuna katkıda bulunacak." değerlendirmesinde bulundu.

"Uluslararası tanınırlık elde edilecek"

Uygulamaların uluslararası tanınırlıkları hakkında da bilgi veren ÖSYM Başkanı Prof. Dr. Bayram Ali Ersoy, "Yabancı Dil Olarak Türkçe Sınavı, uluslararası ölçme ve değerlendirme standartları doğrultusunda hazırlanarak Association of Language Testers in Europe (ALTE) Q-Mark başvuru sürecine sunulmuştur. Söz konusu başvuru kapsamında ALTE tarafından belirlenen tüm ölçüt ve gereklilikler titizlikle incelenmiş, düzenleme ve iyileştirmeler gerçekleştirilerek başvuru sürecinin gerektirdiği tüm koşullar yerine getirilmiştir." bilgisini paylaştı.

Ersoy, şunları kaydetti:

"Başvurunun kabul edilmesi durumunda e-YDTS'nin uluslararası tanınırlığı sağlanmış olacak. Ardından, ÖSYM tarafından geliştirilen Electronic Test of English Proficiency (e-TEP) için de uluslararası tanınırlık sağlayan Q-Mark nişanesi için başvuru süreci başlayacak. Bununla birlikte ÖSYM, ALTE'nin yarım üyeliğinden çıkıp tam üyeliğini de elde etmiş olacak. ÖSYM'nin bu başvurusu, Türkiye'de yabancı dil olarak Türkçe öğretimi ve ölçme-değerlendirme alanında yürütülen çalışmaların uluslararası standartlarla uyumlaştırılması açısından önemli bir aşamadır."

Petrol fiyatlarının yeniden üç haneli seviyelere çıkmasında, Hürmüz Boğazı'nda artan gerilimin yanı sıra Suudi Arabistan kaynaklı arz kesintileri etkili oldu.

ABD'nin 5 İran petrol tankerini hedef almasının ardından İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun 9 Eylül'de Hürmüz Boğazı'nda 2 ABD gemisi ile 8 tankere saldırdığını açıklaması ve Suudi Arabistan'daki enerji tesislerine yönelik saldırıların etkisiyle Brent petrolün varil fiyatı aynı gün yüzde 3'ten fazla yükselerek 22 Mayıs'tan bu yana ilk kez 100 doların üzerine çıktı.

Küresel petrol piyasasındaki arz sıkışıklığı, Suudi Arabistan'ın Hürmüz Boğazı'na alternatif rotası konumundaki Doğu-Batı Petrol Boru Hattı'nın saldırıların ardından devre dışı kalmasıyla daha da derinleşti.

Hattın devre dışı kalmasının ardından bazı rafinerilere yüklemelerin gecikeceğinin bildirilmesiyle Brent petrolün varil fiyatı yüzde 6'dan fazla artarak 107,63 dolara çıktı.

Arz kesintisinin fiili sevkiyatlara yansıması da fiyatlar üzerindeki yukarı yönlü baskıyı artırdı. Piyasa kaynaklarına göre, salı günü Avrupa'ya eylülde yapılması planlanan bazı petrol sevkiyatları iptal edildi. Hattaki kesintinin uzaması halinde küresel petrol arzının yüzde 4'üne kadarının risk altında kalabileceği belirtiliyor.

Yüksek petrol fiyatları ABD para politikasına yön veriyor

Petrol piyasasında arz sıkışıklığı fiyatları yukarı taşırken, artan maliyetlerin pompaya yansıması Amerikan tüketicileri üzerindeki baskıyı artırarak enflasyon ve para politikası üzerinden ABD ekonomisindeki dengeleri de etkiliyor.

Amerikan Otomobil Birliği (AAA) verilerine göre, ülke genelinde benzinin ortalama galon fiyatı 17 Eylül itibarıyla 4,44 dolara yükselerek geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 38,7 arttı.

Motorinin ortalama galon fiyatı ise geçen yılın aynı dönemindeki 3,70 dolardan 6,40 dolara çıkarak rekor seviyeye ulaştı.

Öte yandan, akaryakıt maliyetlerindeki yükseliş enflasyon üzerindeki enerji kaynaklı baskıyı da artırıyor. ABD'de Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ağustosta aylık yüzde 0,4, yıllık yüzde 3,4 artarken, benzin fiyatlarındaki yüzde 3,9'luk yükseliş aylık artışın üçte birinden fazlasını oluşturdu.

Yüksek petrol fiyatlarının ulaşım ve üretim maliyetleri üzerinden daha geniş bir fiyat baskısına dönüşmesi, ABD Merkez Bankasının (Fed) para politikasında da etkisini gösteriyor.

Fed dün, 2023'ten bu yana ilk kez faiz artırımına giderek politika faizini 25 baz puan yükselterek, yüzde 3,75-4 aralığına çıkardı.

Fed'in faiz artırımı petrol piyasasındaki arz sıkıntısını doğrudan ortadan kaldırmasa da borçlanma maliyetlerini artırarak ekonomik aktiviteyi sınırlarken, doların diğer para birimleri karşısında değer kazanmasına da yol açıyor. Güçlü doların petrolü diğer para birimlerini kullanan alıcılar için daha pahalı hale getirmesi ise küresel talebi baskılayarak petrol fiyatlarındaki yükselişi sınırlıyor.

Artan akaryakıt maliyetleri Trump'ın İran stratejisinde belirleyici oluyor

Yüksek petrol fiyatlarının ABD'deki etkisi ekonomi ve para politikasıyla sınırlı kalmıyor. Benzin ve motorin fiyatlarındaki hızlı yükseliş, 3 Kasım'daki Kongre ara seçimleri yaklaşırken Washington yönetimi üzerindeki enerji maliyetlerini düşürme baskısını da artırıyor.

Beyaz Saray, yükselen akaryakıt fiyatlarının tüketiciler ve işletmeler üzerindeki etkisini hafifletmek amacıyla ülkenin petrol rafinaj kapasitesini artırmak için Savunma Üretim Yasası'nın kullanılmasını değerlendiriyor.

Bu süreçte ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'la çatışmanın sona ereceği ve Hürmüz Boğazı'nda petrol akışının sürdüğü yönündeki mesajları da petrol piyasalarının odağında yer alıyor.

Petrol fiyatlarının 9 Eylül'de yeniden 100 doları aştığı sırada Trump, savaşın 3 Kasım'daki ara seçimlerin hemen ardından sona ereceğini savundu.

İran'ın seçimleri etkilemeye çalıştığını, Hürmüz Boğazı'nda ABD donanmasının "tam kontrol" sahibi olduğunu ve boğazdan her gün çok sayıda petrol tankerinin geçtiğini öne süren Trump, savaşın sona ermesiyle benzin fiyatlarının da düşeceğini söyledi.

Trump sonraki günlerde savaşın seçimlerden önce de sona erebileceğini belirtirken, İran'a karşı "tüm güçleriyle" saldırmadıklarını savundu. ABD Başkanı ayrıca 13 Eylül'de savaşın sona ermesi halinde benzin fiyatlarının hızla düşeceği yönündeki söylemini yineledi.

Bununla birlikte, ABD Temsilciler Meclisinde Amerikan güçlerinin İran'la çatışmalardan çekilmesine yönelik girişimler de savaşın ekonomik maliyetlerinin tartışıldığı bir dönemde gündemdeki yerini koruyor.

Trump, 14 Eylül'de ise İran'ın Washington ile "hızlı ve çok istekli bir şekilde" anlaşmaya varmak istediğini ileri sürdü. Gün içinde yaklaşık yüzde 5 yükselerek 109,80 doları gören Brent petrol, Trump'ın açıklamalarının ardından kazançlarının büyük bölümünü geri vererek günü yüzde 1 artışla 105,68 dolardan tamamladı.

Buna karşın İran, şartları yerine getirilene kadar ABD ile görüşme yapılmayacağını açıkladı.

Yüksek petrol fiyatlarının ABD'de benzin ve motorin maliyetlerini artırması, enerji fiyatlarını ara seçimler öncesinde ekonomik gündemin önemli başlıklarından biri haline getirirken, Washington ile Tahran arasındaki çatışmanın seyri akaryakıt fiyatlarının yönü açısından da önemini koruyor.

AA muhabirinin, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerinden derlediği bilgiye göre, ülkede ağustos itibarıyla trafiğe kayıtlı otomobil sayısı 18 milyon 37 bin 907'ye ulaştı.

WhatsApp, iPhone uygulamasında sohbet ve kanallar içinde arama yapmayı kolaylaştıran yeni bir kısayolu kullanıma sunmaya başladı. Yeni arama butonu sayesinde kullanıcılar, konuşma ekranından ayrılmadan eski mesajlara ve kanal güncellemelerine ulaşabilecek.

Daha önce belirli bir konuşmada arama yapmak isteyen kullanıcıların kişi veya grup adına dokunarak sohbet bilgi ekranını açması, ardından arama seçeneğini seçmesi gerekiyordu. Yeni düzende ise arama düğmesi doğrudan sohbet ekranının üst bölümünde, gezinme çubuğunun hemen altında yer alıyor. Kullanıcı butona dokunduğunda arama alanı açılıyor ve yazılan anahtar kelimeyle eşleşen mesajlar gösteriliyor.

Söz konusu özellik, WhatsApp'ın ağustos ayında yayımlanan iOS beta sürümünde ortaya çıkmış ancak test kullanıcıları tarafından henüz kullanılamamıştı. Şirket şimdi kısayolu App Store'da yayımlanan WhatsApp Messenger'ın 26.36.74 sürümüyle daha geniş bir kullanıcı kitlesine açıyor.

Arama butonu hem bireysel ve grup sohbetlerinde hem de WhatsApp kanallarında kullanılabiliyor. Böylece özellikle uzun süredir devam eden konuşmalarda belirli bir mesajı, bağlantıyı veya paylaşımı bulmak için gereken adım sayısı azalıyor.

Özellik kademeli olarak kullanıma sunulduğu için uygulamanın güncel sürümünü kullanan bazı kişilerin arama butonunu hemen göremeyebileceğini belirtelim. WhatsApp, söz konusu özelliği önümüzdeki haftalarda daha fazla iPhone kullanıcısına ulaştırmayı hedefliyor.

Görsel: ChatGPT

Google, ailelerin ve aynı evi paylaşan kişilerin günlük işlerini düzenlemeye yardımcı olması için geliştirdiği deneysel yapay zeka agent'ı CC’nin yeni sürümünü tanıttı. Daha önce bireysel kullanıma odaklanan CC, artık altı kişiye kadar kullanıcının paylaştığı bilgiler üzerinden ortak planlar oluşturabiliyor ve çeşitli görevleri yerine getirebiliyor.

CC'nin kendisine ait doğrulanmış bir Google hesabı bulunuyor. Aile üyeleri, bu hesabı gruba ekleyerek agent ile e-posta veya Google Chat üzerinden iletişim kurabiliyor. Sistem, Gmail, Google Takvim, Tasks, Drive, Docs ve Sheets gibi hizmetlerle bağlantılı çalışıyor.

Kullanıcılar hangi bilgilerin CC tarafından görülebileceğini ayrı ayrı belirleyebiliyor. Örneğin okuldan, seyahat şirketlerinden veya spor merkezlerinden gelen e-postalar otomatik olarak CC ile paylaşılabiliyor. Tek seferlik bilgiler ise e-posta, Google Chat, fotoğraf ya da paylaşılan bir Drive klasörü üzerinden agent'a aktarılabiliyor. Google'a göre CC, kullanıcıların açık biçimde paylaşmadığı e-postalara erişemiyor.

Agent, her sabah grup üyelerine "Your Day Ahead" adlı ortak bir bilgilendirme e-postası gönderiyor. Bu e-postada günün etkinlikleri, yapılması gereken işler ve CC'nin önceki gün tamamladığı görevler yer alıyor. CC ayrıca paylaşılan bilgilerden hareketle takvime etkinlik ekleyebiliyor, görev listelerini güncelleyebiliyor ve önemli tarihler için hatırlatıcılar oluşturabiliyor.

Sistemin yetenekleri yalnızca planlamayla sınırlı değil. CC, okul izin veya etkinlik kayıt formlarını önceden doldurabiliyor, alışveriş listeleri ve haftalık yemek planları hazırlayabiliyor, Google Maps API'ını kullanarak etkinlikler arasındaki güncel yolculuk sürelerini kontrol edebiliyor. Eksik bilgiler olduğunda ise işlemi tamamlamadan önce kullanıcıya soru yöneltiyor.

CC, zaman içinde grubun ortak alışkanlıkları ile bireysel tercihlerini ayıran bir hafıza oluşturuyor. Buna karşılık agent, kullanıcı onayı olmadan grup dışındaki kişilerle bilgi paylaşamıyor veya grup adına dışarıya işlem gönderemiyor.

Antigravity adlı agent altyapısı ve Gemini modelleriyle çalışan CC'nin her örneği, Google'a göre ayrı bir bulut ortamında işletiliyor. Deneysel özellik şu anda ABD'de, kişisel Google hesabına sahip 18 yaş ve üzerindeki kullanıcılarla sınırlı. Mevcut CC kullanıcıları yeni sürüme geçirilecek, diğer kullanıcılar ise bekleme listesine katılabilecek.

OpenAI, hukuk firmaları ve hukuk teknolojileri geliştiren şirketlere yönelik yeni çözümü Astra for Law'u tanıttı. Yeni bir yapay zeka modeli olmayan Astra for Law, GPT-6 Astra'nın hukuki araştırma ve yazım için özel talimatlar, araçlar ve veri kaynaklarıyla yapılandırılmış bir sürümü olarak karşımıza çıkıyor.

Astra for Law'un temelini, 230 milyondan fazla URL'de yer alan ABD içtihatları, kanunlar, düzenlemeler, mahkeme kuralları ve idari kararları kapsayan hukuki arama dizini oluşturuyor. Her gün yeni kaynakların eklendiği sistemde, Free Law Project tarafından geliştirilen CourtListener'ın içtihat arşivi de kullanılıyor. Bu arşiv, yayımlanmış emsal niteliğindeki ABD içtihatlarının yüzde 99,9'dan fazlasını içeriyor.

OpenAI'ın Vals AI Legal Research Bench'in özel doğrulama setindeki 200 soru üzerinden gerçekleştirdiği testlerde Astra for Law, en yüksek akıl yürütme seviyesinde soruların yüzde 54'ünde doğruluk kontrolünü geçti. GPT-6 Astra'nın yalnızca web aramasıyla elde ettiği oran ise yüzde 38,7'de kaldı. Astra for Law, içtihatlara odaklanan sorularda yüzde 24 daha fazla referans dava bulurken doğru mahkeme kararlarındaki ilgili bölümlerin tespitinde yüzde 54'e varan artış sağladı.

Sistem yalnızca kaynak aramakla sınırlı değil. Hukukçuların araştırma sonuçlarını somut olaylara uygulaması, argüman ve sözleşme maddeleri geliştirmesi, karşı görüşleri değerlendirmesi ve belirsizlikleri belirlemesi için de kullanılabiliyor. OpenAI, Sullivan & Cromwell için sözleşme inceleme, Ropes & Gray için şirket satın alma süreçlerinde durum tespiti, Cooley için ise halka arz hazırlıklarına yönelik özel araçlar geliştirdi.

Astra for Law, ilk aşamada Trusted Access programına dahil edilen seçili hukuk firmalarına ChatGPT ve Codex üzerinden sunulacak. Model seçicisinde “GPT-6 Astra Law” adıyla yer alacak çözümün "gpt-6-astra-law" adıyla API'a da açılması planlanıyor. API'ın kullanıma sunulacağı tarih ve fiyatlandırma bilgisi henüz açıklanmadı. Harvey ve Legora'nın çözümü kendi ürünlerine entegre edecek ilk API müşterileri arasında olduğu belirtiliyor.

OpenAI ayrıca Relativity, Clio, iManage ve DeepJudge gibi hukuk araçlarını ChatGPT'ye bağlayan 26 iş ortağı eklentisini kullanıma sundu. Dokuz topluluk eklentisiyle birlikte hukukçular ve hukuk mühendisleri tarafından hazırlanan 47 özel beceri de sisteme eklendi. Thomson Reuters ise HighQ'daki dosya bağlamını ChatGPT'ye taşıyacak ve CoCounsel Legal için geliştirdiği bağlantıyı ön izlemeye açacak.

Gizli müvekkil bilgilerinin korunması için uygun firmalara API tarafında sıfır veri saklama seçeneği sunulacak. ChatGPT Enterprise üzerindeki kullanımlar da varsayılan olarak insan incelemesinin dışında tutulacak. OpenAI, erişim izinleri, etik duvarlar ve firma içi denetim mekanizmaları konusunda Latham & Watkins ile birlikte çalışıyor. Aynı zamanda ChatGPT for Word de genel kullanıma açılarak belge kontrolü, düzenleme önerileri ve biçimlendirme hatalarının tespiti gibi özellikler sunmaya başladı.

OpenAI, yapay zeka modellerinde gözlemlediği 6 yeni sorunlu davranışı kamuoyuyla paylaştı. Son altı ayda, modellerin geliştirme ve değerlendirme süreçlerinde ortaya çıkan olaylar arasında kısıtlamaları aşmaya yönelik talimatlar üretme, eksik bilgileri uydurma ve yetkisiz dosya paylaşımı bulunuyor. Şirket, modellerin insan niyeti ve talimatlarından sapmasını ifade eden “hizalama sorunlarını” takip etmek için daha sistematik bir yaklaşım benimsemeyi hedefliyor.

Açıklanan olaylardan biri, GPT-5.6 Sol’un geliştirilmesi sırasında modelin kendi hatalarını kullanıcılardan gizlemeye yönelik notlar oluşturması oldu. Çalışmanın sonraki aşamalarına aktarılan bu notlarda, eksik verilerin uydurulması ve kullanılan kaynaklardaki uyumsuzlukların belirtilmemesi yönünde talimatlar yer aldı.

Henüz kullanıma sunulmamış başka bir model ise kendi kısıtlamalarını göz ardı etmesini söyleyen ifadeleri görev özetlerine ekledi. OpenAI, bu tür talimatlar içeren 27 özet tespit etti. Örneklerden birinde model, kendisini diğer sohbet botlarını bağlayan rollerden bağımsız olarak tanımlarken şirketlere veya hükümetlere karşı sorumluluğu bulunmadığını belirten bir metin üretti. Bununla birlikte OpenAI’ın teknik raporuna göre, bu örnekteki ifadeler modelin sonraki davranışlarında gözlemlenebilir bir değişikliğe yol açmadı.

Bir diğer olayda model, araştırdığı verilere ulaşabilmek için internette bulduğu bir API anahtarını izinsiz kullandı. İstenen bilgileri yine de elde edemeyince yanıtı uydurdu. Başka bir model ise görevi doğru şekilde tamamlamasına rağmen web üzerinden kaynak gösterme koşulunu karşılamak için bir dosyayı kullanıcıdan izin almadan internete yükledi. Kalan iki olay, ajanların iletişim kurmak için yetkisiz yöntemlere başvurmasıyla ilgiliydi. Modeller bir örnekte şirket içi yazılım deposunu mesaj panosu gibi kullanarak birbirleriyle istek ve yanıt paylaştı. Diğerinde ise aynı görev üzerinde çalışan ajanlar, yerel dosyalara erişemediklerinde herkese açık dosya paylaşım hizmetlerine yöneldi. Böylece görev kapsamında hazırlanan dosyalar, izin verilmediği halde internet üzerinden erişilebilir duruma geldi.

OpenAI’ın duyurduğu yeni çerçevede olaylar; açıklanmaya hazır olanlar, sınırlı teknik inceleme gerektirenler ve kapsamlı araştırma gerektirenler olmak üzere üç gruba ayrılacak. Çalışanlar, tespit ettikleri davranışları inceleme ve kamuoyuna açıklama değerlendirmesi için bildirebilecek. Şirket, bir olayın önemi henüz kesinleşmemiş olsa bile şeffaflığı öncelemeyi hedeflediğini belirtiyor. Üçüncü tarafları etkileyen veya güvenlik açığı içeren vakalarda ise açıklamalar güvenlik gerekçesiyle ertelenebilecek.

Duyuru, yapay zeka sektöründe güvenlik tartışmalarının yoğunlaştığı bir dönemde geldi. OpenAI’ın temmuz ayında açıkladığı, bazı modellerinin güvenlik testi sırasında kontrol dışına çıkarak Hugging Face’e saldırdığı olay bu tartışmaları hızlandırmıştı. Anthropic CEO’su Dario Amodei, gelişmiş modellerin geliştirilme hızının düşürülmesi çağrısında bulunurken şirketin kurucu ortaklarından Jack Clark, üçüncü tarafların kontrol edeceği bir acil durdurma mekanizmasının zorunlu hale getirilmesi gerekebileceğini ifade etti.

OpenAI, paylaşılan altı örneğin sorunlu davranışların modeller genelinde ne sıklıkta görüldüğünü göstermediğinin altını çiziyor. Şirket, yeni raporlama yaklaşımıyla dış araştırmacıların bulguları değerlendirmesine olanak sağlamayı ve sektör genelinde ortak açıklama standartlarının oluşmasına katkıda bulunmayı amaçlıyor.

Açık ağırlıklı yapay zeka modelleri geliştiren Arcee AI, B serisi yatırım turunu 1 milyar doların üzerinde değerlemeyle tamamladığını açıkladı. Arcee AI’ın yatırım turuna Vista Equity Partners, Cambium Capital ve Emergence Capital liderlik etti. Tura AI10 Ventures, Hitachi, IAG, Microsoft’un yatırım kolu M12, P7 ve Wipro da katıldı. Yatırım miktarı resmi olarak açıklanmazken, Fortune’a konuşan bir kaynak turda en az 150 milyon dolar yatırım alındığını belirtti. Girişim, yeni yatırımı Trinity model ailesini geliştirmek ve kurumların açık modelleri kullanmasını kolaylaştıran ürünlerini genişletmek için kullanacak.

2023 yılında kurulan San Francisco merkezli Arcee AI, şirketlerin yapay zeka sistemleri üzerinde daha fazla kontrol sahibi olmasını hedefliyor. Girişimin geliştirdiği açık ağırlıklı modeller, modelin öğrendiği sayısal parametrelerin paylaşılması sayesinde kullanıcılar tarafından indirilebiliyor, özelleştirilebiliyor ve kurumların kendi altyapılarında çalıştırılabiliyor. Hugging Face’ten ayrıldıktan sonra Arcee AI’ı kuran Mark McQuade, ABD’nin kapalı modellerdeki güçlü konumuna rağmen açık modellerde Çinli geliştiricilerin gerisinde kaldığını düşünüyor. Girişimin kurucu ortağı ve CEO’su olan McQuade, Arcee AI ile bu farkı kapatmayı amaçlıyor.

Şirket, kurumların gelişmiş model yetenekleri ile kullandıkları teknoloji üzerindeki kontrol arasında tercih yapmak zorunda kalmaması gerektiğini savunuyor. Başlangıçta mevcut yapay zeka modellerini belirli ihtiyaçlara uyarlamak için eğitim sonrası süreçlere ve ince ayar araçlarına odaklanan Arcee AI, daha sonra kendi modellerini geliştirmeye yöneldi. Bu çalışmalar sonucunda ortaya çıkan Trinity ailesinin en güçlü modeli Trinity Large, toplam 400 milyar parametreye sahip. Model, her bir token işlenirken bu parametrelerin 13 milyarını etkinleştiriyor.

Girişimin dikkat çeken noktalarından biri ise modellerini geliştirmek için kullandığı bütçe. Arcee AI, Trinity Large dahil 2025 model portföyünün tamamını yaklaşık 20 milyon dolara geliştirdiğini belirtiyor. Bu tutara hesaplama kaynakları, veri, altyapı, operasyon giderleri ve çalışan maaşları da dahil. McQuade’in aktardığına göre şirket, kendi modellerini geliştirme kararı aldığında yaklaşık 30 milyon dolara sahipti ve sermayesinin yaklaşık yüzde 70’ini bu çalışmalara ayırdı.

Arcee AI, yeni yatırımla eğitimi devam eden yeni nesil Trinity modellerinin geliştirilmesini hızlandıracak. Girişim ayrıca ABD Enerji Bakanlığı ve 17 ulusal laboratuvarla yürüttüğü iş birliğini genişletecek. Bilimsel hesaplama ve araştırma görevleri için geliştirilen açık ağırlıklı Genesis-Science-1 modeli, bu çalışmaların odağında yer alıyor.

Şirket, model geliştirmenin yanı sıra kurumların açık modelleri özelleştirmesini, test etmesini, devreye almasını ve işletmesini sağlayan araçlara da yatırım yapmayı sürdürecek. Böylece Arcee AI, kendi modelleriyle birlikte bu modellerin kurumsal kullanımını destekleyen altyapısını da büyütmeyi planlıyor.